Περὶ Ἴσιδος καὶ Ὀσίριδος μέρος Α' | μέρος Β'

Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπου τῷ κύκλῳ τῆς Σελήνης μέρος Α΄ | μέρος Β΄

Ὁ Πλούταρχος ἐγεννήθη ἐν Χαιρωνείᾳ Βοιωτίας περὶ τὸ 826 μ.Ὀ. Γόνος καλῆς οἰκογενείας ἔλαβε καλὴν παιδείαν καὶ μαθήτευσε παρά τοῦ φιλοσόφου Ἀμμωνίου, ἀρχηγοῦ τότε τῆς πλατωνικῆς Ἀκαδημίας. Ταξίδευσε εἰς τὴν Ἀσίαν, τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Ἰταλίαν, ὅπου διεύρυνε τὰς γνώσεις του καὶ συνανεστράφη ἐξέχουσας προσωπικότητας τῆς ἐποχῆς του. Συνεδέθη διὰ βαθιᾶς φιλίας μὲ τὸν φιλόσοφον Φαβωρῖνον καὶ τὸν Σόσσιον Σενεκίωνα, δισάκις ὕπατον ἐπὶ αὐτοκράτορος Τραϊανοῦ, τὸν ὁποῖον προσφωνεῖ εἰς πολλὰ του ἔργα.

Ὁ ἴδιος προετίμησε νὰ διαμείνῃ ἐν Χαιρωνείᾳ ὅπου καὶ ἔλαβε σύζυγον τὴν Τιμοξένα καὶ ἀπέκτησε τέσσερις ὑιοὺς καὶ μία θυγατέρα, ποὺ ἀπεβίωσε ἐν νεαρῇ ἠλικίᾳ. Συμμετεῖχε εἰς τὰ κοινὰ καὶ κατέλαβε δημόσια ἀξιώματα, ὅπως τοῦ πρεσβευτοῦ καὶ τοῦ ἐπωνύμου ἄρχοντος. Καθοριστικὴ ὑπήρξε ἡ σχέσις του μὲ τὸ Δελφικὸν ἱερόν, ὅπου ἀπέκτησε ἀνώτατα ἀξιώματα. Περὶ τὸ ἔτος 871 μ.Ὀ. τοῦ ἀπονεμήθη ἰσοβίως τὸ ἱερατικὸν ἀξίωμα, ἐνῶ κατόπιν τοῦ θανάτου του, περὶ τὸ 896 μ.Ὀ., τοῦ ἀφιέρωσαν ἐπιγραμματικὸν μνημεῖον:

Δελφοὶ Χαιρωνεῦσιν ὁμοῦ Πλούταρχον ἔθηκαν
τοῖς Ἀμφικτιόνων δόγμασι πειθόμενοι.

Εἶναι ὁ σημαντικότερος ἐκφραστὴς τοῦ μέσου πλατωνισμοῦ καὶ ἄφησε πλούσιον συγγραφικὸν ἔργον, ἐκ τοῦ ὁποίου σώζεται τὸ ἕν τρίτον. Συνέγραψε πολυάριθμας ἠθικὰς πραγματείας καὶ παράλληλους βίους, ὁπου παραβάλλει προσωπικότητας σπουδαίων Ἑλλήνων καὶ Ῥωμαίων. Ἐνδιαφέρεται κυρίως διὰ τὴν ἠθικὴν διδασκαλίαν καὶ εἰς τοὺς Βίους ἀναδεικνύει περισσότερον τὰ ἠθικὰ χαρακτηριστικὰ τῶν ἀνδρῶν παρὰ τὰ ἱστορικὰ στοιχεῖα. Εἰς τὰ Ἠθικὰ ἀναπτύσσει θέματα φιλοσοφικὰ, θεολογικὰ, πολιτικὰ ἀποσκοπώντας εἰς τὴν ἠθικὴν παραίνεσιν καὶ διδαχήν. Μεταξὺ τῶν κορυφαίων θεολογικῶν του ἔργων εἶναι τὰ Περὶ τοῦ Εἶ ἐν Δελφοῖς, Περὶ τοῦ μὴ χρᾶν ἔμμετρον νὺν τὴν Πυθίαν, Περὶ τῶν ἐκλελειπότων χρηστηρίων, Περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων καὶ τὸ σπουδαῖον Περὶ Ἴσιδος καὶ Ὀσίριδος ὅπου παρατίθεται ὁ πλήρης αἰγυπτιακὸς μύθος, ποὺ δὲν διασώζεται ἀλλοῦ τόσον λεπτομερῶς καὶ ἀναπτύσσονται σημαντικὰ θεολογικὰ θέματα.

Εἰς τὸ Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπου τῷ κύκλῳ τῆς Σελήνης πραγματεύεται φυσικὰ καὶ ἀστρολογικὰ ζητήματα, περιλαμβάνει τὰς ἀπόψεις τῶν ἀρχαίων μαθηματικῶν διὰ τὴν φύσιν τῆς Σελήνης, τὰς ἡλιακὰς καὶ σεληνιακὰς ἐκλείψεις καὶ μνημονεύει τὸν θαυμάσιον ἐπιστήμονα Ἀρίσταρχον Σάμιον, τὴν διδασκαλίαν του περὶ περιστροφῆς τῆς Γῆς γύρω ἀπὸ τὸν Ἥλιον καὶ τὴν δικαστικὴν του περιπέτειαν ὅταν κατηγορήθη ἀπὸ τὸν στωικὸν Κλεάνθην διὰ αὐτὴν του τὴν θέσιν καὶ ἠναγκάσθη νὰ μεταβῇ εἰς Αἰγυπτον, ὅπου καὶ ἔμεινε. Τὸ σύγγραμα αὐτὸ ἀποτελεῖ πολύτιμην ἱστορικὴ πηγή διὰ τὴν μελέτην τῆς ἑλληνικῆς ἀστρολογίας.