Ρήξη καὶ ἀναβίωση. Ἡ ἐπιρροὴ τῆς Θεοσοφίας. Ἡ γέννηση τῆς μοντέρνας ἀστρολογίας καὶ ἡ ἐξέλιξη μέρους της σὲ ψυχολογικὴ ἀστρολογία.

Τὸν αἰώνα ποὺ ἀκολούθησε (τέλη 1700 – τέλη 1800) ἡ ἀστρολογικὴ πρακτικὴ ἀτροφεῖ σημαντικά, ἐνῷ οἱ πλέον μορφωμένοι τῆς ἐποχῆς ἐγκαταλείπουν ὁποιαδήποτε πίστη ἢ ἐνδιαφέρον στὴν ἀστρολογία. Ἡ ἑπόμενη ἔξαρση συμβαίνει πρὸς τὰ τέλη τοῦ 19ου αἰ. ὅπου τὸ ἐνδιαφέρον ἀναζωπυρώνεται ὅμως τὸ εἶδος τῆς ἀστρολογίας ἔχει ἀλλάξει δραματικά. Ἡ νέα ἐκείνη ἀστρολογία ἐμφανίζεται νὰ ἔχει ἔρθει σὲ ρήξη μὲ τὴν ἀστρολογικὴ παράδοση αἰώνων, τόσο τῆς ἀναγεννησιακῆς καὶ ἰσλαμικῆς περιόδου ὅσο καὶ τῆς ἑλληνικῆς. Ὅλη ἡ θεωρία καὶ πρακτικὴ τῶν μεσαιωνικῶν καὶ ἀναγεννησιακῶν ἀστρολόγων ἔχει χαθεῖ ἢ παρερμηνευθεῖ. Ἀντιθέτως κυρίαρχη εἶναι ἡ ἐπιρροὴ τῶν δυτικῶν ρεβιζιονιστῶν καὶ τοῦ ὀριενταλισμοῦ ποὺ ἔχει ἔρθει στὴν μόδα μὲ ἀποτέλεσμα μιᾶς πληθώρας νέων τεχνικῶν, θεωριῶν καὶ χρήσεων ποὺ διαμόρφωσαν τὴν ἐπαγγελματικὴ ἀστρολογία τῆς ἐποχῆς καὶ προεκάλεσαν τὴν ἐμφάνιση τῆς εὐρέως διαδεδομένης σήμερα λαϊκῆς ἀστρολογίας. (The Bibliotheca Astrologica, F. Leigh Gardner, ἀρχικῶς ἐκδοθεῖσα ὡς A Catalogue Raisonne of Works on the Occult Sciences: Vol II, 1911)

Αὐτὲς οἱ ἐπιρροὲς εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τόσο τῶν μελετῶν ἀνατολίτικων θρησκειῶν καὶ φιλοσοφιῶν ὅσο καὶ τῆς δράσεως τῆς Θεοσοφικῆς Ἑταιρείας. Τὸ νέο εἶδος ἀστρολογίας ἔτυχε ἰδιαίτερης ἀνθίσεως στὴν Βρεττανία, ὅπου οἱ Βικτωριανοὶ εὕρισκαν μεγάλη εὐχαρίστηση στὴν ἐνασχόληση μὲ τὸν ἀποκρυφισμό, συνδυάζοντας ἐπιστήμη καὶ λογικὴ μὲ ρομαντισμὸ καὶ δημιουργικότητα. Οἱ κύριοι ἀστρολόγοι τῆς ἐποχῆς ἔπαιρναν ὀνόματα ἀγγέλων, π.χ. Ραφαήλ, Ζαντκιὴλ καὶ Σεφάριαλ. Τὴν ἴδια περίοδο σχηματίζονται καὶ κερδίζουν ἔδαφος οἱ θεωρίες τῆς Θεοσοφίας. Ἡ μαντὰμ Μπλαβάτσκυ γράφει τὴν ‘μυστικὴ διδασκαλία’ της. Κεντρικὸ σημεῖο τῶν ἀπόψεών της εἶναι ὅτι ἡ θεμελιώδης ἀρχὴ πίσω ἀπὸ κάθε πνευματικὴ θεωρία εἶναι ὁ νόμος τοῦ Κάρμα καὶ ἡ μετενσάρκωση. Πάνω σὲ αὐτὲς τὶς ἀντιλήψεις βασίζεται τὸ νέο φιλοσοφικὸ ὑπόβαθρο τῆς νέας ἐκείνης ἀστρολογίας καὶ γεννᾶται ὁ ὅρος ἐσωτερικὴ (ἢ σπιριτουαλιστική) Ἀστρολογία.

Ἡ ἀστρολογικὴ ἀναβίωση τῶν τελῶν τοῦ 19ου αἰ., ἦτο ἀναβίωση μιᾶς παραδόσεως ποὺ εἶχε ξεχασθεῖ, ἀδυνατίσει, παρακμάσει καὶ τελικῶς μεταλλάχθη στὴν νέα ἐτούτη ἀστρολογία μὲ ἔντονα τὰ στοιχεῖα τῆς Θεοσοφίας. Μετὰ τὸ 1870 οἱ ἀστρολόγοι ποὺ ἀκολουθοῦσαν τὴν παραδοσιακὴ ἀστρολογία ἦταν ἀπὸ ἐλάχιστοι ὡς ἀνύπαρκτοι. Ἡ νέα γενιὰ τῶν ἀστρολόγων εἶχε ἔντονο τὸ τοπικιστικὸ στοιχεῖο, τὸν ἐπηρεασμὸ ἀπὸ τὶς ἀνατολίτικες θεωρίες τῆς μόδας καὶ ἡ παιδεία τοὺς προερχόταν ἀπὸ περισσότερο ἐκλαϊκευμένες φιλοσοφικὲς θεωρίες καὶ βιβλία λαϊκῆς ἀστρολογίας ποὺ ἐξεδίδοντο κατὰ κόρον λόγω τοῦ αὐξημένου ἐνδιαφέροντος τοῦ κοινοῦ. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦταν ὅτι τὸ γενικότερο ἐπίπεδό της ἀστρολογίας ἔπεσε καὶ οἱ μετριότητες μεταξὺ τῶν ἀστρολόγων, ὡς ὁ Σεφάριαλ ἦταν εὐρέως δημοφιλεῖς, ἐνῷ πιὸ σοβαροὶ ἀστρολόγοι ὅπως ὁ A. J. Pearce, ὁ John Varley (ζωγράφος, ἀστρολόγος, καὶ ἐπιστήθιος φίλος τοῦ μυστικιστῆ ποιητῆ καὶ ζωγράφου William Blake) ἢ ὁ Simmonite παρέμεναν ἄγνωστοι.

Ἂν καὶ τὸ ρεῦμα τῆς Θεοσοφίας συχνὰ χρεώνεται τὴν ἀναβίωση τῆς ἀστρολογίας τῶν τελῶν τοῦ 19ου αἰ., ἡ Μπλαβάτσκι καὶ οἱ στενοί της συνεργάτες ἄσκησαν ἔντονη κριτικὴ σὲ πολλὲς ἀστρολογικὲς πρακτικές της ἐποχῆς τους. Ἡ κριτική τους δὲν ἦταν ὑπὸ τὸ πλαίσιο τῆς παλαιοτέρας ἀστρολογικῆς παραδόσεως οὔτε τοῦ πλατωνικοῦ φιλοσοφικοῦ της θεμελίου (καὶ φυσικὰ καθόλου ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβεια τῶν ἀστρονομικῶν ὑπολογισμῶν καὶ τὴν μετάπτωση τῶν ἰσημεριῶν), ἀλλὰ στὸ κατὰ πόσο ἀπέκλινε ἢ ὄχι ἀπὸ τὶς δικές τους βασικὲς ἀντιλήψεις τῆς Θεοσοφίας.

Φαίνεται νὰ πίστευαν ὅτι ἡ ἀρχαία ἀστρολογία ἦταν μία ὑψηλότερη καὶ περισσότερο μυστηριώδης ὑπόθεση ποὺ ‘στὴν πραγματικότητα’ ἔμοιαζε μὲ τὴν δική τους ἐκδοχὴ τῆς Θεοσοφίας. Ἡ κριτική τους καὶ ἡ θέση τους ὅτι ἡ ἀστρολογία ἦταν κάποτε Θεοσοφία ἢ ἔστω κάποια ἐκδοχὴ αὐτῆς, ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ περισσότερες ρεβιζονιστικὲς προσπάθειες τὸν ἑπόμενο αἰώνα, ὅπως τῶν Θεοσοφιστῶν Marc Edmund Jones καὶ Alan Leo κι ἕναν χείμαρρο ‘Ἐσωτερικῶν’ ἀστρολογιῶν, συχνὰ ἑτεροκλήτων τόσο στὶς βασικὲς ἑρμηνεῖες ὅσο καὶ στὶς θεμελιώδεις παραδοχές τους. Ἀναπόφευκτα ἡ Μπλαβατσκικὴ Θεοσοφία ἔγινε ἡ κύρια δύναμη ποὺ κατηύθυνε τὴν ἀνάπτυξη τῆς μοντέρνας ἀστρολογίας κυρίως κατὰ τὸ πρῶτο μισὸ τοῦ 20ου αἰ.

