Ἡ οὐρανομετρία ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῆς θέσεως ἑνὸς σώματος ἐπὶ τῆς οὐρανίας σφαίρας βάσει ἑνὸς συστήματος συντεταγμένων, ἀντιστοίχου τῶν γηίνων συντεταγμένων τοῦ "γεωγραφικοῦ μήκους" καὶ τοῦ γεωγραφικοῦ πλάτους".

Εἰς τὴν Γῆ, χρησιμοποιοῦμε δύο νοητοὺς κύκλους, τὸν Ἰσημερινὸν διὰ τοῦ ὁποίου προσδιορίζεται τὸ γεωγρ. πλάτος εἰς βόρειον καὶ νότιον καὶ τὸν Πρῶτον Μεσημβρινὸν (Prime Meridian, Greenwich Meridian), διὰ τοῦ ὁποίου προσδιορίζεται τὸ γεωγρ. μῆκος εἰς ἀνατολικὸν καὶ δυτικόν.

Ἰσημερινὸ σύστημα συντεταγμένων

Ἀναλόγως διὰ τὴν οὐρανίαν σφαῖραν, χρησιμοποιοῦμε δύο μεγάλους κύκλους, τοῦ Οὐρανίου Ἰσημερινοῦ (ἡ προβολὴ τοῦ γηίνου ἰσημερινοῦ ἐπὶ τῆς οὐρανίας σφαίρας) καὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς (ἡ προβολὴ τῆς γήινης τροχιᾶς περὶ τοῦ Ἡλίου, ἐπὶ τῆς οὐρανίας σφαίρας). Οἱ δύο αὐτοὶ μεγάλοι κύκλοι τέμνονται εἰς δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν τάς ἰσημερίας. Ἀπὸ τοῦ σημεῖου τομῆς τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας (Ἐαρινὸ Σημεῖο, Synetic Vernal Point) ἀρχίζει ἡ μέτρησις τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς (Right Ascension) πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ βορρᾶ. Ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ μετράται εἰς ὥρας, λεπτὰ καὶ δευτερόλεπτα ἀπὸ 0ω - 24ω, διὰ να συμβαδίζει μὲ τὴν ἡμερησίαν γήινην περίοδον περιστροφῆς, ἡ ὁποία ἐπίσης ἀριθμεῖ 24 ἀστρικὰς ὥρας (23,9345 μέσαι ἡλιακαὶ ὧραι). Διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν ὡρῶν τῆς ΟΑ εἰς μοίρας, νὰ θυμόσασθε ὅτι μία ἀστρικὴ ὥρα ἰσοδυναμεῖ μὲ 15°.

Ἄνω ἢ κάτω τοῦ Οὐρανίου Ἰσημερινοῦ ἀρχίζει ἡ μέτρησις τῆς Ἀποκλίσεως (Declination). Ἡ Ἀπόκλισις μετράται εἰς μοίρας, λεπτὰ καὶ δευτερόλεπτα ἀπὸ ± 0° - 90°. Σῶμα Ἀποκλίσεως 0°, εὑρίσκεται ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ Ἰσημερινοῦ. Σώματα μὲ ἀρνητικὴν τιμὴν Ἀποκλίσεως ἐστὶ πλέον ὁρατὰ εἰς Νότιον Ἠμισφαίριον καὶ σώματα μὲ θετικὴν τιμὴν Ἀποκλίσεως εἶναι πλέον ὁρατὰ εἰς Βόρειον Ἠμισφαίριον. Ὁ Πολικὸς Ἀστὴρ ἔχει Ἀπόκλισιν σχεδὸν 90°.

