Σελήνη

Σελήνης σύστασις Σελήνης Κρατήρες Ἢπειροι καὶ Θάλασσαι Σεισμοί & τεκτονικὴ δραστηριότης Ὁ Σεληνιακὸς κύκλος ζωῆς

Στοιχεῖα
ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΙΣ		δεν έχει ατμόσφαιρα
ΟΓΚΟΣ (ΜΑΖΑ)		0,07349 * 1024 kg
ΜΕΣΗ ΠΥΚΝΟΤΗΣ		3.340 (kg/m3)
ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΙΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ		3*10-15 bar
ΔΙΑΜΕΤΡΟΣ		3.476 χλμ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ		-233°C ὡς 123°C
ΜΑΓΝΗΤΟΣΦΑΙΡΑ (ΙΣΧΥΣ ΔΙΠΟΛΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ)		-
ΑΣΤΡΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ		27,32166 γήιναι ημέραι
ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ		29,53059 γήιναι ημέραι
ΒΑΡΥΤΗΣ (ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ)		1,62 (m/sec2)
ΤΑΧΥΤΗΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ (ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ)		4,627 μ/δευτ
ΤΑΧΥΤΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ	ΕΛΑΧΙΣΤΗ	0,964 χλμ/δευτ
	ΜΕΓΙΣΤΗ	1,076 χλμ/δευτ

Σύστασις

Ἡ Σελήνη εἶναι σῶμα ἐτερόφωτον, δηλαδὴ δὲν ἐκπέμπει ἡ ἴδια φῶς ἀλλὰ ἀντανακλᾷ τὸ ἡλιακόν. Ἡ ἀνακλαστικότης δὲν ὑπερβαίνει τὸ 7%, συνεπῶς εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Σελήνης εἶναι μᾶλλον σκοτεινά. Μετὰ γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ διακρίνονται φωτειναὶ καὶ σκιώδεις περιοχαί, ἐνῶ μετὰ τηλεσκοπίου διακρίνονται ἀρκετοὶ κρατῆρες. Ἡ ἐπιφάνεια τῆς Σελήνης διακρίνεται εἰς δύο εἴδη: τὰς "ἠπείρους" (terrae) καὶ τὰς "θαλάσσας" (maria). Τὸ κύριον συστατικὸν τῆς ἐπιφάνειας εἶναι ὁ σεληνιακὸς Ῥεγόλιθος (Regolith, τὸ καλούμενον 'σεληνιακὸ χῶμα').

Ὁ Ῥεγόλιθος πρόηλθε ἀπὸ τὴν κονιοποίησιν τῶν βράχων τῆς ἐπιφανείας λόγῳ τῶν συγκρούσεων μετεωριτῶν. Ἀποτελεῖται ἀπὸ λεπτὰ σωματίδια σκόνης, ὑάλινα σφαιρίδια καὶ ἀπὸ μεγαλύτερα θραύσματα βράχου.Ὁ Ῥεγόλιθος εὑρίσκεται εἰς ὅλην τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Σελήνης τῇ ἐξαιρέσει τῶν ἀπότομων τοιχωμάτων τῶν κρατήρων καὶ τῶν κοιλάδων. Ἔχει πάχος 2 - 8 μέτρα εἰς τὰς "θαλάσσας" καὶ δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 15 μέτρα πάχος εἰς τὰς "ἠπείρους". Ἄλλα σπανιότερα εἴδη πετρωμάτων εἶναι ὁ γρανίτης, ὁ πυροξενίτης (pyroxenite), ὁ νορίτης (norite), ὁ πρασινωπὸς ὕαλος, ὁ τρακτολίτης (tractolite) καὶ ὁ δενίτης (denite).Ἡ Σελήνη δὲν ἔχει μαγνητικὸν πεδίον. Μερικοὶ ἀπὸ τοὺς βράχους τῆς ἐπιφάνειας ἐκπέμπουν κάποιον εἶδος ἐναπομείναντος μαγνητισμοῦ, ἐνδεικνύοντας τὴν πιθανὴν ὕπαρξιν ἑνιαίου μαγνητικοῦ πεδίου νωρὶς εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Σελήνης. Δίχως ἀτμόσφαιραν καὶ μαγνητικὸν πεδίον ἡ Σελήνη ἐκτίθεται ἀπευθείας τῷ ἡλιακῷ ἀνέμῳ. Κατὰ τὴν διάρκειαν ζωῆς της, ποὺ ὑπολογίζεται ὅτι εἶναι ἄνω τῶν 4 δισεκατομμυρίων ἐτῶν, μεγάλη ποσότης ἰόντων ὑδρογόνου ἐνσωματώθησαν τῷ σεληνιακῷ ῥεγολίθῳ.