Τὸ κέντρο βάρους τῆς νέας ἀστρολογίας δὲν ἦταν ἄλλο ὁ οὐρανὸς οὔτε ἡ διερεύνηση τῶν μαθηματικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν πλανητῶν. Παρότι οἱ Θεοσοφιστὲς εἶχαν μεγάλο ἐνδιαφέρον γιὰ τὶς ἰνδικὲς θρησκευτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς θεωρήσεις καὶ μετέφεραν ἔννοιες καὶ πρακτικὲς ἀπὸ τὴν Ἰνδικὴ ἀστρολογία (τὴν καλούμενη καὶ Βεδική), οὐδεῖς τους ἐνδιαφέρθη γιὰ τὸ ὅτι ἡ Ἰνδικὴ ἀστρολογία ἦταν πλήρως οὐρανομετρικὴ καὶ ὑπολόγιζε τὶς ἀληθινὲς τρέχουσες θέσεις τῶν πλανητῶν, ἔχοντας ἐνσωματώσει ἀπὸ αἰῶνες τὴν μετάπτωση τῶν ἰσημεριῶν.

Τὸν 20ο αἰ. ὁ Θεοσοφιστὴς Alan Leo εἰσάγει τὴν ἔννοια τῆς ψυχολογικῆς ἀστρολογίας, βασιζόμενος στὴν εὐρεία ἐπίδραση τοῦ ἔργου τοῦ Κὰρλ Γιοὺνκ [Carl Jung], ποὺ χρησιμοποίησε ἀστρολογικοὺς ὅρους, γιὰ νὰ περιγράψει κάποιες ψυχικὲς διεργασίες καὶ ψυχολογικὲς ἔννοιες, ποὺ πρῶτος ἐκεῖνος δημιούργησε καὶ εἰσῆγε. Ὁ Leo καὶ οἱ ἑπόμενοι αὐτοῦ μοντέρνοι ἀστρολόγοι κάνουν τὸ ἀντίθετο: χρησιμοποιοῦν ψυχολογικοὺς ὅρους καὶ διεργασίες γιὰ νὰ περιγράψουν ἀστρολογικὲς ἔννοιες.

Τὸ σοβαρὸ κενὸ ποὺ προκαλεῖται ἀπὸ τὴν ἔλλειψη ἀκριβείας στὶς πλανητικὲς θέσεις καὶ τοὺς ἀστρολογικοὺς ὑπολογισμοὺς ἀντιμετωπίζεται ὄχι μὲ διόρθωση ἀλλὰ μὲ περαιτέρω ἀποσυντονισμὸ ἀπὸ τὰ οὐράνια δεδομένα καὶ ἡ μοντέρνα ἀστρολογία τείνει νὰ γίνει ἕνα μοντέλο, τὸ ὁποῖο εἶναι κυρίως ψυχολογικὸ καὶ συμβολικὸ καὶ στὸ ὁποῖο δὲν ἔχει πλέον καμμία σημασία ἡ οὐρανομετρικὴ ἀντιστοιχία. Οἱ πλανῆτες δὲν εἶναι ὁρατοὶ Θεοί, δὲν εἶναι σώματα Θεῶν ἔμψυχα καὶ ἔμβια μέσῳ τῶν κινήσεων τῶν ὁποίων οἱ Θεοὶ ἐκδηλώνουν τὴν πρόνοια καὶ θέλησή τους, ἀλλὰ ἁπλὰ σύμβολα ἀνθρωπίνων ψυχολογικῶν διεργασιῶν καὶ ἀρχετυπικῶν εἰκόνων.

Οἱ ὀπαδοὶ τῆς ψυχολογικῆς σχολῆς τῆς ἀστρολογίας, στὴν κριτικὴ τῶν μοντέρνων ἀστρονόμων σχετικὰ μὲ τὸν ὑπολογισμὸ πλασματικῶν θέσεων στὰ ὡροσκόπια, πρωτοδιατυπώνουν τὸν ἰσχυρισμὸ ὅτι τὰ ζῴδια τῆς ἀστρολογίας τους εἶναι διάφορα ἀπὸ τοὺς ἀστερισμοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου. Εἶναι σύμβολα ἐννοιῶν μόνον καὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ συγχέονται μὲ τοὺς ἁπτοὺς ἀστερισμοὺς ποὺ παρατηροῦμε στὸν οὐρανό. Οἱ δὲ ἑρμηνεῖες πλανητῶν θὰ πρέπει νὰ γίνονται βάσει ψυχολογίας καὶ ὄχι βάσει μυθολογίας ἢ θεολογίας μὲ ἰδιότητες ἀπορρέουσες ἐκ τῶν Θεῶν.

Παρότι ἡ ψυχολογικὴ προσέγγιση φαίνεται νὰ ὑπαγορεύθη ὑπὸ τῆς προσπάθειας νὰ προσδοθεῖ κάποιο ἐπιστημονικὸ ὑπόβαθρο στὴν μοντέρνα ἀστρολογία ἄρα καὶ κύρος, ἐν τούτοις ἡ ἐπιμονὴ νὰ στηριχθεῖ τὸ θεωρητικὸ θεμέλιό της μοντέρνας ἀστρολογίας στὴν ἐπιστήμη τῆς ψυχολογίας δείχνει ξεκάθαρα ὅτι τὸ μοντέρνο σύστημα στερεῖται τοῦ ἰδικοῦ τοῦ λογικοῦ θεμελίου. Πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι οὔτε ἀνεξάρτητο ἀπὸ τὴν ψυχολογία οὔτε καὶ βιώσιμο δίχως τὴν στήριξη αὐτῆς.

Παρόλα τὰ μπερδεμένα ἐπιχειρήματα καὶ τὴν ψυχο-φλυαρία γιὰ τὴν ἀστρολογία, εἶναι ἀκόμη -ὅπως δηλώνει τὸ ὄνομά της- ἐξαρτούμενη ἀπὸ τὸν οὐρανό. Ἀπὸ τοὺς Ἀστέρες καὶ τὴν διερεύνηση τῶν ἀστρικῶν Λόγων αὐτῶν, μὲ βάση τὴν ἐξαγωγὴ λογικῶν συμπερασμάτων γιὰ τὴν ἐπίδραση, παροντικὴ ἢ μελλοντική, ποὺ ἔχουν ἐπὶ γῆς οἱ κινήσεις τῶν ἀστέρων καὶ οἱ μεταξὺ τοὺς γεωμετρικοὶ λόγοι.

Οἱ ἀνακαλύψεις τοῦ 20ου αἰώνα ποὺ τάραξαν τὰ ὕδατα τῆς μοντέρνας ἀστρολογίας.

Δὲν εἶναι ὅμως ἐντελῶς τραγικὴ ἡ ἀστρολογικὴ εἰκόνα τοῦ 20ου αἰώνα. Δυὸ φωτεινὲς ἐξαιρέσεις, ἡ σιδηρᾶ (sidereal) σχολὴ τῶν Fagan/Bradley καὶ οἱ στατιστικὲς ἔρευνες τοῦ Michel Gauquelin φέρνουν σὲ ἀμηχανία τὸ ἀστρολογικὸ κατεστημένο καὶ θέτουν ἐρωτήματα ποὺ καταδεικνύουν τὴν σαθρὴ βάση τῶν μοντέρνων πρακτικῶν …

Ἡ σχολὴ σιδηρᾶς ἀστρολογίας Fagan/Bradley

Ὁ Cyril Fagan γεννᾶται στὸ Δουβλίνο, τὸν Μάιο τοῦ 1896. Ἡ μερικὴ κώφωση ποὺ παθαίνει κατὰ τὴν παιδική του ἡλικία λόγω ἐρυθρᾶς, δὲν τὸν ἀφήνει νὰ ἀκολουθήσει τὸ ἐπάγγελμα τοῦ πατέρα του, ποὺ ἦτο ἰατρός. Παίρνει καλὴ μόρφωση σπουδάζοντας στὰ κολλέγια Belvedere καὶ Castleknock ἐνῷ σὲ ἡλικία 20 ἐτῶν ἄρχισε νὰ ἐκδηλώνει ἕνα ἔντονο ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ἀστρολογία. Ὁ Fagan ἐστράφη σὲ διάφορα ἐπαγγέλματα ἀλλὰ τελικὰ γίνεται ἐπαγγελματίας ἀστρολόγος μετὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Ταξίδεψε κι ἔζησε σὲ διάφορα μέρη, στὴν Οὐαλλία, στὸ Λονδίνο, στὸ Μαρόκο, στὴν Ἱσπανία καὶ σὲ διάφορες περιοχὲς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἡ δίψα του γιὰ μάθηση δὲν σταμάτησε καθόλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του, περνώντας τὸ μεγαλύτερο μέρος της διαβάζοντας κι ἐρευνώντας, σὲ βιβλιοθῆκες ἢ στὸ γραφεῖο του.

Παντρεύτηκε μία ἰρλανδὴ καλλονὴ 17 ἔτη μικρότερή του καὶ ἀπέκτησε δυὸ παιδιά. Ἡ γυναίκα τοῦ ἦταν πλήρως ἀφοσιωμένη στὸν σύζυγό της καὶ ἔμειναν μαζὶ ἕως τὸν θάνατό του. Ἵδρυσε τὴν Ἰρλανδικὴ Ἀστρολογικὴ Ἑταιρεία (Irish Astrological Society) τὸ 1930, τῆς ὁποίας μέλος ἦτο κι ὁ γνωστὸς ἰρλανδὸς ποιητὴς καὶ προσωπικὸς φίλος του, W.B.Yeats., καὶ παρέμεινε πρόεδρός της γιὰ ἀρκετὰ ἔτη.

