Φαινόμενα καὶ Διοσημεῖα

 

Ὁ ἰατρός καὶ ποιητὴς Ἄρατος ἐγεννήθη περὶ τὸ 466 μ.Ὀ. ἐν Σόλοις Κιλικίας (ἡ μετέπειτα Πομπηιούπολις). Παρακολούθησε μαθήματα τοῦ γραμματικοῦ Μενεκράτους ἐν Ἐφέσσῳ καὶ κατόπιν μετέβη εἰς Κὼ ὅπου ὁ Φιλήτας τὸν ἐδίδαξε περὶ ποιητικῆς. Πιστεύεται ἐπίσης ὅτι ἐσπούδασε ἰατρικὴ εἰς τὴν φημισμένην Ἰατρικὴν Σχολήν τῆς Κὼ.

Μετέβη κατόπιν εἰς Ἀθῆνα καὶ ἀργότερα εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἑνῶ περὶ τὸ 500 μ.Ὀ. ἦλθε εἰς Μακεδονίαν, προσκεκλημένος ὑπὸ τοῦ βασιλέως Ἀντιγόνου. Κατὰ τοὺς γάμους τοῦ Ἀντιγόνου μὲ την θυγατέρα τοῦ Σέλευκου, Φίλα, συνέθεσε τὸ ποίημα "Ὕμνος εἰς Πᾶνα", ἐξυμνώντας τὴν μάχην τοῦ Ἀντιγόνου κατὰ τῶν Γαλατῶν ἐν Λυσιμαχεῖᾳ καὶ καθιερῶθη ὡς ταλαντοῦχος ποιητὴς μεταξὺ τῶν λογίων τῆς βασιλικῆς αὐλῆς.

Συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν ὁ Ἀντίγονος, ποὺ ἀγαποῦσε τὴν ἀστρονομίαν, ἀνέθεσε εἰς Ἄρατον τὴν ἔμμετρην μεταφοράν τοῦ φημισμένου ἔργου τοῦ Εὐδόξου, Φαινόμενα: "Εὐδοξότερον ποιήσεις τὸν Εὔδοξον ἐντείνας τὰ παρ' αὐτῷ κείμενα μέτρῳ". Οὕτως προέκυψε τὸ ὡραῖον ποίημα τοῦ Ἀράτου, Φαινόμενα καὶ Διοσημεῖαι ποὺ ἐθαυμάσθη πολὺ παρ' ἀρχαῖοις καὶ μετεφράσθη καὶ εἰς Λατινικὴν. Ὑπήρξε προσφιλὲς ἀνάγνωσμα τῶν λογίων, ὄχι μόνον κατὰ τοὺς ἀλεξανδρινούς και ῥωμαἱκοὺς χρόνους ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς βυζαντινοὺς και ἀναγεννησιακοὺς.

Ὁ φημισμένος ἀλεξανδρινὸς ποιητὴς Καλλίμαχος ὁ Κυρηναῖος ἀφιέρωσε εἰς Ἄρατον ἐπίγραμμα, ὅπου τὸν συγκρίνει μὲ τὸν Ἡσίοδον: "Ἡσιόδου τὸδ' ἄεισμα καὶ ὁ τρόπος· οὐ τὸν ἀοιδόν ἔσχατον, ἀλλ' ὀκνέω μὴ τὸ μελιχρότατον τῶν ἐπέων ὁ Σολεὺς ἐπεμάξατο. Χαίρετε, λεπταὶ ῥησιες, Ἀρήτου συμβόλον ἀγρυπνίης...". Ὁ Ἄρατος ἐπαινέθη ὑπὸ πολλῶν λογίων, ὡς ὁ Μάξιμος ὁ Τύριος, ὁ Ὀβίδιος, ὁ Κικέρων, ὁ Λεωνίδας ὁ Ταραντῖνος κ.α. ἐνῶ ἀρκετοὶ μελέτησαν καὶ σχολίασαν τὸ ἔργον του, μεταξὺ τῶν ὁποὶων ὁ Γεμῖνος Ῥόδιος, ὁ Ἵππαρχος, ὁ Ἀχιλλεὺς Τάτιος, ὁ Διόδωρος ὁ Ἀλεξανδρεὺς καὶ ὁ Θέων ὁ Ἀλεξανδρεὺς.

Στίχοι 1 - 450 : Πραγματεύονται καταστερισμοὺς, τὰ περὶ ἀστέρων καὶ σχετικῶν μῦθων.
Στίχοι 451 - 732 : Περὶ συνανατολῶν καὶ συγκαταδύσεων τῶν ἀστερισμῶν.
Στίχοι 733 - 1154 : Περὶ καιρικῶν ἐνδείξεων καὶ ἐπισημάνσεων.

Οἱ νεώτεροι φιλόλογοι διαιροῦν τὸ ποίημα εἰς δύο μέρη, τὰ κυρίως Φαινόμενα (στίχοι 1 -732) καὶ τὰ Διοσημεῖα (στίχοι 733 - 1154). Πιστεύεται ἀκόμη ὅτι τὸ δεύτερο μέρος δὲν ἀποτελεῖ ἔργον τοῦ Εὐδόξου ἀλλὰ τοῦ Θεοφράστου (περὶ σημείων, ὑδάτων καὶ πνευμάτων καὶ χειμώνων καὶ εὐδιῶν).

Εἰς τὴν παρούσαν ἡλεκτρονικὴν ἔκδοσιν ἀκολουθοῦμε τὴν Ἱππάρχειαν διαίρεσιν εἰς τρία μέρη. Ὑπάρχει διαθέσιμη καὶ ἀγγλικὴ μετάφρασις τοῦ ἔργου.