Ἀπὸ : Ἀστρολογικὸν,

Θεάσεις : 1160    

Περὶ τοῦ Ἡμερολογίου

Ἐναν αἰώνα μετά, ὁ Κάλλιππος ἐπρότεινε τὸν τετραπλασιασμὸν τοῦ Μετωνικοῦ κύκλου διὰ ἐπιπλέον ἀκρίβειαν, εἰς κύκλον 76 ἐτῶν μὲ 940 μῆνας. Δύο αἰῶνας μετὰ τὸν Κάλλιππον ὁ Ἵππαρχος παρατήρησε ἔναν ἀκριβέστερον κύκλον τετραπλασιάζοντας τὸν Καλλιππικὸν εἰς 304 ἔτη μὲ 3760 μῆνας. Ὅμως κανένα ἀπὸ τὰ δύο συστήματα δὲν ἐχρησιμοποιήθη εὐρέως. Ὁ Γεμίνος Ῥόδιος, σύγχρονος τοῦ Ἱππάρχου μας γνωστοποιεῖ πὼς οἱ Ἕλληνες ἤθελαν τὰς ἑορτὰς των νὰ λαμβάνουν χώρα τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἑκάστου ἔτους, συνθήκη ποὺ δὲν πληροῦσε τὸ σεληνιακὸν ἡμερολόγιον.

2. Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: Σωσιγένης και Ἰουλιανὸ ἡμερολόγιον

Τελικῶς, ὁ Σωσιγένης ἐπέτυχε νὰ πείσῃ τὸν Ἰούλιον Καίσαρα διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ ἡμερολόγιου σὲ ἡλιακὸν δίχως τὰς περιπλοκὰς τοῦ σεληνιακοῦ καὶ τῶν ἐμβολίμων μηνῶν. Ἡ μεταρρύθμισις τοῦ Σωσιγένους ἔγινε γνωστὴ ὠς Ἰουλιανὸ ἡμερολόγιον καὶ ἀποτελεῖτο ἐκ τετραετοῦς κύκλου μὲ τρία ἔτη 365 ἡμερῶν καὶ ἓνα δίσεκτον 366 ἡμερῶν. Οἱ μήνες ὑπολογίζοντο ἠλιακῶς πλέον, 31 καὶ 30 ἡμερῶν ἕκαστος, τὸ δὲ ἔτος ἢρχιζε μὲ τὴν χειμερινὴν τροπὴν (22/12).

Ἡ ἀρχικὴ ἐναλλάξ συμμετρία τῶν μηνῶν κατόπιν μετεβλήθη ἀν καὶ δὲν εἶναι ξεκάθαρο ακόμη ὑπὸ ποῖων συνθηκῶν συνέβη.

Τὸ ἐν χρήσει ἡμερολόγιον τὴν σήμερον, εἶναι τὸ Ἰουλιανὸ μετὰ τῆς Γρηγοριανῆς τροποποιήσεως (ἐσφαλμένως ἀποκαλεῖται 'γρηγοριανὸν' διότι δὲν πρόκειται διὰ νέον ἡμερολόγιον ἀλλ' ἀπλῶς διὰ μικρὴν διόρθωσιν ἐπὶ τοῦ Ἰουλιανοῦ) καὶ βασίζεται εἰς κύκλον 400 ἐτῶν καὶ 146.097 ἡμερῶν, διδόντας κατὰ μέσον ὀρὸν ἔτος 365,2425 ἡμερῶν.

3. Μετὰ-ἀναγεννησιακὴ Εὐρώπη: Ἡ Γρηγοριανὴ προσθήκη

Ἡ Γρηγοριανὴ προσθήκη εἶναι τροποποίησις τοῦ Ἰουλιανοῦ, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν τὰ δίσεκτα ἔτη παραλείπονται εἰς ὅσα ἔτη διαιροῦνται διὰ τοῦ 100 ἀλλὰ ὄχι διὰ τοῦ 400. Παραδείγματος χάριν, τὸ 1900 δὲν ἢταν δίσεκτο (τὸ 1900 διαιρεῖται διὰ τοῦ 100 ἀλλὰ ὄχι διὰ τοῦ 400) ἐνῶ τὸ 2000 ἢταν δίσεκτο (διότι διαιρεῖται διὰ τοῦ 400). Οὐσιαστικῶς παραλείπονται 3 δίσεκται ἡμέραι εἰς κύκλον 400 ἐτῶν, δηλαδὴ 3 ἒτη ποὺ θα ἢταν δίσεκτα ἀλλὰ δὲν εἶναι.