Ὁ Fagan ἄρχισε συστηματικὰ νὰ δημοσιεύει ἄρθρα πάνω στὴν ἀστρολογία κατὰ τὴν δεκαετία ’30. Σύντομα κατάλαβε ὅτι γιὰ νὰ ὁμιλεῖ ἀπὸ θέση ἰσχύος ἀναφορικὰ μὲ τὴν ἱστορία τῆς ἀστρολογίας, χρειάζεται νὰ διαθέτει γερὸ ὑπόβαθρο στὴν ἱστορία, τὶς κλασσικὲς γλῶσσες (λατινικὰ καὶ ἑλληνικά), τὴν γεωγραφία, τὰ μαθηματικὰ καὶ τὴν ἀστρονομία. Ἰδίως στὰ τελευταῖα, ἀφοῦ κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ἡ ἀστρονομία καὶ ἡ ἀστρολογία ἦταν μία ἐπιστήμη ἡ ὁποία μάλιστα προϋπέθετε ἕνα σοβαρὸ μαθηματικὸ ὑπόβαθρο.

Ὅταν ἡ σφηνοειδὴς γραφὴ ἀπεκρυπτογραφήθη, στὰ τέλη τοῦ 19ου αἰ., τὰ ἀστρονομικά/ἀστρολογικὰ κείμενα ἀπὸ τὴν εὐρύτερη περιοχὴ τῆς Βαβυλῶνος ἔγιναν προσιτὰ στοὺς σχολάρχες ποὺ ἄρχισαν νὰ τὰ μελετοῦν συστηματικά. Ἀπὸ νωρὶς ἀνεκαλύφθη ὅτι οἱ βαβυλωνιακοὶ ἀστρονομικοὶ πίνακες ὑπολογίζοντο μὲ σημεῖο ἀναφορᾶς κάποιους ἀστέρες καὶ ὄχι τὶς ἰσημερίες. Ὁ κύριος ὄγκος τῶν σχετικῶν κειμένων μετεφράσθη καὶ ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν Kugler (Sternkunde Und Sterndiest In Babel -Starlore and Starwork in Babylon) ἀπὸ τὸ 1907 καὶ συνεπληρώθη ὡς τὸ 1935 ἀπὸ τὸν Joseph Schaumberger S.J.

Δὲν εἶναι βέβαιο πότε ἄρχισε ὁ Fagan νὰ μελετᾶ μέρος ἐκείνων τῶν κειμένων ἀλλὰ ἤδη τὸ 1944 ἦταν πεπεισμένος ὅτι ὁλόκληρη ἡ βαβυλώνια παράδοση ἦταν σιδηρᾶ (sidereal) καὶ ὄχι μόνον τῆς ἑλληνιστικῆς περίοδου, ἂν καὶ δὲν ὑπῆρχαν ἀρκετὲς ἀρχαιολογικὲς μαρτυρίες γιὰ νὰ στηρίξει τὴν θέση του, οὔτε καὶ εἶναι γνωστὸ μὲ βεβαιότητα πότε ἄρχισε νὰ χρησιμοποιεῖται εὐρέως ἡ δωδεκατημοριακὴ διαίρεση τοῦ ζῳδιακοῦ.

Τὸ παλαιότερο σωζόμενο ὡροσκόπιο ἀνάγεται μόλις στὸ –410. Χρησιμοποιεῖ δωδεκατημόρια καὶ εἶναι ὑπολογισμένο μὲ ἀληθεῖς ἀστρικὲς θέσεις. Δὲν ὑπάρχουν πουθενὰ τὰ καλούμενα σήμερα ‘τροπικά’ ὡροσκόπια καθόλη τὴν διάρκεια τῆς ἀρχαιότητος ἕως καὶ τὸ τέλος τῆς ὕστερης ἑλληνιστικῆς περιόδου, περὶ τὸν 6ο αἵ., ὅπου καὶ γράφονται τὰ τελευταία ἀστρολογικὰ κείμενα τοῦ ἀρχαίου κόσμου. Ἀντιθέτως δὲν ὑπάρχουν πουθενὰ στὸν δυτικὸ κόσμο σιδηροὶ ἀστρολόγοι (ὄχι ‘τροπικοί’ δηλαδὴ - sidereal astrologers) μέχρι τὴν ‘ἀποστασία’ τοῦ Fagan. Διότι ὡς ‘αἰρετικός’ καὶ ‘ἀποστάτης’ ἀντιμετωπίσθη ὁ μόνος δυτικὸς ἀστρολόγος ποὺ χρησιμοποίησε πραγματικὲς οὐράνιες θέσεις διορθωμένες κατὰ τὴν ἀπόκλιση τῆς μεταπτώσεως τῶν ἰσημεριῶν….

Ὁ Cyril Fagan, κατὰ τὶς μελέτες του στὰ ὡροσκόπια εἰσόδου (ingress charts - ἐξετάζουν τὴν εἴσοδο τοῦ Ἡλίου ἢ τῆς Σελήνης σὲ ἕνα ζῴδιο) ἐν σχέσει μὲ τὰ τρέχοντα σημαντικὰ κοινωνικοπολιτικὰ γεγονότα, παρατήρησε ὅτι ἔπαιρνε ἀκριβέστατα ἀποτελέσματα, ὅταν ὑπολόγιζε τὶς πραγματικὲς οὐρανομετρικὲς θέσεις τῶν σωμάτων (Ἥλιος, Σελήνη, Πλανῆτες) ἐπὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς. Ὁ Fagan ἐπικεντρώθη στὴν διόρθωση τῶν ὡροσκοπιακῶν ὑπολογισμῶν, ὥστε νὰ ἀντανακλοῦν τὴν πραγματικὴ ἀστρονομικὴ εἰκόνα καὶ νὰ εἶναι σὲ συμφωνία μὲ τοὺς ἱστορικῶς παραδοθέντες τρόπους ὑπολογισμῶν. Σὲ αὐτὴ τοῦ τὴν προσπάθεια, βρῆκε ἕναν πολύτιμο συνεργάτη στὸ πρόσωπο τοῦ μαθηματικοῦ ἀστρονόμου καὶ στατιστικοῦ Donald Bradley. Μαζὶ ξεκίνησαν ἐκτενεῖς ἔρευνες τόσο στὶς ἱστορικὲς καταβολὲς τῆς Ἀστρολογίας ὅσο καὶ στὰ μαθηματικὰ ἀστρονομικὰ δεδομένα, διεξάγοντας παράλληλα στατιστικὲς μελέτες ὡροσκοπίων καὶ γεγονότων.

Ἀρχικῶς ὁ Fagan χρησιμοποιοῦσε τὸν βεδικὸ ζῳδιακὸ (μέθοδος τοῦ Αyanamsa), ποὺ ἔδινε περίπου 23° διαφορὰ διορθώσεως γιὰ τὴν μετάπτωση καὶ ποὺ ὑπολογίζεται θέτοντας τὸν ἀστέρα Στάχυ τῆς Παρθένου στὶς 00° Ζυγοῦ (μὲ βάση αὐτὸ τὸ σημεῖο ἀναφορᾶς, χωρίζεται ἡ Ἐκλειπτικὴ σὲ 12 διαστήματα 30 μοιρῶν ἕκαστο). Τὸν Μάιο τοῦ 1949 ἀνεκάλυψε ὅτι τὰ ἡλιακὰ φαινόμενα ὅλων τῶν γνωστῶν πλανητῶν τῆς ἀρχαιότητος, ἐκτὸς τῆς Ἀφροδίτης συνέπιπταν μὲ τὶς παραδοσιακές τους μοῖρες ἐξάρσεως (Ὑψώματα) τὸ σεληνιακὸ ἔτος ποὺ ἄρχιζε στὶς 4 Ἀπριλίου, -786 (ἀναγόμενο σὲ ἰουλιανὴ χρονολόγηση), ἐνῷ τὰ μήκη τοῦ Ἡλίου, τῆς Σελήνης καὶ τῆς Ἀφροδίτης συνέπιπταν μὲ τὶς μοῖρες τῶν ὑψωμάτων τὴν πρώτη ἡμέρα τοῦ ἔτους (1ο Νισᾶν), δηλαδὴ τὴν 4η Ἀπριλίου –786, ἐὰν τὸ ἐαρινὸ σημεῖο εὑρισκόταν στὶς 13.8° Κριοῦ.

