Ἄρης	Σύστασις Θερμοκρασία & Ἀτμοσφαιρικαὶ συνθῆκαι Ἄρεως Ἐπιφάνεια καὶ Κρατῆρες Κύκλος ζωῆς

Στοιχεῖα
ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΙΣ		95,32% διοξείδιον ἄνθρακος (CO2), 2,7% ἄζωτον (N2), 1,6% ἀργόν (Ar), 0,13% ὀξυγόνον (O2), 0,08% μονοξείδιον ἄνθρακος (CO)
ΜΑΖΑ		0,64185 * 1024 kg
ΟΓΚΟΣ		16,318 * 1010 km3
ΜΕΣΗ ΠΥΚΝΟΤΗΣ		3,933 (kg/m3)
ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΙΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ		0,007 bars
ΔΙΑΜΕΤΡΟΣ		6.787 χλμ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ (ΜΕΣΗ)		-63 °C
ΜΑΓΝΗΤΟΣΦΑΙΡΑ (ΙΣΧΥΣ ΔΙΠΟΛΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ)		δὲν ἒχει
ΒΑΡΥΤΗΣ (ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ)		3,71 (m/sec2)
ΤΑΧΥΤΗΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ (ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ)		868,22 χλμ/ὥρα
ΤΑΧΥΤΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ	ΕΛΑΧΙΣΤΗ	21,97 χλμ/δευτ
	ΜΕΓΙΣΤΗ	26,50 χλμ/δευτ
ΦΥΣΙΚΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ		ναὶ (Φόβος, Δεῖμος)

Σύστασις 

Ὁ Ἄρης ἔχει τὸ 1/2 τῆς ἀκτίνος τῆς Γῆς καὶ μόλις τὸ 1/10 τῆς μάζας της, ἀραιότερος ὅντας. Ἡ ἐπιφάνειά του εἶναι περίπου ὅση ἡ συνολικὴ ξηρὰ τῆς Γῆς. Τὸ χαρακτηριστικὸν ἐρυθρὸν του χρῶμα ὀφείλεται εἰς τὴν παρουσίαν ὀξειδίου τοῦ σιδήρου ποὺ καλεῖται αἱματίτης (ἡ γνωστὴ μας "σκουριὰ"). Ὁ φλοιός του ἀποτελεῖται κυρίως ἀπὸ βασάλτιον μετὰ προσμίξεων σιλικονοῦχων πετρωμάτων ἀλλὰ ἡ ἐπιφάνεια εἶναι σχεδὸν τελείως καλυμμένη ἀπὸ αἰματίτην ὑπὸ μορφήν λεπτοτάτης ἄμμου. Ἐλάχιστα εἶναι γνωστὰ περὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ Ἄρεως. Ὑπολογίζεται ὅτι ἀποτελεῖται ἐκ πυρήνος ἀκτίνος περίπου 1.480 χλμ. ἀποτελουμένου κυρίως ἀπὸ σίδηρον εἰς μερικῶς ρευστὴν κατάστασιν, ἐνῶ πιστεύεται ὅτι μέρος τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ πυρήνος εἶναι στερεοποιημένον. Ἡ χαμηλή πυκνότης τοῦ Ἄρεως ἐν συγκρίσει με τοὺς ἄλλους βραχώδεις πλανήτας ἐνδεικνύει ὅτι ὁ πυρήν περιέχει καὶ μεγάλην ποσότητα θείου, ποὺ ἐκτιμᾶται εἰς τὸ 14-17% τοῦ συνόλου.

