Περὶ τοῦ ἐν Ὀδύσσειᾳ τῶν Νυμφῶν Ἄντρου

Εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Ἀποτελεσματικὴν τοῦ Πτολεμαίου
 

Ὁ Πορφύριος ἐγεννήθη περὶ τὸ 1009 μ.Ὀ. ἐν Φοινικικῇ πόλει Τύρῳ καὶ ἀρχικῶς ὀνομαζόταν Μάλκος (=βασιλεὺς). Ἐταξίδευσε εἰς πλεῖστα πνευματικὰ κέντρα τῆς ἀνατολικῆς Μεσογείου, ὅπου ἧλθε εἰς ἐπαφήν μετὰ διαφόρων πνευματικῶν καὶ φιλοσοφικῶν ἰδεῶν, προτοῦ μεταβεῖ εἰς τὴν Ἀθῆνα. Ἐκεί ἔγινε μαθητὴς τοῦ Λογγίνου, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τὸ ὄνομα Πορφύριος. Εἰς ἠλικίαν 30 ἐτῶν ἀνεχώρησε διὰ τὴν Ῥώμην, ὅπου καὶ συνάντησε τὸν Πλωτῖνον, γνωριμία ποὺ ἦταν σημαντικὸς σταθμός εἰς τὴν ζωήν του. Ἔμεινε πλησίον τοῦ Πλωτίνου ἐπὶ ἕξι ἔτη καὶ καλλιέργησε τὰς γνώσεις καὶ τὸ πνεύμα του ὑπὸ τὰς φιλοσοφικὰς διδασκαλίας τοῦ μεγάλου φιλοσόφου. Ἀργότερα περιέπεσε εἰς ὀξεῖαν κατάθλιψιν καὶ ἠθέλησε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ζωήν. Ὁ Πλωτῖνος ἀντιληφθεὶς τὸ ἀδιέξοδον, τὸν συνεβούλευσε νὰ ταξιδεύσῃ εἰς Σικελίαν διὰ νὰ ἠρεμήσῃ.

Ἐκεῖ ὁ Πορφύριος ἐξήλθε τῆς καταθλίψεως καὶ ἀνέπτυξε σπουδαίαν συγγραφικὴν δραστηριότητα. Ὁ Πορφύριος ἔστελνε μέρη τοῦ ἔργου του εἰς Πλωτῖνον, ὅμως δὲν ἐπρόλαβε νὰ συναντήσῃ πάλι τὸν διδάσκαλον καὶ φίλον του, ποὺ ἀπέθανε περὶ τὸ 1046 μ.Ὀ. Ἄμα τῆ ἐπιστροφῇ του εἰς Ῥώμην, ὁ Πορφύριος ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῆς σχολῆς τοῦ Πλωτίνου καὶ ἐνυμφεύθη τὴν Μάρκελλαν, χήρα ἐνός φίλου του καὶ μητέρα ἑπτὰ τέκνων. Ἐταξινόμησε καὶ ἐξέδωσε τὰ ἔργα τοῦ Πλωτίνου και συνέθεσε πολλὰ συγγράματα, μεταξὺ τῶν ὃποῖων καὶ τὸ Περὶ Πλωτίνου Βίου καὶ τῆς τάξεως τῶν βιβλίων του. Ἀπέθανε εἰς προκεχωρημένην ἡλικίαν ἐν ἔτι 1085 μ.Ὀ.

Τὰ περισσότερα ἔργα του δὲν σώζονται σήμερα. Συνέγραψε Σχόλια εἰς Ἀριστοτέλην, Θεόφραστον, Πλάτωνα, Πτολεμαῖον καὶ Πλωτῖνον, βίους τοῦ Πυθαγόρος και τοῦ Πλωτίνου και πλεῖστας φιλοσοφικὰς καὶ θεολογικὰς πραγματείας, ὅπως Περὶ ὕλης βιβλία στ', Περὶ ἀρχῶν, Περὶ τοῦ μίαν εἶναι τὴν Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέλους αἵρεσιν, Περὶ τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων, Περὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως, Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων, Πρὸς Μάρκελλαν, Περὶ τῆς ἐξ Ὁμήρου ὠφελείας τῶν βασιλέων βιβλία ι', Περὶ τῆς ἐκ λογίων φιλοσοφίας, Περὶ ἀγαλμάτων, Περὶ Στυγὸς, Πορφυρίου πρὸς Ἀνεβὼ έπιστολή, Περὶ θεῖων ὀνομάτων, Περὶ τοῦ ἐν Ὀδυσσείᾳ τῶν Νυμφῶν Ἄντρου, Ὁμηρικὰ ζητήματα, Περὶ προσῳδίας κ.α. Συνέγραψε ἐπίσης καὶ ἀστρονομικὰ καὶ μουσικὰ κείμενα ὃπως Εἰς τὰ Ἁρμονικὰ Πτολεμαίου Ὑπόμνημα, Εἰσαγωγή εἰς τὴν ἀποτελεσματικὴν τοῦ Πτολεμαίου, Εἰσαγωγή ἀστρονομουμένων ἐν βιβλίοις τρισί, κ.α.