Ἀναπαριστώντας σὲ διάγραμμα ὅλες τὶς τιμὲς ποὺ εἶχαν ὑπολογισθεῖ γιὰ τοὺς πλανῆτες στὴν ἀρχαιότητα διαπίστωσε ὅτι σχημάτιζαν μία τέλεια εὐθεία γραμμὴ κατὰ μῆκος τοῦ διαγράμματος, διαγώνια. Ἔτσι ἀπέδειξε ὅτι τόσο οἱ ἀρχαῖοι Αἰγύπτιοι ὅσο καὶ οἱ Βαβυλώνιοι ὑπολόγιζαν ἀληθεῖς οὐρανομετρικὲς θέσεις μὲ δωδεκατημόρια ποὺ ὁριζόντουσαν ἀπὸ τὸν ἀστέρα Στάχυ στὶς 29° Παρθένου. Λίγα ἔτη μετὰ τὴν μνημειώδη λύση τοῦ αἰνίγματος τῆς προελεύσεως τῶν μοιρῶν τῶν ὑψωμάτων, οἱ δικές του παρατηρήσεις τὸν ἔκαναν νὰ ἀφήσει τὸν βεδικὸ ζῳδιακὸ ποὺ ὁρίζεται ἀπὸ τὸν Στάχυ στὶς 0° Ζυγοῦ γιὰ χάρη τοῦ ἀκριβέστερου παραδοσιακοῦ ζῳδιακοῦ ποὺ ὁρίζεται ἀπὸ τὸν Στάχυ στὶς 29° Παρθένου. Μὲ τὸν ζῳδιακὸ αὐτὸν ποὺ ὁ Bradley ὑπολόγισε ἐπακριβῶς, οἱ ἀστέρες Ἀντάρης καὶ Λαμπαδίας [Aldebaran] ἔπεφταν ἀκριβῶς στὶς 15° Σκορπιοῦ καὶ Ταύρου ἀντιστοίχως, κάτι ποὺ ἀναφερόταν καὶ ἀπὸ τὸν Ἠφαιστίωνα Θηβαῖο στὰ "Ἀποτελεσματικά" (5ος αἰ.). Ἡ διαφορὰ διορθώσεως γιὰ τὴν μετάπωση ἦταν περίπου 24°. Ἔτσι προέκυψε τὸ Συνέτειο Ἐαρινὸ Σημεῖο (Σ.Ε.Σ. - Synetic Vernal Point, SVP) ποὺ διαφέρει ἀπὸ τὸ ἰνδικὸ Ayanamsa κατὰ 1°.

Τὰ Ὑψώματα

Ὑπάρχει μία μακραίωνη παράδοση στὴν ἀστρολογία ἀναφορικὰ μὲ κάποια συγκεκριμένα μέρη τοῦ ζῳδιακοῦ ποὺ καλοῦνται σήμερα ἐξάρσεις καὶ ποὺ ἔχουν ἰδιαίτερη σημασία γιὰ τοὺς πλανῆτες ὅταν εὑρίσκονται σὲ αὐτά. Ἤδη στὴν ἐποχὴ τοῦ Πτολεμαίου ἡ προέλευσή τους εἶχε χαθεῖ. Οἱ ἐξάρσεις ἀφοροῦν συγκεκριμένες μοῖρες γιὰ συγκεκριμένους πλανῆτες: Ἥλιος στὶς 19° Κριοῦ, Σελήνη στὶς 3° Ταύρου, Ἑρμῆς στὶς 15° Παρθένου, Ἀφροδίτη στὶς 27° Ἰχθύων, Ἄρης στὶς 28° Αἰγόκερου, Δίας στὶς 15° Καρκίνου καὶ Κρόνος στὶς 21° Ζυγοῦ. Αὐτὲς οἱ μοῖρες ἀντιπροσωπεύουν τὶς βέλτιστες θέσεις γιὰ τὴν ἔκφραση τῶν ἐγγενῶν φύσεων τῶν ἀντιστοίχων πλανητῶν καὶ στὴν ἑλληνιστικὴ ἀστρολογία ὀνομάζονται ὑψώματα. Στὴν μοντέρνα τροπικὴ ἀστρολογία ὡς ἔξαρση πλανήτου θεωρεῖται ἐσφαλμένα, ἀκόμη καὶ σήμερα, ὁλόκληρο τὸ ζῴδιο (π.χ. Κριὸς γιὰ τὸν Ἥλιο).

Ὅταν ὁ Fagan ἄρχισε νὰ δημοσιεύει τὶς ἀνακαλύψεις του, πρὸς τὰ τέλη τῆς δεκαετίας ’40 συνάντησε ἔντονη καὶ σφοδρώτατη ἀντίδραση ἀπὸ σχεδὸν ὅλη τὴν ἀστρολογικὴ κοινότητα τῆς δύσης, μὲ τὴν ἐλάχιστη ἐξαίρεση μερικῶν φωτεινῶν βρετανῶν διανοουμένων, ὅπως ὁ ἐκκεντρικὸς κατασκευαστὴς αὐτομάτων μηχανικῶν κατασκευῶν Cecil Nixon, ὁ κλασσικιστὴς σχολάρχης καὶ ἀστρολόγος Rupert Gleadow (συνέγραψε τὰ βιβλία "The Origin of the Zodiac" καὶ "The Zodiac Revealed") καὶ ὁ ταξίαρχος Roy Firebrace. Ὁ Firebrace συνεργάσθη στενὰ μὲ τὸν Cyril Fagan καὶ ἦταν ἀπὸ τοὺς ἱδρυτὲς τῆς Βρετανικῆς Ἀστρολογικῆς Ἑνώσεως (UK Astrological Association), τὸ 1958 καὶ ὁ πρῶτος της πρόεδρος.

Ἤθελε ἡ νέα Ἕνωση νὰ εἶναι ἀποκλειστικὰ σιδηρᾶ (sidereal) ἀλλὰ συνάντησε ἀντίσταση ἀπὸ ἄλλα μέλη, ἔτσι τὸν Μάρτιο τοῦ 1961 παραιτήθη καὶ ἵδρυσε τὸ περιοδικὸ σιδηρᾶς ἀστρολογίας «Στάχυς» (Spica), ποὺ ἐξεδίδετο κανονικὰ ἕως τὸν θάνατό του, τὸ 1974.

Σὲ αὐτὸ ἔγραφε καὶ ὁ Bradley μὲ τὸ λογοτεχνικὸ ψευδώνυμο Garth Allen καὶ σὲ πολλὰ ἄρθρα τοῦ καταρρίπτει τοὺς τερατώδεις πραγματικὰ ἰσχυρισμοὺς τῶν τροπικῶν ἀστρολόγων τῆς ἐποχῆς του, μὲ γνωστότερο αὐτὸν γιὰ τὴν ὑποτιθέμενη ἐπικείμενη εἴσοδο στὴν ἐποχὴ τοῦ Ὑδροχόου. Περὶ τὸ 1956 ὁ Bradley διεξάγοντας στατιστικὲς ἔρευνες στὰ εἰδικὰ ὡροσκόπια ἡλιακῶν καὶ σεληνιακῶν εἰσόδων (solar and lunar ingress charts) καὶ τὴν σχέση τους μὲ σημαντικὰ κοινωνικοπολιτικὰ γεγονότα διορθώνει τὸ Σ.Ε.Σ. κατὰ 0° 06', ἐπανατοποθετώντας τὸν Στάχυ στὶς 29° 06' τῆς Παρθένου. Ἡ διόρθωση ἔκανε τὰ ὡροσκόπια εἰσόδων νὰ δώσουν ἄριστα ἀποτελέσματα σημειοδοτώντας σημαντικὰ γεγονότα μὲ μεγάλη ἀκρίβεια. Τέλος ὁ Bradley μὲ μία ἐπιπλέον ρύθμιση 05’’ ἔθεσε τὸν Στάχυ ὁριστικῶς στὶς 29° 06’ 05’’ τῆς Παρθένου, ὑπολογίζοντας τὸ Σ.Ε.Σ. γιὰ τὸ ἔτος 1950.0 στὶς 05° 27’ 28.64’’ Ἰχθύων.

Ὑπολόγισε ἀκόμη βάσει τῆς κινήσεως τοῦ Σ.Ε.Σ. καὶ τὰ χρονικὰ ὅρια τῶν πλησιέστερων ζῳδιακῶν ἐποχῶν. Ἡ ἐποχὴ τῶν Ἰχθύων ἄρχισε τὸ 220 καὶ διαρκεῖ 2.156 ἔτη. Ἡ προηγούμενη ἐποχὴ τοῦ Κριοῦ διήρκεσε 2.175 ἔτη καὶ ἡ ἐποχὴ τοῦ Ταύρου πρὸ αὐτῆς, 2.184 ἔτη. Ἡ ἐποχὴ τοῦ Ὑδροχόου θὰ ἀρχίσει τὸ 2.376. Ἡ θέση τοῦ Σ.Ε.Σ. γιὰ τὴν θερινὴ ἰσημερία τοῦ τρέχοντος ἔτους (21/6/07) ὑπολογίζεται στὶς 05° 10’ 09’’ Ἰχθύων. Ὅτι οἱ ἐποχὲς δὲν εἶναι ἴσες χρονικὰ μεταξὺ τοὺς ὀφείλεται στὴν αὐξομείωση τῆς ταχύτητος τῆς μεταπτώσεως.

Οἱ ἐπιστήμονες ἀστρολόγοι –καὶ ὑπάρχουν τέτοιοι παρὰ τὴν ἐντύπωση ποὺ προκαλοῦν τὰ λαϊκὰ ΜΜΕ– κινοῦνται ὑπὸ τὸν ρυθμὸ ἑνὸς διαφορετικοῦ τυμπάνου καὶ ἡ νοητὴ ἀκοὴ τοὺς εἶναι συντονισμένη μὲ τὴν ἀληθινὴ μουσικὴ τῶν σφαιρῶν.