Ὁ πυρήν περιβάλλεται ἐκ σιλικονούχου μανδύος, ὅστις ἐσχημάτισε τὰ τεκτονικὰ καὶ ἡφαιστιακὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ πλανήτου εἰς τὸ παρελθόν ἀλλὰ τώρα φαίνεται πλέον ἀνενεργὸς. Δίχως τεκτονικήν κίνησιν πλακῶν αἰ θερμαί περιοχαί ὑπὸ τοῦ φλοιοῦ μένουν σχετικῶς σταθεραὶ. Τὸ πάχος τοῦ φλοιοῦ εἶναι περὶ τὰ 50 χλμ κατὰ μέσον ὅρον μὲ μέγιστον τὰ 125 χλμ. Ἐν συγκρίσει μὲ τὸν γήινον φλοιόν (περὶ τὰ 40 χλμ) ὁ τοῦ Ἄρεως εἶναι τριπλασίου πάχους, λαμβάνοντας ὑπόψιν τὴν ἀναλογίαν τῶν μεγεθῶν τῶν δύο σωμάτων. Ἐπιστήμονες τῆς NASA ἀνεκάλυψαν περαιτέρω ἀποδείξεις ὅτι κάποτε ὑπήρχε ἔντονη τεκτονικὴ δραστηριότης μὲ τεραστίου μεγέθου πλάκες φλοιοῦ νὰ ἀποχωρίζονται ἢ νὰ συγκρούονται, ἐνῶ περὶ τῆς παρουσίας ἰσχυροῦ ἐνιαίου μαγνητικοῦ πεδίου ὑπάρχουν πολλὲς ἐνδείξεις.

Ὅτι ἡ σύγχρονη γεωλογικὴ δραστηριότης σπανίζει καὶ ὅτι ὁ Ἄρης σήμερα δὲν διαθέτει κάποιο καθολικὸν μαγνητικὸν πεδίον, ἀμφότερα ἐνδεικνύουν πὼς τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ πλανήτου πιθανῶς ἔχει ψυχθεῖ τόσο ποὺ ὁ πυρήν του πλέον δὲν περιστρέφεται. Δίχως μαγνητικὸν πεδίον ὁ Ἄρης δὲν ἔχει μέσον προστασίας τῆς ἀτμόσφαιράς του ἀπὸ τὸν ἡλιακὸν ἄνεμον. Ὅμως ὑπάρχουν περιοχαί τοῦ φλοιοῦ ποὺ διαθέτουν ἰσχυρὸν μαγνητισμόν, κατανεμημέναι ὡς ζώναι ἐναλλασσομένης πολικότητος. Αὐταὶ ἀπεδείχθησαν πῶς ἀποτελοῦν σημαντικὸν φράγμα κατὰ τῆς ἀτμοσφαιρικῆς ἀπωλείας λόγῳ ἡλιακοῦ ἀνέμου. Ἄνωθεν τῶν ζωνῶν ἡ ἰονόσφαιρα τοῦ Ἄρεως ἐκτείνεται εἰς ὑψηλότερα ἐπίπεδα ἀπὸ ὅτι εἰς τὰς λοιπὰς περιοχάς.

Ἡ ὕπαρξις τῶν περιοχῶν αὐτῶν ἀποτελεῖ μυστήριον διότι εἶναι σχεδόν ὁμοίως ἰσχυραὶ μὲ τὸ μαγνητικὸν πεδίον της Γῆς. Ἐπιπλέον εἶναι διατεταγμέναι εἰς ἀνατολικὰς - δυτικὰς ζώνας ἐναλλασσομένης πολικότητος ἐκτεινόμεναι ἄνω τῶν 1000 χλμ ἀπὸ βορράν πρὸς νότον. Οἱ ἐπιστήμονες ἀδυνατοῦν πρὸς τὸ παρόν νὰ ἑρμηνεύσουν τὴν παραγωγήν τέτοιου ἰσχυροῦ τοπικοῦ μαγνητικοῦ πεδίου καὶ τὴν ἐναλλασσόμενην κατανομήν του. Πιστεύεται ὅτι αἱ περιοχαί αὐταὶ τοῦ φλοιοῦ εἶναι περίπου 4 δισ. ἐτῶν καὶ ὅτι ἡ παρουσία αἱματίτου συνετέλεσε σημαντικῶς εἰς τὴν τόσο μεγάλην χρονικῶς διατήρησιν τοῦ μαγνητισμοῦ αὐτῶν. Μια θεωρία προτείνει ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς περιοχάς ὑπήρχε καὶ ἡ ἐντονότερη τεκτονικὴ δραστηριότης, πρὶν τὴν παῦσιν τῆς λειτουργίας του τεκτονικοῦ συστήματος τοῦ πλανήτου. Τῇ βοηθείᾳ τῆς διαστημικῆς ἀποστολῆς Mars Global Surveyor εἶναι ἐφικτὴ ἡ μελέτη τοῦ μοναδικοῦ αὐτοῦ φαινομένου τῶν μαγνητικῶν ζωνῶν καὶ ἡ περαιτέρω συλλογή στοιχείων ποὺ οἱ ἐπιστήμονες εὐελπιστοῦν ὅτι θὰ διελευκάνει τινὶ τρόπῳ ὁ Ἄρης ἀπώλεσε τὸ μαγνητικὸν του πεδίον καθὼς καὶ τὴν γενικοτέραν ἐξελικτικὴν πορείαν τοῦ πλανήτου.

