Ὁ Καρκίνος σχετίζεται πρὸς τὸν δεύτερον τοῦ Ἡρακλέους ἆθλον, τὸν τῆς Λερναίης Ὕδρης.

Τὸ τοῦ Καρκίνου ἄστρον ἐγνωσμένον ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων ἐστὶ παρ' Ἕλλησι τὲ καὶ τοῖς Αἰγυπτίοις, συμβολιζομενον ὑπὸ μορφῆς καρκίνου, ἐνίοτε δὲ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ὑπὸ μορφῆς σκαραβαίου τινός.

Ὁ Καρκίνος ζουσε ἐν Λέρνῃ. Ὅτε ὁ Ἡρακλῆς ἐπάλευε ἐναντίον τῆς πολυκεφάλου δηληφόρου Ὕδρης, ὁ Καρκίνος τὸν ἐπροσέγγισε καὶ τὸν ἔδηξε μετὰ πλείστης σφοδρότητος εἰς τὴν πτέρναν. Τότε θυμωθεῖς ὁ Ἡρακλῆς τὸν συνέθλιψεν ὑπὸ τὸν πόδα του. Ἡ Θεὰ Ἥρα θαυμάσασα τὸ τοῦ Καρκίνου σθένος πρὸς τὸν δυνατὸν Ἡρακλέα, τὸν ἐτίμησε καταστερίζοντάς τον. Οὕτως προέκυψε τὸ τοῦ Καρκίνου ἄστρον.

Ἀναφέρεται συχνάκις ὑπὸ συγχρόνων μεταφραστῶν, ὅτι ἡ Θεὰ Ἥρα αὐτὴ ἔπεμψε τὸν Καρκίνον ἵνα τὸν Ἡρακλέα δήξει. Κατὰ τὰ πρωτότυπα ἀρχαῖα κείμενα ὅμως, ὠς οἱ καταστερισμοί τοῦ Ἐρατοσθένους ἢ καὶ ὕστερον οἱ Μῦθοι Ἀστρονομικοί τοῦ Ὑγίνου, δὲν ἀναφέρεται οὐδαμῶς τοιοῦτο τί. Τῆς διηγήσεως ἐξελιχθεῖσης ὁ καρκίνος ἐμφανίζεται καὶ δάκνει τὸν Ἡρακλέα, ἄνευ ἀναφορὰς τῶν κειμένων πρὸς τὴν Θεὰν Ἥραν.

Λήκυθος ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν Ἐρέτριαν, 3ος αἱ. μ.Ὀ.

Τοῦτος βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ τὸν μόνον Μῦθον ἐν σχέσει πρὸς τὸ συγκεκριμένον ἄστρον. Τῆς γιγαντομαχίας διαρκούσης, ὁ Θεὸς Διόνυσος ἀκολουθοῦμενος ὑπὸ τοῦ Σειληνοῦ, γηραιοῦ Σατύρου τινὸς ὅστις φέρεται καὶ τροφὸς του κατὰ τοὺς Μύθους, καθῶς καὶ ὑπὸ ἀκολουθίας ὁλοκλήρου Σατύρων, ἐφορμᾷ ἐναντίον τῶν γιγάντων. Οἱ Διόνυσος τὲ καὶ Σειληνός πορεύονται ἐπὶ δύο ὄνων ὠγκηζοντων τὰ μάλα! Οἱ δὲ γίγαντες τὴν φωνὴν ἀκούοντες, τρέπονται εἰς φυγὴν ἐντρόμως! Ὁ Διόνυσος ὠς εὐχαριστίαν πρὸς τὰ δυο ζῷα, τὰ ἐτοποθετησε ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐν τῷ ἄστρῳ τοῦ Καρκίνου, ὅμου μετὰ τῆς Φάτνης τῶν, παρὰ τῆς ὁποίας τρέφονται.

Ὁ Σειληνὸς κρατεῖ τὸ βρέφος Διόνυσον, ρωμαϊκὸ
ἀντίγραφον ἑλληνικοῦ ἀγάλματος τοῦ Πραξιτέλους.

Πρόκειται περὶ τῶν δύο ἀστέρων Βόρειον Ὄνον (γ΄ Καρκίνου) τὲ καὶ Νότιον Ὄνον (δ΄Καρκίνου) μεταξὺ τῶν ὁποίων εὑρίσκεται τὸ ἀστρικὸν σμῆνος τῆς Φάτνης (Μ44). Ὁ Ἄρατος (2260 ἔτη πρὸ τῆς ἐποχῆς ἡμῶν), ὄπως καὶ ὁ Ἵππαρχος (130 ἔτη μετὰ τὸν Ἄρατον) τὴν ἀπεκάλουν νεφελῶδες ἄστρον. Ὁ Πτολεμαῖος (250 ἔτη μετὰ τὸν Ἵππαρχον) τὴν περιγράφει κατὰ τὰς Μαθηματικὰς Συντάξεις αὐτοῦ (γνωσταὶ καὶ ὠς "Ἀλμαγέστη") ὠς νεφέλωμα ἐπὶ τὸ τοῦ Καρκίνου στήθους, ὁ δὲ Ἠφαιστίων ὁ Θηβαῖος (1600 ἔτη πρὸ τῆς ἐποχῆς ἡμῶν) τὴν ἀναφέρει πλέον ὠς Φάτνην.

Τὰ τῶν Ὄνων τὲ καὶ Φάτνης χαρακτηριστικὰ ἐπηρεάσαν τὸν συμβολισμόν ὁλοκλήρου τοῦ τοῦ Καρκίνου ἄστρου. Ἡ ὑπομονή, ἡ κτητικότης, ἡ ἀποφασιστικότης, ὄπως καὶ ἡ ἰσχυρὰ γενετήσιος ὁρμὴ τοῦ ζῳδίου ἀποτελοῦσιν ἰδιότητας προερχομένας ἀπὸ τοὺς Ὄνους τῶν Σατύρων καὶ τοῦ Διονύσου! Τὴν σήμερον ὅμως, ἡ ἐπιρροὴ των φαίνεται ὄπως ἔχει πλέον λησμονηθεῖ καὶ εἶναι ἐλάχιστοι οἱ ἀστρολόγοι οἱ γνωρίζοντες τοὺς συσχετισμοὺς τοῦτους.

Ὁ Καρκίνος συσχετίσθη μὲ τὴν τῶν Ψυχῶν Κάθοδον, ἀπό τὴν ἐποχήν ὄπου σημειοδοτοῦσε τὴν θερινήν τροπήν (ηλιοστάσιον), ἡ ὁποία θεωρεῖται Πύλη τῶν κατερχομένων πρὸς ἐνσάρκωσιν Ψυχῶν. Τὴν σήμερον ἡ Πύλη αὐτή σημειοδοτεῖται ἐκ τοῦ ἄστρου τῶν Διδύμων.