[Garth Allen, (D. Bradley), 1971]

Ἡ σιδηρᾶ σχολὴ ποὺ ἵδρυσε ὁ Fagan ἀντιμετωπίσθη ὡς ‘αἰρετικὴ’, ἐπανδρώθη ὅμως κυρίως ἀπὸ διανοουμένους ποὺ ἔχοντας καλύτερο μορφωτικὸ ἐπίπεδο καὶ τὴν ἀπαραίτητη μαθηματικὴ κατάρτιση μποροῦσαν νὰ κατανοήσουν τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τὰ συμπεράσματα τῶν ἐρευνῶν τοῦ Fagan. Παρόλη τὴν μεγάλη ἀντίδραση τῶν τροπικῶν ἀστρολόγων πού… ἀμφισβήτησαν τὴν ἐπιστημονικότητα τῶν μεθόδων τῶν Fagan καὶ Bradley, ἡ ἐπιτυχία τοὺς ἦταν συντριπτική. Κατόρθωσαν τόσο ἱστορικὰ ὅσο καὶ μαθηματικὰ νὰ τεκμηριώσουν ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ ὑπολογισμὸς τῶν πραγματικῶν οὐρανομετρικῶν θέσεων καὶ ὅτι ἡ καλούμενη τροπικὴ ἀστρολογία ἐστερεῖτο τοῦ ἀπαραιτήτου μαθηματικοῦ ἀστρονομικοῦ ὑποβάθρου καὶ παρουσίαζε ἱστορικὴ ἀσυνέχεια.

Τὰ ἐπιχειρήματά του Fagan ὑπὲρ τοῦ σιδηροῦ (sidereal) ζῳδιακοῦ παρουσιάζονται σὲ διάφορα βιβλία ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴν "Σταθερὴ Ζῳδιακὴ Ἐφημερίς" (Fixed Zodiac Ephemeris ) γιὰ τὸ 1948. Τὴν κυριότερη ἐπιχειρηματολογία του ἀναπτύσσει στὸ βιβλίο "Ζῳδιακός, Παλαιὸς καὶ Νέος" (Zodiac Old and New, 1950), ἐνῷ τὸ "Πρωταρχικὰ τῆς Σιδηρᾶς Ἀστρολογίας" (Primer on Sidereal Astrology, 1971) θεωρεῖται πλέον κλασσικό. Ὁ Fagan τελικῶς εὑρέθη στὴν Τουκσὸν τῆς Ἀριζόνα, ὅπου ὁ Bradley εἶχε γίνει ἐκδότης τοῦ American Astrology, τοῦ κυριότερου ἀστρολογικοῦ ἐντύπου καὶ ὅπου ἀρθρογράφησαν ἐπίσης οἱ Firebrace καὶ Gleadow. Πέθανε ἐκεῖ τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1970 σὲ ἡλικία 74 ἐτῶν. Ὁ Bradley, ὁ Firebrace καὶ ὁ Gleadow πέθαναν ὅλοι συμπτωματικὰ τὸ ἴδιο ἔτος, τὸ 1974, σὲ ἡλικίες 49, 85 καὶ 65 ἐτῶν ἀντίστοιχα.

Ἡ ἀπώλεια τῶν τεσσάρων πιὸ ἐξεχόντων ὑποστηρικτῶν τῆς σιδηρᾶς (sidereal) ἀστρολογίας ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στοὺς τροπικοὺς μοντέρνους ἀστρολόγους νὰ ἀναδιπλωθοῦν καὶ τὶς δυὸ ἑπόμενες δεκαετίες οἱ ἔρευνες καὶ τὰ συμπεράσματα τῆς μοναδικῆς δυτικῆς σιδηρᾶς σχολῆς Fagan ἀποσιωπήθησαν, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχε ἡ παραμικρὴ ἀναφορὰ σὲ αὐτοὺς στὶς περισσότερες ἀστρολογικὲς σχολές. Ἡ σιδηρᾶ ἀστρολογία ἔκανε ὅμως τὴν ἐπανεμφάνισή της τὴν δεκαετία τοῦ ’90, ὅταν ἡ ἐξάπλωση τοῦ διαδικτύου ἔκανε ἐφικτὴ τὴν διάδοση τῶν σχετικῶν πληροφοριῶν. Ἀκόμη καὶ σήμερα, ὁ μέσος σπουδαστὴς τῆς ἀστρολογίας μόνον τυχαία ἀνακαλύπτει τὸ σπουδαῖο ἔργο ποὺ ἄφησαν πίσω τοὺς ὁ Fagan καὶ οἱ συνεργάτες του.

Συνήθως ἡ ἀστρολογία θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς ἀστρονόμους ὅτι εἶναι μία αὐταπάτη, ἀλλὰ προφανῶς δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἐπαναδιερευνηθεῖ ἡ ἱστορία ἑνὸς θέματος διατηρώντας ταυτοχρόνως ἀπέναντί του μία συμπεριφορὰ ἀνώτερης δυσπιστίας. Θὰ εἶναι ἀπαραίτητο ἑπομένως νὰ ὑποθέσουμε ὅτι οἱ ἀξιώσεις ἀμφοτέρων, τῆς ἀστρονομίας καὶ τῆς ἀστρολογίας, ἀξίζουν νὰ ληφθοῦν σοβαρά..... Ἡ μελέτη τοῦ μέλλοντος εἶναι μία ἐντελῶς κανονικὴ ἀνθρώπινη πρακτική, καὶ σχεδὸν καθολικὴ στὴ γῆ. Μόνον ἡ τρέχουσα μόδα τοῦ ὑλισμοῦ ἔχει ἀποφανθεῖ ὅτι οἱ προβλέψεις τοῦ μέλλοντος πρέπει νὰ εἶναι ἀδύνατες..... Ὑποστηρίζεται ὅτι ἕνα ἄτομο δὲν μπορεῖ "νὰ ξέρει" τὸ μέλλον, ἐπειδὴ δὲν ἔχει συμβεῖ ἀκόμα. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ φαίνεται καλὴ λογική, ὅμως ἡ τάση τοῦ μέλλοντος εἶναι συχνὰ λυπηρὰ σαφής. Μερικὲς φορὲς εἶναι ἀρκετὰ εὔκολο νὰ προβλεφθεῖ τὸ μέλλον, δίχως νὰ χρειάζεται νὰ κληθοῦν ὁποιεσδήποτε εἰδικὲς ἱκανότητες..... Μία πιθανὴ ἐξήγηση γιὰ τὸ πὼς θὰ μποροῦσε νὰ ὑπάρξει μία ἀντιστοιχία μεταξὺ τῶν συμβάντων στὸν ζῳδιακὸ καὶ τῶν συμβάντων στὴν γῆ ἴσως νὰ εἶναι ἡ "συγχρονικότητα". Μὲ αὐτὴν τὴν λέξη, ποὺ ἔπλασε ὁ C. Jung, ἐννοεῖται ὅτι κάθε γεγονὸς -ἐφ' ὅσον παράγεται ὄχι ἀπὸ μία ἐπειγόντως ἐξαιρετικὰ σημαντικὴ δύναμη, ἀλλὰ ἀπὸ διάφορες περίπου ἴσες ἀλλὰ ὄχι ἀρκετὰ σταθερὲς ἢ ὑπολογίσιμες δυνάμεις- εἶναι χαρακτηριστικό της στιγμῆς στὴν ὁποία ἐμφανίζεται καὶ τῶν τρέχοντων ἀλληλεπιδρoύμενων δυνάμεων τοῦ παιχνιδιοῦ.

[Rupert Gleadow, Origin of the Zodiac, 1969]

Οἱ ἔρευνες Gauquelin

Ἡ δεύτερη μεγάλη πρόκληση τοῦ 20ου αἰ. προέρχεται ἀπὸ τὸν Γάλλο ψυχολόγο καὶ στατιστικὸ Michel Gauquelin (1928-1991), ποὺ μαζὶ μὲ τὴν πρώτη του σύζυγο Francoise Schneider-Gauquelin (1929- ), διεξῆγε μία πολὺ σημαντικὴ στατιστικὴ ἔρευνα πάνω στὴν ἀστρολογία, ἀπὸ τὸ 1950 ἕως τὸν θάνατό του.

Ὁ Gauquelin ἐξεδήλωσε ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ἀστρολογία ἀπὸ πολὺ νεαρὴ ἡλικία, γιὰ τὸ ὁποῖο συχνὰ κάνει λόγο στὰ βιβλία του, ἰδιαιτέρως στὸ "Νέα Ἀστρολογία, μία Κοπερνίκειος Ἐπανάσταση" (Neo-Astrology, a Copernican Revolution, 1991). Μποροῦσε νὰ ὑπολογίσει ἕνα ὡροσκόπιο σὲ ἡλικία 10 ἐτῶν καὶ οἱ συμμαθητὲς του τοῦ ἔδωσαν τὸ παρατσούκλι Νοστράδαμος γιὰ τὶς ἀστρολογικές του ἑρμηνεῖες. Σπούδασε ψυχολογία καὶ στατιστικὴ στὴν Σορβόννη καὶ λόγω τοῦ χλευασμοῦ, μὲ τὸν ὁποῖο ἔβλεπε πολλοὺς νὰ ἀντιμετωπίζουν τὴν ἀστρολογία, ἀλλὰ καὶ ἐμπνευσμένος ἀπὸ τὴν ἐργασία παλαιότερων στατιστικῶν ποὺ ἀσχολήθησαν μὲ τὴν Ἀστρολογία, ὅπως ὁ Karl Ernst Krafft καὶ ὁ Paul Choisnard , ἀποφάσισε νὰ ἀποδείξει τὴν ἐγκυρότητα θεμελιακῶν ἀρχῶν τῆς ἀστρολογίας.