Αὐτὸ τὸ 'σεληνιακὸν ὑδρογόνον' εἰκάζεται ὅτι ἴσως κάποτε χρησιμεύσει γιὰ διαστημικὸν καύσιμον. Τὰ στοιχεῖα ποὺ συνέλεξε τὸ ἐρευνητικὸν σκάφος Clementine ὑπέδειξαν τὴν πιθανὴν ὕπαρξιν πάγου ἐντὸς τῶν βαθιῶν κρατήρων τοῦ νοτίου πόλου τῆς Σελήνης, ποὺ δὲν φθάνει ποτὲ τὸ ἠλιακὸν φῶς. Αὐτὸ ἐπιβεβαιώθη τελικὰ μὲ τὴν ἐρευνητικὴν ἀποστολὴν τοῦ Lunar Prospector καὶ φαίνεται πὼς ὑπάρχει πάγος καὶ εἰς τὸν βόρειον πόλον.

Προσφάτως ἡ ἀποστολή τῆς NASA LCROSS διεξήγε πείραμα βομβαρδισμοῦ κρατῆρους τοῦ νοτίου πόλου τῆς Σελήνης, πρὸς ἔρευναν. Ἀπὸ τὸ νέφος τοῦ βομβαρδισμοῦ καὶ τὴν σύστασίν του, θὰ διαπιστωθεῖ κατὰ πόσον ὑπάρχει ὕδωρ ἐκεῖ.

Σελήνης Κρατῆρες

Οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κρατήρων τῆς ὁρατῆς πλευρᾶς ἔλαβαν τὴν ὀνομασίαν των ἀπὸ σημαντικοὺς ἐπιστήμονας τῆς ἀστρονομίας & ἀστρολογίας ὄπως Τύχο, Κοπέρνικος καὶ Πτολεμαῖος. Τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ἀθέατης πλευρᾶς ἔλαβαν τὴν ὀνομασίαν των ἀπὸ περισσότερο σύγχρονα θέματα ὄπως αἱ σεληνιακαὶ ἀποστολαὶ Ἀπόλλων, οἱ Γκαγκάριν καὶ Κορόλεφ κ.α. Δύο μεγάλοι κρατῆρες διακρίνονται, ὁ κρατῆρ Aitken εἰς νότιον πόλον (ἀθέατη πλευρά) διαμέτρου 2250 χλμ καὶ βάθους 12 χλμ., ποὺ θεωρεῖται ὁ μεγαλύτερος τοῦ ἡλιακοῦ συστήματος καὶ ὁ Orientale πρὸς τὰ δυτικὰ τῆς ὁρατῆς πλευρᾶς μὲ σχηματισμοὺς πολλαπλῶν δακτυλιδίων. Ὁ Κοπέρνικος ἔχει διάμετρον 93 χλμ. καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν "θάλασσα" Imbrium Basin, πρὸς τὰ βόρεια τῆς ὁρατῆς πλευράς.

Ἢπειροι καὶ Θάλασσαι

Τὰ σχετικῶς φωτεινὰ ὑψώματα τῆς ἐπιφάνειας τῆς Σελήνης λέγονται "ἤπειροι" καὶ χαρακτηριστικὸν αὐτῶν γνώρισμα εἶναι τὸ πλῆθος τῶν κρατήρων. Οἱ κρατῆρες ἐσχηματίσθησαν ἀπὸ συγκρούσεις μετεωριτῶν καὶ αἱ περιοχαὶ τῶν "ἠπείρων" θεωροῦνται παλαιότεραι ἀπὸ τὰς "θαλάσσας", ἔχοντας πολλοὺς περισσοτέρους κρατῆρας. Τὸ πέτρωμά των ἀποτελεῖται κυρίως ἀπὸ μεταλλικὸν στοιχεῖον μεγάλης περιεκτικότητος εἰς ἀσβέστιον καὶ ἀλουμίνιον (plagioclase feldspar), ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὰ θραύσματα τῶν μετεωριτῶν, τὰ περισσότερα κρυσταλλικῆς μορφῆς.

Ἄλλα δείγματα ἐκ τῶν πεδιάδων περιλαμβάνουν λεπτόκοκκους κρυσταλλικοὺς βράχους ποὺ ἐσχηματίσθησαν μεθ' ἀποτόμου τήξεως ὀφειλομένης εἰς τὴν ὑψηλὴν πίεσιν τῶν συγκρούσεων μετεωριτῶν. Τὰ πετρώματα αὐτὰ φαίνονται νὰ ἐσχηματίσθησαν πρὸ 4 - 3,8 δισεκατομμυρίων ἐτῶν καὶ ὁ ἔντονος βομβαρδισμὸς κρατήρων εἰκάζεται πὼς συνέβη πρὸ 4,6 δισεκατομμυρίων ἐτῶν - τέτοια δὲ πιστεύεται πὼς εἶναι καὶ ἡ ἡλικία τῆς Σελήνης.

