Ἡσίοδος: Θεογονία

Θεογονία (ἀρχαίο κείμενον)

Ὁ Ἡσίοδος εἶναι κορυφαῖος ποιητὴς τῆς πρωίμου ἀρχαιότητος. Διὰ τὴν ζωήν του ἐχουν παραδοθεῖ ἐλάχιστα καὶ συχνῶς ἀντικρουόμενα. Εἰς τὸ Ἐργα καὶ Ἡμέραι ὁ ἰδιος ὁ ποιητὴς ἀναφέρει ὃτι ὁ πατέρας του ζοῦσε εἰς τὴν Αἰολικὴν Κύμην καὶ ἠσχολεῖτο μετὰ τοῦ θαλασσίου ἐμπορίου. Ἦλθε ἀπὸ τὴν Ἰωνία εἰς τὴν Ἀσκραν τῆς Βοιωτίας ὃπου ὲκεῖ πλησίον τοῦ Ἑλικῶνος ἐγεννήθη ὁ Ἡσίοδος. Ὑπήρξε μία διένεξις μὲ τὸν ἀδελφόν του ποὺ ἐλαβε -πιθανῶς μετὰ πονηρίας- τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς πατρικῆς περιουσίας ποὺ ὃμως κατασπατάλησε νωρίς καὶ ἐστράφη διὰ βοήθειαν πρὸς τὸν Ἡσίοδον. Διὰ τοῦτον ὁ ποιητὴς ἐγραψε τὸ ποίημα Ἒργα καὶ Ἡμέραι συμβουλεύοντας τὸν ἀδελφόν του.

Ἡ ἐποχή ὃπου ἒζησε δὲν εἶναι γνωστὴ, ἀλλὰ ἦδη ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα θεωροῦταν μεταγενέστερος τοῦ Ὁμήρου καὶ σήμερα τοποθετεῖται πρὸς τὰ τέλη τοῦ 1ου ἢ τὰς ἀρχάς τοῦ 2ου αἰ. μ.Ὀ. Πιστεύεται ὃτι ταξίδεψε καὶ ἐδοξάσθη ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Βοιωτίας. Ἀναφέρεται ὑπὸ τινῶν ὁ γνωστός ἀγὼν Ὁμήρου καὶ Ἡσιόδου ποὺ ἒγινε ὑπὸ τῶν ὑιῶν τοῦ βασιλέως τῆς Χαλκίδος Ἁμφιδάμαντος, τῇ ἀφορμῇ τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως. Ἐκεῖ ὁ Ἡσίοδος κέρδισε τὸ ἒπαθλόν, ἓναν χάλκινον τρίποδα ποὺ ἀφιέρωσε εἰς Ἑλικῶνος Μούσας, τὰς ὁποῖας ἐθεώρη πηγὰς τὴς ἐμνεύσεώς του.

Ὁ Ἡσίοδος πέθανε καὶ ἐτάφη εἰς Ἂσκραν. Ἀργότερα ὃταν ἡ πόλις κατεστράφη ὑπὸ τῶν Θεσπιέων, οἱ πολίται της ἐγκατεστάθησαν είς Ὀρχομενόν, ὃπου καὶ μετέφεραν τὸ μνήμα του ποιητοῦ, συμφώνως πρὸς Δελφικὸν χρησμόν. Συνέγραψε πολλὰ ἒργα, ὃπως Θεογονία, Ἒργα καὶ Ἡμέραι, Ἀσπίς Ἡρακλέους, Κατάλογος γυναικῶν ἢ Ἠοῖαι, Ἀστρονομία, Μελαμποδία, Ἰδαῖοι Δάκτυλοι, Χείρωνος Ὑποθήκαι, Κήυκος γάμος, Αἰγίμιος. Τὰ τρία πρώτα σώζονται ὁλόκληρα καὶ τὰ ἂλλα ἀποσπασματικῶς.

Ἡ Θεογονία εἶναι τὸ ὡραιότερον ποίημα τοῦ Ἡσιόδου. Διά γλώσσης ἀπλῆς καὶ γεμάτης χάριν, ὁ ποιητὴς ἐξιστορεῖ τὴν γένεσιν τῶν Θεῶν, τὴν Τιτανομαχίαν καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς Βασιλικῆς Ἀρχῆς τοῦ Διός μεταξὺ τῶν Θεῶν, τοὺς ἒρωτας καὶ γάμους των, τὰ θεϊκὰ γένη καὶ ἂλλα πολλὰ που συμβαίνουν μεταξὺ των. Ἐθεωρήθη ἦδη ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα θεόπνευστον καὶ άποτελεῖ ἓνα ἀπὸ τὰ ἱερὰ θεολογικὰ κείμενα τῶν Ἑλλήνων. Δι' ὃσους δυσκολεύονται ὑπάρχει καὶ μία ἀγγλικὴ μετάφρασις τῆς Θεογονίας ποὺ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑποβοηθητικῶς διὰ τὴν καλλιτέραν κατανόησιν τοῦ ἑλληνικοῦ κειμένου.

Ὁ Ἡσίοδος δέχεται τὴν ἒμπνευσιν τῶν Ἑλικωνιάδων Μουσῶν