Τὸ 1949 ἀρχίζει μία συστηματικὴ μελέτη συλλέγοντας τὰ στοιχεῖα του ἀπὸ ἐπαγγελματικοὺς καταλόγους καὶ ἄλλες βιογραφικὲς πηγὲς βοηθούμενος κι ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ἡμερομηνίες γεννήσεως στὴν Γαλλία ἦταν δημοσίως προσπελάσιμες. Ὁ Gauquelin καὶ ἡ σύζυγός του ἑστίασαν στὴν διερεύνηση μιᾶς βασικῆς ἀστρολογικῆς ἀρχῆς: τὴν σχέση μεταξὺ τῶν θέσεων τῶν πλανητῶν τοῦ γενεθλίου χάρτη ἑνὸς ἀτόμου, τοῦ ψυχολογικοῦ χαρακτήρα του καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ χαρακτῆρος του στὴν πορεία ποὺ διαγράφει ὁ βίος του. Ἡ μέλετη τοῦ ἐπικεντρώθη στὴν στατιστικὴ ἀνάλυση πολὺ μεγάλου ἀριθμοῦ γενεθλίων ὡροσκοπίων διερευνώντας τὸν συσχετισμὸ ἐπαγγελμάτων καὶ συγκεκριμένων ἀστρολογικῶν ὄψεων.

Τὰ πρῶτα ἀποτελέσματα τῶν ἐρευνῶν τους δημοσίευσαν τὸ 1955 στὸ βιβλίο "Ἡ ἐπιρροὴ τῶν Ἄστρων" (The influence of the Stars, 1955), ὅπου ὁ Gauquelin ἔκανε καὶ μία κριτικὴ ἀνάλυση πάνω στὶς ἐργασίες τῶν προκατόχων του στὴν στατιστικὴ ἀστρολογία, Choisnard καὶ Krafft, ἔχοντας ἀνακαλύψει ἀτέλειες στὶς μελέτες τους. Τὰ συμπεράσματα τῆς πρώτης αὐτῆς προσπάθειας ἔδειχναν ὅτι σὲ ἐπιλεγμένες προσωπικότητες γνωστὲς γιὰ τὴν ἐπαγγελματική τους ἐπιτυχία, οἱ θέσεις τῶν πλανητῶν στοὺς γενεθλίους χάρτες τοὺς ἐμφάνιζαν μία κατανομή, ἡ ὁποία δὲν ἦταν τυχαία ἀπὸ στατιστικῆς ἀπόψεως.

Εἰδικότερα, ἔδειξε ὅτι ὁ Ἄρης, ὁ Δίας καὶ ὁ Κρόνος ἔτειναν νὰ καταλαμβάνουν δυὸ συγκεκριμένες ζῶνες, μία ἀκριβῶς μετὰ τὴν ἀνατολὴ (πλησίον τοῦ ὡροσκόπου) καὶ μία ἀκριβῶς μετὰ τὸ μεσουράνημα (πλησίον τοῦ ζενίθ) στὰ γενέθλια ὡροσκόπια ἐπιτυχημένων ἐπαγγελματιῶν, σὲ πολὺ μεγαλύτερη συχνότητα ἀπὸ αὐτὴν ποὺ θὰ ἐμφάνιζε ἡ τυχαία κατανομή. Γιὰ παράδειγμα, ὁ Ἄρης κατελάμβανε τὶς αὐτὲς θέσεις πολὺ συχνότερα στοὺς χάρτες στρατηγῶν, ἰατρῶν καὶ πρωταθλητῶν, ἐνῷ σχεδὸν ποτὲ στοὺς χάρτες ζωγράφων ἢ μουσικῶν.

Ἡ ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως (the Mars Effect),
τὸ πιὸ πολυσυζητημένο ἀπὸ τὰ εὐρήματα τοῦ Gauquelin

Αὐτὲς οἱ στατιστικὲς παρατηρήσεις προεκάλεσαν μία ἔντονη πολεμικὴ ἐντὸς τῆς ἐπιστημονικῆς κοινότητος. Ὁ Gauquelin ἤδη ἀπὸ τὸ 1956 ἀπευθύνθη στὴν Βελγικὴ Ἐπιτροπὴ PARA ζητώντας τὴν διεξαγωγὴ μιᾶς ἀνεξαρτήτου στατιστικῆς μελέτης πάνω στὶς ἀνακαλύψεις του. Οἱ πρῶτες του προσπάθειες δὲν τυγχάνουν ἀνταποκρίσεως. Ἀκολούθησαν δυὸ ἀκόμη βιβλία, ἡ "Μέθοδος γιὰ τὴν Μελέτη τῆς Κατανομῆς τῶν Πλανητῶν στὴν Ἡμερήσια Κίνηση" (Methodes pour etudier la repartition des astres dans le mouvement diurne, 1957) καὶ τὸ "Ἄνθρωποι καὶ Ἀστέρες" (Les Hommes et les Astres, 1960), ὅπου ὁ Gauquelin ἀναπαράγει τὰ πλανητικὰ ἀποτελέσματα μὲ νέα δεδομένα γιὰ τὰ ἴδια ἐπαγγέλματα, ἀπὸ ἄλλες χῶρες, καθὼς καὶ ἐπιπλέον ἀποτελέσματα γιὰ τὴν Σελήνη καὶ τοὺς συγγραφεῖς.

Τὸ 1962 ὁ Jean Dath, τῆς Βελγικῆς Ἐπιτροπῆς Para, ἐλέγχει τὰ εὐρήματα Gauquelin καὶ δηλώνει ὅτι δὲν βρίσκει στατιστικὰ λάθη στὴν ἐργασία του. Προτείνει νὰ διεξαχθεῖ ἕνα ἀνεξάρτητο πείραμα μὲ σκοπὸ τὴν ἐπανάληψη τῶν ἀποτελεσμάτων, μὲ δεῖγμα 500 Βέλγων ἀθλητῶν. Τὸ 1967 ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει νὰ διεξάγει μιὰ ἔρευνα πάνω στὴν Ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως (Mars Effect) ποὺ ὁλοκληρώνεται τὸ ἑπόμενο ἔτος καὶ ἀναπαράγει τὰ ἀρχικὰ ἀποτελέσματα τοῦ Gauquelin χρησιμοποιώντας δεῖγμα 535 Εὐρωπαίων ἀθλητῶν. Γιὰ τὰ ἑπόμενα ὀκτὼ ἔτη ἡ Ἐπιτροπὴ ἀρνεῖται νὰ δημοσιεύσει τὰ ἀποτελέσματα μέχρι ποὺ ἐξαναγκάζεται. Τὸ 1976 μία συνοπτικὴ ἀναφορὰ τῆς ἔρευνας δημοσιεύεται (Κρίσιμες ἐκτιμήσεις γιὰ τὴν ἔρευνα ποὺ ἔγινε ἀπὸ τὸν κό. καὶ τὴν κά. Gauquelin στὸν τομέα τῶν πλανητικῶν ἐπιρροῶν - Considerations critiques sur une recherche faite par M. M. Gauquelin dans le domaine des influences planetaires), ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπικαλεῖται ἀπροσδιόριστα «δημογραφικὰ λάθη» ὡς τὴν αἰτία ποὺ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἔρευνάς τους συμφωνοῦν μὲ τοῦ Gauquelin. Οἱ δικές τους ἀδημοσίευτες ἐσωτερικὲς ἀναλύσεις δείχνουν ὅτι τὰ «δημογραφικὰ λάθη» δὲν εὐσταθοῦν καὶ ἕνα μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ Luc de Marre παραιτεῖται ὡς ἔνδειξη διαμαρτυρίας.

Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἔρευνας Gauquelin

Τὸ + σημαίνει σημαντικὴ συχνότητα στὶς θέσεις-κλειδιὰ τοῦ πλανήτη (μετὰ τὴν ἀνατολὴ καὶ μετὰ τὸ μεσουράνημα), ἐνῷ τὸ - μία σημαντικὴ ἔλλειψη στὶς ἴδιες θέσεις. Παρότι ὁ Δίας κι ὁ Κρόνος εἶναι ὁμοίως σημαντικοὶ γιὰ ἕνα δεδομένο ἐπάγγελμα, εἶναι σὲ ἀντίθετες συχνότητες, ἐνῷ ὁ Ἄρης συχνὰ σημειοδοτεῖ τὴν μία ἢ τὴν ἄλλη κατεύθυνση (Διὸς ἢ Κρόνου) ἀλλὰ ποτὲ καὶ τὶς δυὸ ταυτόχρονα. Τὰ ἀποτελέσματα σὲ παρενθέσεις εἶναι δοκιμαστικὰ συμπεράσματα εἴτε τοῦ Gauquelin εἴτε τοῦ Ertel.