 Θερμοκρασία & Ἀτμοσφαιρικαὶ συνθῆκαι

Ἡ ἀτμόσφαιρα τοῦ Ἄρεως εἶναι ἀραιὴ σχετικὰ καὶ ἡ ἀτμοσφαιρική του σύστασις διαφέρει τῆς Γῆς ἀρκετά. Κυρίως ἀποτελεῖται ἀπό διοξείδιον τοῦ ἄνθρακος μὲ συνολικὴ περιεκτικότητα 95,32%, καθὼς καὶ ἀπό μικροποσότητες ἄλλων ἀερίων. Συγκεκριμένα περιέχει ἄζωτον (2,7%), ἀργόν (1,6%), ὀξυγόνον (0,13%), μονοξείδιον τοῦ ἄνθρακος (0,08%), ὕδωρ (0,03%), νέον (0,00025%) καὶ ἴχνη ὀξειδίου τοῦ ἀζώτου (NO), ξένον (Xe 0,000008% ), κρυπτόν (Kr 0,00003%) καὶ ὄζον (Ο₃ 0,000008%). Προσφάτως ἀνιχνεύθησαν καὶ μικροποσότηται μεθανίου, ποὺ ἴσως νὰ σημαίνουν τὴν παρουσίαν ζωῆς ἐκεῖ. Δύνανται ὅμως καὶ νὰ σημαίνουν κάποια γεωχημικὴν διαδικασίαν ἢ τὸ ἀποτέλεσμα ἡφαιστιακῆς ἢ ὑδροθερμικῆς δραστηριότητος. Ἡ ἀτμόσφαιρα τοῦ Ἄρεως διαιρεῖται εἰς τὰ ἐξῆς στρώματα:

- Κατώτερη ἀτμόσφαιρα: αὐτὴ ἡ περιοχή εἶναι θερμὴ διότι ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν ζέστη τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν νεφῶν σκόνης.

- Μέση ἀτμόσφαιρα: ἐδῶ ὑπάρχουν στενοῦ εὔρους ἀέρια ρεύματα, πιθανῶς λόγῳ ἡλιακῆς θερμότητος σὲ συνδυασμό μὲ τὴν περιστροφήν τοῦ πλανήτου.

- Ἄνω ἀτμόσφαιρα ἢ Θερμόσφαιρα: αὐτὴ ἡ περιοχή ἀναπτύσσει πολὺ ὑψηλές θερμοκρασίες λόγῳ ἡλιακῆς θερμότητος. Ἐδῶ τὰ ἀέρια ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ἀτμόσφαιρα ἀρχίζουν καὶ διαχωρίζονται τὸ ἕνα ἐκ τοῦ ἄλλου ἀντὶ τοῦ συγκερασμένου ἀερίου μίγματος ποὺ συναντοῦμε εἰς τὰ χαμηλότερα ἀτμοσφαιρικὰ στρώματα.

- Ἐξώσφαιρα: ἐκτείνεται ἀπὸ τὸ ὕψος τῶν 200 χλμ. καὶ ἄνω. Ἐδῶ τὰ τελευταῖα ἴχνη ἀτμόσφαιρος σβήνουν στὸ διάστημα. Δὲν ὑπάρχει κάποιο ὅριον τέλους τῆς ἀτμόσφαιρος, ἀπλῶς χάνεται σταδιακὰ.