Τὸ Περὶ τοῦ ἐν Ὀδυσσείᾳ τῶν Νυμφῶν Ἂντρου εἶναι πρωταρχικῶς θεολογικὸν ἔργον καὶ ἐκ τῶν ἀριστοτέρων διασωθέντων δειγμάτων ἀλληγορικῆς ἐξηγήσεως. Ὑπάρχει καὶ μία ἀγγλικὴ ἀπόδοσις τοῦ Περὶ τοῦ ἐν Ὀδυσσείᾳ τῶν Νυμφῶν Ἂντρου.

Τὸ ἀστρολογικὸν ἔργον τοῦ Πορφυρίου εἶναι τεραστίας σημασίας, δυστυχῶς ὅμως ἐκ τῶν ἐξόχων συγγραμμάτων του τὸ μόνο σωζόμενον εἶναι ἡ Εἰσαγωγή εἰς τὴν ἀποτελεσματικὴν τοῦ Πτολεμαίου. Φέρεται ἀκόμη ὡς ὁ εὑρέτης τῆς μεθόδου τῆς δυναμικῆς διαιρέσεως τόπων ἐν ὡροσκοπίῳ, ποὺ καθιερώθη εἰς τὴν ἀστρολογίαν καθόλην τὴν ἑλληνιστικὴν περίοδον, ἀπὸ κοινοῦ χρησιμοποιούμενη μὲ τὴν τοπικὴν διαίρεσιν (Δωδεκάτοπος). Πρόκειται διὰ τὴν γνωστὴν μας Πορφύρειαν τοποδιαίρεσιν, τὴν τριχοτόμησιν δηλαδή τῶν 4 μερῶν (τεταρτημορίων) ποὺ ὁρίζονται ἀπὸ τοὺς ἄξονας Ὡροσκόπος - Δύνον καὶ Μεσουράνημα - Ὑπόγειον. Οἱ 12 Τόποι ποὺ προκύπτουν οὕτως δίδουν στοιχεῖα περὶ τῆς σχέσεως ἑκάστου πλανήτου 'πρὸς τὸν κόσμον', ἤτοι ἐὰν ὁ πλανήτης εἶναι:

- ἐπίκεντρος (ἐντός τῶν Τόπων ποὺ εὑρίσκονται τὰ Κέντρα τοῦ Ὡροσκόπου, Δύνοντος, Μεσουρανήματος καὶ Ὑπογείου)
- ἐπαναφερόμενος (ἐντός τοῦ 2ου, 5ου, 8ου καὶ 11 Τόπου)
- ἀποκλίνων (ἐντός τοῦ 3ου, 6ου, 9ου καὶ 12ου Τόπου) 

Αὐτὴ ἡ μέθοδος μᾶς δεἰχνει περὶ τῆς δυναμικῆς ἑκάστου πλανήτου, πόσον ἐνεργός καὶ δραστήριος εἶναι ἐν τῷ προκειμένῷ χάρτῃ, διὸ καὶ καλεῖται δυναμικὴ διαίρεσις. Ἀποτελεῖ δὲ δευτερεύουσα καὶ συμβουλευτικὴν μέθοδον παρᾷ τῇ κυρίᾳ μεθόδῳ, ποὺ εἶναι ἡ τοποδιαίρεσις Ὁλοκλήρων Ζῳδίων*. Οἱ 12 Τόποι ποὺ προκύπτουν ἐξ αὐτῆς δίδουν στοιχεῖα περὶ τῶν τομέων τοῦ βίου τινός, διὸ καὶ καλεῖται τοπικὴ ἢ θεματικὴ τοποδιαίρεσις καὶ Δωδεκάτοπος - τὰ δὲ μέρη αὐτῆς πάντα ἴσα.

*ὄχι τῶν φυσικῶς ἀνίσων ζῳδιακῶν ἀστερισμῶν ἀλλὰ τῶν δωδεκατημορίων αὐτῶν