Ἕως τότε ὁ Gauquelin εἶχε ἤδη γίνει κριτικὸς ἀπέναντι σὲ συγκεκριμένες εὐρείας ἀποδοχῆς ἀστρολογικὲς πεποιθήσεις, ἔχοντας ἀποτύχει νὰ διαπιστώσει τὴν ὀρθότητα τῶν ἑρμηνειῶν τους, κυρίως ὅσον ἀφορᾶ τὰ ζῴδια καὶ τὶς πλανητικὲς ὄψεις. Γι’ αὐτὸν τὸν λόγο προσπάθησε νὰ ἀποστασιοποιήσει ἀπὸ τότε καὶ γιὰ τὰ ἑπόμενα χρόνια τὰ συμπεράσματά του ἀπὸ τοὺς ἀστρολογικούς τους συσχετισμούς.

Εἶναι τώρα βέβαιο ὅτι τὰ ζῴδια στὸν οὐρανό, ποὺ προΐσταντο στὶς γεννήσεις μας δὲν ἔχουν καμία ὁποιαδήποτε δύναμη νὰ ἀποφασίσουν τὶς μοῖρες μας, νὰ ἔχουν ἐπιπτώσεις στὰ κληρονομικά μας χαρακτηριστικὰ ἢ νὰ παίξουν ὁποιονδήποτε ρόλο, ἀκόμη καὶ μικρό, στὸ σύνολο τῶν ἀποτελεσμάτων, τυχαῖο ἢ μή, τὰ ὁποία διαμορφώνουν τὴν ὑφὴ τῶν βίων μας καὶ μετασχηματίζουν τὶς ἐσωτερικές μας ὁρμὲς σὲ δράση.

[Michel Gauquelin, The Scientific Basis for Astrology, 1970]

Ἀπὸ τὰ γνωστότερα πειράματα τοῦ Gauquelin ἦταν τὸ «τέστ τῶν ἀντιθέτων πεπρωμένων» ὅπου ζήτησε ἀπὸ μία ὁμάδα ἀστρολόγων νὰ διαχωρίσουν 20 γενέθλιους χάρτες γνωστῶν ἐγκληματιῶν ἀπὸ 20 γενέθλιους χάρτες μὴ ἐγκληματιῶν. Οἱ ἀστρολόγοι δὲν κατάφεραν κάτι παραπάνω ἀπὸ ὅτι θὰ γινόταν μὲ τυχαῖο διαχωρισμό. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πειράματος ἀνέλυσε σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα τοῦ βιβλία, "Κοσμικὰ Ὡρολόγια" (The Cosmic Clocks, 1967).

Τὰ ἑπόμενα ἔτη οἱ ἔρευνες Gauquelin γίνονται τὸ ἐπίκεντρο μιᾶς ἀντιπαραθέσεως στοὺς κύκλους τῶν σκεπτικιστῶν, μὲ κυριότερους πολέμιους τὸν Paul Kurtz, πρόεδρο τῆς CSICOP (Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal, σήμερα γνωστὴ ὡς Committee for Skeptical Inquiry - CSI) καὶ τοὺς ἀστρονόμους - μέλη της, George Abell καὶ Dennis Rawlins. Ἐκεῖνοι παρότι ἔλεγξαν τὰ στοιχεῖα καὶ τὴν μεθοδολογία τῆς στατιστικῆς ἀναλύσεως τοῦ Gauquelin καὶ παρότι ἐπιβεβαίωσαν ὅτι ἡ ἐκτίμηση τῆς ἐπιτροπῆς Ἐπιτροπῆς Para περὶ «δημογραφικοῦ λάθους» δὲν ἴσχυε, ἐξέφρασαν ἀμφιβολίες γιὰ τὸ ἀρχικὸ δεῖγμα πρωταθλητῶν ποὺ εἶχε χρησιμοποιηθεῖ. Διεξῆγαν τὴν δική τους ἔρευνα μὲ δεῖγμα Ἀμερικανῶν ἀθλητῶν, τὴν ὁποία δημοσίευσαν τὸ 1979, στὸ περιοδικὸ τῆς CSICOP «The Skeptical Inquirer», δείχνοντας ἕνα ξεκάθαρα ἀρνητικὸ ἀποτέλεσμα μὲ τὶς θέσεις τοῦ Ἄρεως σχεδὸν σὲ ἀντίθετη θέση ἀπὸ ἐκεῖνες τοῦ Gauquelin.

Μερικὰ ἔτη ἀργότερα ὁ Rawlins ἔχοντας ἔρθει σὲ ρήξη μὲ μέλη τῆς CSICOP ἔγραψε μία λεπτομερῆ ἀναφορὰ τῆς ἔρευνας ποὺ εἶχε καὶ ὁ ἴδιος λάβει μέρος. Διαπιστώνεται ὅτι τὸ ‘ἀνεξάρτητο’ δεῖγμα τῆς ἔρευνας τῆς CSICOP περιεῖχε μία σκόπιμη ἐπιλογὴ ἀθλητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦταν ἐπιτυχημένοι, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀλλοιωθεῖ σημαντικὰ τὸ ἀποτέλεσμά της (σφάλμα προκαταλήψεως στὴν δειγματοληψία - biased sample). Οἱ ἴδιοι μετὰ ἀπὸ ἔντονη κριτικὴ ἀναθεώρησαν τὴν ἀρχική τους θέση γιὰ τὴν διαμάχη Gauquelin καὶ Para, τὸ 1983, δικαιώνοντας τὸν Gauquelin. Οἱ καθηγητὲς Arno Muller καὶ Suitbert Ertel ξεκινοῦν ἐκ νέου τὸν ἔλεγχο τῶν στατιστικῶν ἐρευνῶν Gauquelin τὸ 1986 καὶ προσπαθοῦν νὰ ἀναπαράγουν τὰ ἀποτελέσματα. Ο Muller ἐπιτυγχάνει τὸν σκοπό του γιὰ τὸν Ἄρη ἀλλὰ ὄχι γιὰ τὸν Κρόνο, σὲ σχέση μὲ ἐπιτυχημένους Γερμανοὺς ἰατρούς, ἐνῷ ὁ Ertel παρουσιάζει μία ἐπισκόπηση τῆς ἐργασίας Gauquelin, μὲ ἔμφαση στὴν ἐπιστημονικὴ φύση της, καὶ ἀναλύει ξανὰ μερικὰ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα.

Ἡ ἐκτενὴς ἔρευνα τοῦ Ertel σχετικὰ μὲ τὴν Ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως, ποὺ δημοσιεύεται στὸ περιοδικὸ Journal of Scientific Exploration, προσφέρει ἀδιαμφισβήτητη ὑποστήριξη γιὰ τὸ φαινόμενο. Ὁ Ertel ταξινομεῖ ὅλους τους ἀθλητὲς στὴ βάση δεδομένων Gauquelin (συμπεριλαμβανομένων τῶν ἀδημοσίευτων ἐλέγχων του) καὶ καταλήγει στὸ συμπέρασμα ὅτι ἐνῷ ὑπάρχουν στοιχεῖα προκατάληψης στὴν δειγματοληψία (biased sample) κατὰ τὴν κρίση τοῦ Gauquelin ἐὰν μεμονωμένοι ἀθλητὲς ἀνήκουν στοὺς πλέον ἐπιτυχημένους ἢ ὄχι, αὐτὸ χρησιμεύει πραγματικὰ νὰ καλύψει τὴν ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως. Ὅταν ἡ προκατάληψη διορθώνεται, ἡ ἐπίδραση εἶναι πραγματικὰ ἰσχυρότερη, καὶ ὄχι ἀσθενέστερη.

Ὁ Muller τὸ ἑπόμενο ἔτος παρουσιάζει μία στατιστικὴ ἀνάλυση 402 Ἰταλῶν συγγραφέων. Δὲν ἀναπαράγει τὴν συχνότητα τῆς Σελήνης ἀλλὰ τὴν συχνότητα Διὸς σὲ συνδυασμὸ μὲ ἔλλειψη τοῦ Κρόνου, ὅπως εἶχε βρεῖ ὁ Gauquelin γιὰ δημοσιογράφους. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ γαλλικὴ Ἐπιτροπὴ γιὰ τὴν Διερεύνηση τῶν Παραφυσικῶν Φαινομένων (Comite pour l’Etude des Phenomenes Paranormaux - CFEPP) παρουσιάζει μετὰ ἀπὸ πολλὰ ἔτη μία προσυμφωνηθεῖσα μὲ τὸν Gauquelin ἔρευνα, στὴν ὁποία ὅμως ἔχει παραβιάσει σημαντικὰ σημεῖα-κλειδιά. Ο Gauquelin καταπονημένος ἀπὸ τὶς χρόνιες ἀντιπαραθέσεις του μὲ τοὺς σκεπτικιστές, τὶς ἀρνητικὲς κριτικὲς καὶ τὶς πολλαπλὲς ἀτασθαλίες, αὐτοκτονεῖ τὸ 1991.