Αἱ σκιερότεραι περιοχαὶ τῆς σεληνιακῆς ἐπιφάνειας λέγονται "θάλασσαι" καὶ περιλαμβάνουν ὀλιγότερους κρατῆρας. Ἀποτελοῦν τὸ 16% τῆς ἐπιφάνειας καὶ εἶναι συγκεντρωμέναι πρὸς τὴν ὁρατὴν δι' ἐμᾶς πλευρὰν τῆς Σελήνης. Τὸ κέντρον τῆς μάζας τῆς Σελήνης εἶναι μετατοπισμένο ἐν σχέσει μὲ τὸ γεωμετρικὸν τῆς κέντρον, κατὰ περίπου 2 χλμ. πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς Γῆς. Αὐτὸ ἴσως νὰ ὀφείλεται εἰς τὸ μεγαλύτερον πᾶχος τοῦ φλοιοῦ τῆς Σελήνης τῇ ἀθέατῃ πλευρᾷ, μὲ ἀποτέλεσμα τὰ μάγματα βασαλτίου ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ της νὰ διοχετεύονται κατὰ τὴν ἔξοδόν των εὐκολότερα πρὸς τὴν ὁρατὴν πλευράν.Τὸ κύριο πέτρωμα τῶν "θαλασσῶν" εἶναι τὸ βασάλτιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἡλικία ὑπολογίζεται εἰς 3,8 - 3,1 δισεκατομμύρια ἔτη. Ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὅτι σὲ σημεῖα ἔχει σχηματίσει νέους κρατῆρας ὄχι παλαιότερους τοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου ἐτῶν. Αἱ "θάλασσαι" ἔχουν πᾶχος ὀλίγων ἑκατοντάδων μέτρων ἀλλὰ μέγα εὖρος, τόσον ποὺ συχνὰ διαμορφώνουσιν τὸν ὑπὸ αὐτῶν φλοιὸν προκαλώντας τὸν σχηματισμὸν βαθιῶν κοιλάδων καὶ ὑψωμάτων εἰς τὴν σεληνιακὴν ἐπιφάνεια.

Σεισμοί & τεκτονικὴ δραστηριότης

Τῇ διαρκείᾳ τῶν διαστημικῶν ἀποστολῶν Apollo, τέσσερις σεισμικοὶ σταθμοὶ πυρηνικῆς ἐνέργειας ἐγκαταστάθησαν ἵνα συλλέξουν σεισμικὰ στοιχεῖα διὰ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Σελήνης.  Διεπιστώθησαν κατάλοιπα τεκτονικῆς δραστηριότητος ὀφειλόμενα εἰς τὴν ψῦξιν τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τὰς παλιρροιακὰς δυνάμεις, ἐνῶ οἱ μόνοι ἄλλοι σεισμοὶ ὀφειλόντουσαν εἰς τὴν σύγκρουσιν μετεωριτῶν. Τὰ ἀποτελέσματα ἔδειξαν ὅτι ὁ φλοιὸς τῆς Σελήνης ἔχει πᾶχος 60 χλμ. εἰς τὸ κέντρον τῆς ὁρατῆς πλευρὰς καὶ ἀνόμοια κατανομή μὲ πολὺ μεγαλύτερον πᾶχος εἰς τὴν ἀθέατην πλευράν. Ἐκ τῶν σεισμικῶν παρατηρήσεων σχετικῶς μὲ τὸν φλοιὸν καὶ τὸν μανδύα τῆς Σελήνης φαίνεται πὼς ὁ πλανήτης ἔχει πολλαπλὰς στρώσεις σχηματισμένας ἀπὸ πυριγενεῖς διαδικασίας. Δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ πυρὴν σιδήρου ἐκτὸς ἐὰν εἶναι πολὺ μικρὸς.

Ἡ Σελήνη φαίνεται νὰ ὑπέστῃ ἔντονον βομβαρδισμὸν τινὰ νωρὶς κατὰ τὸν βίον της καὶ πολλοὶ ἀπὸ τοὺς βράχους τοῦ ἀρχικοῦ τῆς φλοιοῦ ἀνεμίχθησαν, ἔλιωσαν, ἐθάφθησαν ἢ ἐξαλείφθησαν. Οἱ μετεωρίται ἔφεραν ἐπίσης πολλοὺς διαφορετικοὺς τύπους βράχων. Συμφώνως πρὸς τὸν μύθον, ἡ ἐπιφάνεια τοῦ σεληνιακοῦ δίσκου σημαδεύεται ἀπὸ τὴν μάχην τῆς Σελήνης ἐναντίον τοῦ Τυφῶνος κατὰ τὴν Γιγαντομαχίαν.