Ἡ ἀτμόσφαιρα τοῦ Ἄρεως διαθέτει μόλις τὸ 1/1000 τοῦ ὕδατος ποὺ περιέχει ἡ γήινη ἀτμόσφαιρα, ἐπαρκεῖ ὅμως διὰ τὸν σχηματισμόν νεφῶν. Ἔχουν παρατηρηθεῖ σὲ περιοχές ἀραιὴ πρωινὴ ὀμίχλη καὶ λεπτὰ στρώματα πάγου στὸ ἔδαφος τὸν χειμῶνα. Ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὅτι παλαιότερα ἡ ἀτμόσφαιρα ἤταν πυκνότερη καὶ ὅτι ὑπήρχε περισσότερον ὕδωρ. Σχηματισμοί τῆς ἐπιφανείας ποὺ θυμίζουν ἀκτογραμμές, κοῖτες ποταμῶν καὶ νήσους συντελοῦν ὑπέρ τῆς θεωρίας πῶς κάποτε ὑπήρχε ὕδωρ εἰς τὴν επιφάνειαν τοῦ πλανήτου. Ἡ τροχιά τοῦ Ἄρη εἶναι ἀρκετά ἐλλειπτικὴ καὶ αὐτὸ συνεπάγεται μεγάλες διαφορές τῆς θερμοκρασίας μεταξὺ τοῦ ἀφηλίου καὶ τοῦ περιηλίου, ἐπηρεάζοντας τὸ κλῖμα. Ἡ μέση θερμοκρασία εἰς τὴν ἐπιφάνειαν εἶναι -63°C, μὲ ἐλάχιστον τοὺς -140°C εἰς τοὺς πόλους τὸν χειμῶνα καὶ μέγιστον τοὺς 20°C. χαμηλά εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τὸ θέρος.

Αἱ βαρομετρικαὶ πιέσεις διαφέρουν ἐπὶ ἡμιετησίας βάσεως. Τὸ διοξείδιον τοῦ ἄνθρακος, τὸ κύριον συστατικόν τῆς ἀτμόσφαιρος, παγώνει καλύπτοντας ἐναλλάξ τοὺς πόλους μὲ στρώματα χιονιοῦ ἐνῶ με τὸν ἐρχομό τῆς ἀνοίξεως ἐξατμίζεται ἀπευθείας (δίχως τὸ ἐνδιάμεσον στάδιον τῆς ὑγροποιήσεως). Ἡ μέση πίεσις τῆς ἐπιφανείας τοῦ Ἄρεως εἶναι περίπου 7 millibars καὶ κυμαίνεται ἀπό 10.8 millibars σὲ βαθιὰ σημεῖα ἔως καὶ 1 millibar εἰς τὴν κορυφήν τοῦ ὅρους Ὄλύμπου. Ἡ ἀντίστοιχη μέση πίεσης τῆς γηίνης ἐπιφανείας εἶναι 1000 millibars. Παρότι χαμηλὴ ἡ πίεσις ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἐμφάνισιν ἰσχυρῶν ἀνέμων καὶ σφοδρῶν ἀνεμοθυέλλων.

Ἄρεως Ἐπιφάνεια καὶ Κρατῆρες

(συνεχίζεται)

Σχετικαὶ Σελίδαι ἐν Διαδικτύῳ:

Nine Planets - Παρουσίασις τῶν πλανητῶν τοῦ ἡλιακοῦ μας συστήματος: Ὁ Ἄρης
NASA - Mars - Αἱ σελίδαι τῆς ΝΑΣΑ περί τοῦ Ἄρεως
NASA - Mars: Fact Sheet - Αἱ σελίδαι τῆς ΝΑΣΑ περί τοῦ Ἄρεως: Μεγέθη καὶ ἄλλα στοιχεῖα
Solar Views - Παρουσίασις τῶν πλανητῶν τοῦ ἡλιακοῦ μας συστήματος: Ὁ Ἄρης