Ὁ ἀκριβῆς ἀριθμὸς ἡμερῶν 400 ἐτῶν δίδεται ἀπὸ τὸν τύπον:

400 * 365 + 100 - 3 = 146.097

Ὁ 400ετής κύκλος δίδει καὶ ἀκέραιον ἀριθμὸν ἑβδομάδων:

146.097 / 7 = 20.871

Ἡ Γρηγοριανὴ τροποποίησις προσετέθη διὰ τὸν ἀκριβέστερον δυνατὸν ὑπολογισμὸν τοῦ τροπικοῦ ἔτους, δηλαδὴ τοῦ πραγματικοῦ χρόνου ὅπου ἡ Γῆ συμπληρώνει μία πλήρην ἡλιακὴν περιφοράν. Ἡ ἀπόκλισις τοῦ Γρηγοριανοῦ ἐκ τοῦ τροπικοῦ κύκλου εἶναι μία ἡμέρα ἀνὰ 5.025 ἔτη. Τὸ Ἰουλιανὸν ἡμερολόγιον διορθῶθη τὸ 1582, ὅταν ἡ δεκαήμερος διαφορὰ μεταξὺ τοῦ πραγματικοῦ τροπικοῦ ἔτους καὶ τοῦ ὑπολογιζομένου Ἰουλιανοῦ εἶχε γίνει ἐντόνως αἰσθητὴ ἐξ αἰτίας τοῦ ἀποσυγχρονισμοῦ του ἀπὸ τὰς ἐποχάς.

Ὁ Γερμανὸς Ἰσουίτης μαθηματικὸς Christoph Clavius ἐφηῦρε τὴν τροποποίησιν ἐνῶ ἡ προσθήκη ἔγινε γνωστὴ ὠς Γρηγοριανὴ, ἐπειδὴ ἢταν ὁ Πάπας Γρηγόριος ΧΙΙΙ ποὺ διέταξε τὴν ἐπίσημην ἐφαρμογὴν. Αἱ Ἰσουίται τῆς ἐποχῆς ἠσχολοῦντο μὲ τὴν Ἀριστοτέλειαν φυσικὴν φιλοσοφίαν καὶ τὰς κλασσικὰς ἐπιστήμας τῆς γεωμετρίας (Εὐκλείδης), τῆς ἀστρομετρίας, τῆς ὀπτικῆς καὶ τῆς μηχανικῆς.

Αἱ λαϊκαὶ μᾶζαι ἀρχικῶς ἐναντιώθησαν σφοδρῶς τῆς τροποποιήσεως φοβούμενοι οἰκονομικὰς ἀπάτας μὲ ἐνοικιάσεις. Ὅταν ὅμως ὁ Πάπας Γρηγόριος ΧΙΙΙ διέταξε πὼς ἡ ἑπόμενη ἡμέρα τῆς 4ης Ὀκτωβρίου 1582 θὰ εἶναι ἡ 15η Ὀκτωβρίου 1582, αἱ καθολικαὶ χῶραι Γαλλία, Ἰσπανία, Πορτογαλία καὶ Ἰταλία ὑπάκουσαν. Πολλὰ καθολικὰ Γερμανικὰ κρατίδια, αἱ κάτω χῶραι καὶ ἡ Ἐλβετία ἀκολούθησαν ἐντὸς δύο ἐτῶν καὶ ἡ Οὐγγαρία τὸ 1587. Ἡ ὑπόλοιπη Εὐρώπη κατόπιν ἑνὸς αἰῶνος. Τὰ προτεσταντικὰ Γερμανικὰ κρατίδια υἱοθέτησαν τὴν Γρηγοριανὴν τροποποίησιν τὸ 1700, ἡ Ἀγγλία καὶ αἱ ἀμερικανικαὶ ἀποικίαι τὸ 1752 καὶ ἡ Σουηδία τὸ 1753. Τέλος ἡ Ῥωσσία, τὸ 1918, κατόπιν τῆς ἐπαναστάσεως.