Τὸ ἑπόμενο ἔτος ὁ Ertel ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως ἦταν ἐμφανὴς ἀκόμη καὶ στὴν ἔρευνα ποὺ εἶχε διεξάγει ἡ CSICOP τὸ 1979, μελετώντας τὰ στοιχεῖα τῶν δειγμάτων. Τὸ 1994 οἱ Muller καὶ Ertel δημοσιεύουν μία ἀναπαραγωγὴ τῆς πρώτης ἔρευνας τοῦ Gauquelin μὲ δεῖγμα ἀπὸ τὰ μέλη τῆς γαλλικῆς Academie de Medecine, καθὼς καὶ μὲ ὅσα μέλη της ἔγιναν ἀργότερα δεκτά. Δηλώνουν ὅτι:

«Τὰ ἀποτελέσματα ἐπιβεβαιώνουν τὰ εὐρήματα τῆς ἔρευνας ποὺ διεξῆγε τὸ 1955 ὁ Gauquelin. Ἡ προβλεφθεῖσα θετικὴ ἀπόκλιση ἀπὸ τὴν προσδοκία πιθανότητας γιὰ τὸν Κρόνο εἶναι πολὺ σημαντική, καὶ γιὰ τὸν Ἄρη σημαντική. Μία πρόσθετη ἀρνητικὴ ἀπόκλιση γιὰ τὴν Σελήνη εἶναι ἐπίσης ἐμφανὴς καὶ στὶς δυὸ μελέτες, ἀλλὰ μόνον στὶς δικές μας εἶναι τὸ δεῖγμα ἀρκετὰ μεγάλο, γιὰ ἡ φθάσει ἡ ἀπόκλιση σὲ σημαντικὲς τιμές. Καὶ στὶς δυὸ μελέτες ἐπίσης ὑπάρχει μία ἀσήμαντη ἀρνητικὴ ἀπόκλιση γιὰ Δία. Γιὰ κάθε πλανήτη (συμπεριλαμβανομένων τοῦ Ἡλίου καὶ τῆς Σελήνης) δὲν ὑπάρχει καμία σημαντικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀποκλίσεων στὸ δεῖγμα Gauquelin (N=576) καὶ ἐκείνων στὸ δεῖγμα μας (N=915)».

Ὁ Ertel ἀναλύει ἐπίσης τὴν ἔρευνα τῆς CFEPP καὶ ὑποστηρίζει ὅτι ἡ Ἐπίδραση τοῦ Ἄρεως εἶναι ἐμφανής, παρὰ τὴν ὕπαρξη μερικῶν σοβαρῶν ἀτελειῶν στὸ πείραμα CFEPP, συμπεριλαμβανομένης μίας προκαταλήψεως πρὸς τοὺς ἀθλητὲς χαμηλοῦ ἐπιπέδου καὶ ἑνὸς ἀνακριβοῦς ὑπολογισμοῦ τοῦ κρίσιμου ἐπιπέδου "πιθανότητος" γιὰ τὸν Ἄρη. Οἱ ἀνεξάρτητες ἔρευνες τοῦ Ertel ἔδειξαν ὅτι τὸ φαινόμενο τῆς Ἐπιδράσεως τοῦ Ἄρεως εἶναι ὑπαρκτὸ παρὰ τὶς προκαταλήψεις δειγμάτων ποὺ διαπιστώθησαν τόσο στὴν ἀρχικὴ ἔρευνα Gauquelin ὅσο καὶ στὶς μεταγενέστερες τῶν σκεπτικιστῶν. Ὅταν τὸ σφάλμα τῆς προκαταλήψεως διορθώνεται, τὰ ἀποτελέσματα εἶναι παρόμοια σὲ ὅλα τὰ δείγματα ποὺ χρησιμοποιήθησαν ἀπὸ ὅλες τὶς πλευρές.

Μέχρι σήμερα δὲν ἔχει δοθεῖ καμία ἄλλη ἱκανοποιητικὴ ἐξήγηση γιὰ τὰ φαινόμενα τῶν πλανητικῶν συσχετισμῶν ποὺ διεπίστωσε ὁ Gauquelin.

Ἡ ἀστρολογία ἔχει παραμείνει πάντα αἰνιγματικὴ καί, στὸ ἀπώτατο κατάλληλο ἐρώτημα ‘θὰ πρέπει νὰ τὴν πιστέψουμε;’ μπορῶ μόνον νὰ ἀπαντήσω ἀπορρίπτοντας τόσο τοὺς ἀσυμβίβαστους ἀντιπάλους ὅσο καὶ τοὺς ἐπιβεβαιωμένους ὑποστηρικτές…. Οἱ ἰδέες μου γιὰ τὴν ἀστρικὴ ἐπιρροὴ ἔχουν ἀλλάξει ἐπανειλημμένα, ταλαντευόμενες ἀπὸ τὸ ἕνα ἄκρο στὸ ἄλλο ὡς ἐκρεμμές… Ἂν καὶ εἶμαι τόσο πλήρης γνώστης τοῦ θέματός μου, τόσο ἀποφασισμένος νὰ τὸ ὑπερασπίσω καὶ τόσο ὑπερήφανος γιὰ τὶς ἀνακαλύψεις μου, ἀκόμη βασανίζομαι ἀπὸ δυὸ δαίμονες ποὺ ἀμφότεροι ζητοῦν ἐπιβεβαίωση. Ὁ πρῶτος εἶναι ὁ φόβος ὅτι ἔσφαλα στὴν βεβαιότητά μου ὅτι ἡ ἀστρικὴ ἐπιρροὴ εἶναι πραγματική· ὁ δεύτερος εἶναι ἡ ἀγωνιώδης σκέψη ὅλων ὅσων δὲν μπόρεσα νὰ ἀνακαλύψω ἢ νὰ ἐξηγήσω.

[Michael Gauqelin, Birth-Times, 1983]

Ὁ Gauquelin κατὰ τὴν δεκαετία τοῦ ’70, ἄρχισε νὰ ἀναθεωρεῖ τὴν ἀρνητική του στάση κατὰ τῆς ἀστρολογίας, ποὺ εἶχε ἐκφράσει τὰ περασμένα ἔτη καὶ μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ δεχόταν ὅτι τὰ εὐρήματά του εἶναι ἀστρολογικὰ (Νέα Ἀστρολογία: Μία Κοπερνίκειος Ἐπανάσταση - Neo-Astrology : A Copernican Revolution, 1991). Σίγουρα ἐπέτυχε νὰ καταδείξει τὸ ἀστήριχτο ἀρκετῶν ἰσχυρισμῶν τῆς μοντέρνας ἀστρολογίας, γι’ αὐτὸ καὶ παρέμεινε ἔντονα κριτικὸς ἀπέναντί της, ἐξ αἰτίας τῶν πολλῶν ἑρμηνευτικῶν αὐθαιρεσιῶν της καὶ κυρίως λόγω τῆς ἀπροθυμίας τοῦ ἀστρολογικοῦ κατεστημένου νὰ ἀναθεωρήσει τὶς ἀστήριχτες θέσεις του καὶ νὰ ἀναπτυχθεῖ πρὸς νέες κατευθύνσεις ὑπὸ τὸ φῶς τῶν σημαντικῶν πρωτοεμφανιζομένων εὐρημάτων.

Τὰ ἑπόμενα ἀποτελέσματα ἐπιβεβαίωσαν μόνο καὶ ἐνίσχυσαν τὴν ἀρχικὴ ἀνακάλυψή μου γιὰ τοὺς παθολόγους. Γενικά, προέκυψε ὅτι ὑπάρχει μία ὅλο καὶ περισσότερο στερεὴ στατιστικὴ σύνδεση μεταξὺ τοῦ χρόνου τῆς γεννήσεως σπουδαίων ἀνθρώπων καὶ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐπιτυχίας τους... Ἔχοντας συλλέξει πάνω ἀπὸ 20.000 ἡμερομηνίες γεννήσεως σπουδαίων ἐπαγγελματικῶς προσωπικοτήτων ἀπὸ τὶς διάφορες εὐρωπαϊκὲς χῶρες καὶ ἀπὸ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ἔπρεπε νὰ συναγάγω τὸ ἀναπόφευκτο συμπέρασμα ὅτι ἡ γενέθλια θέση τῶν πλανητῶν συνδέεται μὲ τὸ πεπρωμένο κάποιου. Τί πρόκληση γιὰ ἕνα λογικὸ μυαλό!

[Michael Gauqelin, Neo-Astrology, 1991]

Πρὸς τὸ τέλος τῆς ζωῆς τοῦ προσπάθησε νὰ μεταρρυθμίσει τὴν ἀστρολογία προτείνοντας ὅτι οἱ ἀστρολόγοι πρέπει νὰ ἀποτάξουν τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν ἑρμηνειῶν καὶ τεχνικῶν τους καὶ νὰ κτίσουν μία νέα ἀστρολογία ποὺ βασίζεται μόνο σὲ θεμέλια ἐλέγξιμα ποὺ νὰ μποροῦν νὰ ἀποδειχθοῦν στατιστικῶς μὲ ἀκρίβεια. Τὴν ἀποκάλεσε "νέο-ἀστρολογία", καὶ ὀνόμασε ἔτσι τὸ τελευταῖο του βιβλίο, στὸ ὁποῖο συνόψισε τὶς προηγούμενες στατιστικὲς μελέτες του καὶ πρότεινε αὐτὸ τὸ νέο σύστημα.

*Ἡ γλώσσα τοῦ παρόντος ἂρθρου εἶναι ἀπλοποιημένη λόγῳ τῆς συγγραφῆς του διὰ τὸ Τρίτο Μάτι

Τελευταῖα ἐνημέρωσις : 01-01-2008 16:51

Μέση ἀξιολόγησις χρηστῶν

   (0 ψῆφος)