Πῶς φαίνεται τὸ πλέγμα που ὁρίζουν ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ καὶ ἡ Ἀπόκλισις, ἐπὶ τῆς Οὐρανίας Σφαίρας:

Πῶς φαίνεται τὸ πλέγμα που ὁρίζουν ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ καὶ ἡ Ἀπόκλισις, ἀπὸ τὴν Γῆ:

Τὸ σύστημα που χρησιμοποιεῖ διὰ συντεταγμένας τὴν Ὀρθὴν Ἀναφορὰν καὶ τὴν Ἀπόκλισιν, ὀνομάζεται Ἰσημερινὸ σύστημα συντεταγμένων (Equatorial coordinate system). Πρόκειται διὰ ἀστρικὸν σύστημα Οὐρανομετρίας. Παρουσιάζει ὅμως μικρὸν πρόβλημα ἀκριβείας διότι δὲν ἔχει σταθερὸν σημεῖον ἀναφορᾶς ἐν σχέσει μὲ τοὺς ἀπλανεῖς ἀστέρας. Τὸ Ἐαρινὸν σημεῖον, που χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἀρχὴν τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς, μετακινεῖται ὡς πρὸς τοὺς ἀπλανεῖς κατὰ 1° / 72 ἔτη περίπου. Αὐτὸ συμβαίνει λόγῳ τῆς μεταπτώσεως τῶν ἰσημεριῶν. Εἴθισται οἱ σημερινοὶ ἀστρονόμοι, ὅταν προσδιορίζουν τὴν θέσιν ἑνὸς σώματος διὰ τοῦ Ἰσημερινοῦ συστήματος, νὰ ἀναγράφουν τὴν ἀντίστοιχον ἡμερομηνίαν πλησίον τῶν συντεταγμένων: π.χ. 2000.0 διὰ τὸ ἔτος 2000 καὶ 0 διὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους.

Τοπικὸ σύστημα συντεταγμένων

Ἐναλλακτικῶς δύναταί τὶς να χρησιμοποιήσει τὸ Τοπικὸν σύστημα συντεταγμένων (Local coordinate system), μὲ συντεταγμένας τὸ Ἀζιμούθιον (Azimuth) καὶ τὸ Ἔξαρμα (Altitude). Τὸ Ἀζιμούθιον μετρεῖ τὴν κατεύθυνσιν ἑνὸς σώματος ὡς πρὸς τὸν Βορρᾶν, ὅπως περίπου μία πυξίδα. Σῶμα εὑρισκόμενον εἰς τὸν Βορρᾶν ἔχει Ἀζιμούθιον 0°, εἰς τὴν Ἀνατολὴν 90°, εἰς τὸν Νότον 180° καὶ εἰς τὴν Δύσιν 270°. Τὸ Ἔξαρμα μετρεῖ τὸ ὕψος ἑνὸς σώματος ὡς πρὸς τὸν ὁρίζοντα. Ἔξαρμα 0° σημαίνει ὅτι τὸ σῶμα εὑρίσκεται ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος ἐνὼ Ἔξαρμα 90° σημαίνει ὅτι τὸ σῶμα εὑρίσκεται εὐθέως ἄνω τοῦ παρατηρητοῦ. Σῶμα μὲ Ἔξαρμα -90° σημαίνει ὅτι εὑρίσκεται εὐθέως ὑπὸ τοῦ παρατηρητοῦ καὶ βεβαίως δὲν εἶναι ὁρατό.

Ἐκλειπτικὸ σύστημα συντεταγμένων

Τὸ Ἐκλειπτικὸν σύστημα συντεταγμένων (Ecliptic coordinate system), χρησιμοποιεῖ τὸ Ἐκλειπτικὸν Πλάτος καὶ Μῆκος. Τὸ Ἐκλειπτικὸ Πλάτος εἶναι παρόμοιο τῆς Ἀποκλίσεως ἀλλὰ ἡ μέτρησις γίνεται ἐπὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς ἀντὶ τοῦ Ἰσημερινοῦ. Ἄνω καὶ κάτω αὐτῆς μετράται μὲ θετικὰς καὶ ἀρνητικὰς τιμὰς εἰς μοίρας. Τὸ Ἐκλειπτικὸ Μῆκος εἶναι παρόμοιο τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς (ἀρχίζει ἀπὸ τὸ Ἐαρινὸν σημεῖον) ἀλλὰ μετράται εἰς μοίρας ἀντὶ ὡρῶν.

Τελευταῖα ἐνημέρωσις : 18-01-2008 16:03

Μέση ἀξιολόγησις χρηστῶν

   (0 ψῆφος)