4. Τὸ Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιον τὴν σήμερον

Ἡ πρότασίς μας περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἡμερολογίου τὴν σήμερον, εἶναι ὁ ἡλιακὸς ὑπολογισμὸς τῶν 12 μηνῶν [31 καὶ 30 ἡμερῶν ἐναλλάξ ἐπαναφερομένης τῆς ἀρχικῆς συμμετρίας], ἀρχὴ τοῦ ἔτους ἡ ἐπόμενη ἡμέρα ἀπὸ τὴν χειμερινὴν τροπὴν καὶ χρῆσις τοῦ Γρηγοριανοῦ τύπου περὶ τῶν δισέκτων ἐτῶν.

Βάσει αὐτοῦ ὑπολογίσαμε τὸ ἐτήσιον ἑορτολόγιον ἀντικαθιστώντας τοὺς σεληνιακοὺς μήνας μὲ ἡλιακοὺς καὶ ἀναπροσαρμόζοντας τὰς παραδοσιακὰς ημερομηνίας.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Πολλοὶ ἑλληνίζοντες σήμερα κάνουν τὸ σφάλμα νὰ ἀντιστοιχοῦν τοὺς 12 παλαιοὺς μήνας (ποὺ ἦταν σεληνιακοί) μὲ τοὺς σημερινοὺς (ποὺ εἶναι ἡλιακοὶ, ἐνῶ οὔτε τὸν ἴδιον ἀριθμὸν ἡμερῶν ἔχουν οὔτε καὶ κοινὴ ἀρχὴ μετρήσεως (ἄλλο ἡ 1η Ἰανουαρίου καὶ ἄλλο ἡ 1η Γαμηλιῶνος ποὺ ἦτο κινητὴ καθ’ ἕκαστον ἔτος). Κατόπιν μετροῦν τᾶς ἡμέρας τῶν σημερινῶν ἡλιακῶν μηνῶν χρησιμοποιώντας τὸν τρόπον μετρήσεως τῶν σεληνιακῶν μηνῶν (ἱσταμένου, μεσοῦντος, λήγοντος). Αὐτὸ εἶναι λίαν ἐσφαλμένη πρακτικὴ καὶ ὀφείλουμε νὰ τὴν ἀπορρίψουμε (ἀναρωτώμεθα πῶς ὀνομάζουν την τελευταῖαν ἡμέραν μηνός 31 ἡμερῶν; Μηδέν Λήγοντος;). Εἴτε θὰ μετροῦμε σεληνιακῶς (μὲ ἐμβόλιμους μήνας εἴτε κατὰ ὀκταετηρίδα εἴτε κατὰ δεκαεννεατηρίδα), σύστημα διόλου εὔχρηστον, εἴτε ἠλιακῶς συμφώνως πρὸς τᾶς τροπᾶς (ἰσημερίαι, ἡλιοστάσια). Καὶ ὄχι μὲ ἁπλοϊκὰς ἰσοπεδώσεις τοῦ τύπου "12 Ἰουλίου σήμερα ἴσον 2 Μεσοῦντος Ἐκατομβαιῶνος". Ἡ ἡμιμάθεια χειροτέρα της ἀμαθείας ἐστί.

Ἐτήσιο Ἑορτολόγιον

Ἀστρικοὶ Λόγοι καὶ Ἀναγωγὴ αὐτῶν εἰς σημερινὰς θέσεις

Σχετικαὶ Σελίδαι ἐν Διαδικτύῳ:

• Ἡμερολόγια
  
  
• Christoph Clavius