Αἱ συγκρούσεις ἐξέθεσαν τὰ σεληνιακὰ πετρώματα μεγάλου βάθους ἐνῶ ὁ βαθύτερος φλοιὸς ἐράγισε ἀφήνοντας τὸ τετηγμένον βασάλτιον τοῦ ἐσωτερικοῦ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Ἐπειδὴ ἡ Σελήνη δὲν ἔχει ἀτμόσφαιρα οὔτε ὕδωρ, τὰ συστατικὰ τῶν βράχων δὲν ἀλλοιώθησαν χημικῶς. Βράχοι ὑπολογιζόμενης ἡλικίας μεγαλυτέρας τῶν 4 δισεκατομμυρίων ἐτῶν ὑπάρχουν ἀκόμη, διδόντας πληροφορίας διὰ τὴν πρώιμον ἱστορίαν τοῦ ἡλιακοῦ συστήματος. Εἰς τὴν Γῆν τὰ παλαιότερα πετρώματα ὑπολογίζονται ὅτι εἶναι ὄχι ἄνω τῶν 3 δισεκατομμυρίων ἐτῶν.

Ἡ γεωλογικὴ δραστηριότης σήμερον ἀποτελεῖται ἀπὸ περιστασιακὰς συγκρούσεις μετεωριτῶν καὶ διαρκὴν σχηματισμὸν ῥεγολίθου. Ἡ Σελήνη θεωρεῖται γεωλογικῶς ἀνενεργὴ. Μὲ τέτοιους ἔντονους πρώιμους βομβαρδισμοὺς καὶ σχετικῶς ἀπότομον τέλος τῶν δυνατῶν συγκρούσεων, ἡ Σελήνη θεωρεῖται μία ἀρχαία εἰκόνα ποὺ παρέμεινε ἀναλλοίωτη ἐν τῷ χρόνῳ.

Ὁ Σεληνιακὸς κύκλος ζωῆς

Πρὸ τῶν διαστημικῶν ἀποστολῶν Apollo ὑπήρχαν τρεῖς κύριαι θεωρίαι ἀναφορικῶς μὲ τὴν προέλευσιν τῆς Σελήνης: ἡ θεωρία τῆς συνδημιουργίας ὅπου ἡ Γῆ καὶ ἡ Σελήνη εἴχαν σχηματισθεῖ ἐκ τοῦ ἰδίου ἡλιακοῦ νεφελώματος καὶ τὴν ἰδίαν περίοδον, ἡ θεωρία τῆς ἀποσπάσεως, ὅπου ἡ Σελήνη εἶχε ἀποσπασθεῖ ἀπὸ τὴν Γῆν καὶ ἡ θεωρία τῆς προσλήψεως, ὅπου ἡ Σελήνη εἶχε σχηματισθεῖ κάπου ἀλλοῦ καὶ προσελήφθη ἀπὸ τὸ βαρυτικὸν πεδίον τῆς Γῆς. Κατόπιν τῆς μελέτης τῶν πετρωμάτων τῆς Σελήνης ἐσχηματίσθη καὶ μία ἀκόμη θεωρία, αὐτὴ τῆς κρούσεως, ὅπου ἡ Γῆ συνεκρούσθη κάποτε μὲ οὐράνιον σῶμα μεγάλου μεγέθους καὶ ἀπὸ τὰ θραύσματα τῶν δύο πλανητῶν ἐσχηματίσθη ἡ Σελήνη.

Οἱ σύγχρονοι ἐπιστήμονες ἔχουν ἀποφανθεῖ πὼς ἅπασαι αἱ προτεινόμεναι θεωρίαι παρουσιάζουν κενὰ καὶ ἡ πλέον πρόσφατη ποὺ φαίνεται νὰ κερδίζῃ ἔδαφος ἐπίσης δὲν ἔχει ἐπιλύσει πολλὰς λεπτομέρειας.

Σχετικαὶ Σελίδαι ἐν Διαδικτύῳ:

Nine Planets - Παρουσίασις τῶν πλανητῶν τοῦ ἡλιακοῦ μας συστήματος: Ἡ Σελήνη.
NASA - Moon - Αἱ σελίδαι τῆς ΝΑΣΑ περί τῆς Σελήνης.
NASA - Moon: Fact Sheet - Αἱ σελίδαι τῆς ΝΑΣΑ περί τῆς Σελήνης: Μεγέθη καὶ ἄλλα στοιχεῖα.
Solar Views - Παρουσίασις τῶν πλανητῶν τοῦ ἡλιακοῦ μας συστήματος: Ἡ Σελήνη.
Project Apollo Archive  - Αἱ σεληνιακαὶ διαστημικαὶ ἀποστολαὶ Apollo: χάρται, διαγράμματα, φωτογραφίαι, ἱστορικὸ τῶν ἀποστολῶν.