ΠΑΡΟΥΣΑ ΦΑΣΙΣ

07:1112:1117:10
Ἀθῆναι

Ἐπισκεφθεῖτε τὴν σελίδα μας στὸ FB ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΚΟΝ γιὰ νὲα & ἀνακοινώσεις


Ἀπόλλων καὶ Ὧραι, J.S. Sargent
Ἀπόλλων καὶ Ὧραι, J.S. Sargent
Οκτώβριος 2017 Νοέμβριος 2017 Δεκέμβριος 2017
Ἀπ Ἀρ Ἀρ Ἑρ Ζη Ἀφ Κρ
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30
Διαφήμιση
Οὐρανομετρία και συστήματα συντεταγμένων Εκτύπωση
Ἀφροδίτία, 14 Δεκέμβριος 2012 00:00

Διὰ τὴν Γῆν χρησιμοποιοῦμε δύο νοητοὺς κύκλους, τὸν Ἰσημερινόν, ποὺ προσδιορίζει τὸ γεωγραφικὸν πλάτος εἰς βόρειον καὶ νότιον, καὶ τὸν Μεσημβρινὸν τοῦ Γκρίνουιτς (Greenwich Meridian), ποὺ προσδιορίζει τὸ γεωγραφικὸν μῆκος εἰς ἀνατολικὸν καὶ δυτικόν.

 

earth coordinates

Ἰσημερινὸν σύστημα συντεταγμένων

Ἀναλόγως διὰ τὴν οὐρανίαν σφαῖραν, χρησιμοποιοῦμε δύο μεγάλους κύκλους, τὸν Οὐράνιον Ἰσημερινὸν (προβολὴ τοῦ γήινου ἰσημερινοῦ ἐπὶ τῆς οὐρανίας σφαίρας) καὶ τὴν Ἐκλειπτικὴν (προβολὴ τῆς φαινόμενης τροχιᾶς τοῦ Ἡλίου ἐπὶ τῆς οὐρανίας σφαίρας). Οἱ δύο αὐτοὶ μεγάλοι κύκλοι τέμνονται εἰς δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν τάς ἰσημερίας. Ἀπὸ τὸ σημεῖον τομῆς τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας (Ἐαρινὸν Σημεῖον, Vernal Point) ἀρχίζει ἡ μέτρησις τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς (Right Ascension) πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ βορρᾶ. Ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ μετρᾶται εἰς ὥρας, λεπτὰ καὶ δευτερόλεπτα, ἀπὸ 0ω - 24ω ὥστε νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὴν ἡμερησίαν γήινην περίοδον περιστροφῆς, ποὺ ἐπίσης ἀριθμεῖ 24 ἀστρικὰς ὥρας (23,9345 μέσαι ἡλιακαὶ ὧραι). Διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν ὡρῶν τῆς ΟΑ εἰς μοίρας, νὰ θυμόσασθε ὅτι μία ἀστρικὴ ὥρα ἰσοδυναμεῖ μὲ 15°.

Ἂνω ἢ ὑπὸ τοῦ Οὐρανίου Ἰσημερινοῦ ἀρχίζει ἡ μέτρησις τῆς Ἀποκλίσεως (Declination). Ἡ Ἀπόκλισις μετρᾶται εἰς μοίρας, λεπτὰ καὶ δευτερόλεπτα, ἀπὸ ± 0° - 90°. Σῶμα Ἀποκλίσεως 0° εὑρίσκεται ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ Ἰσημερινοῦ. Σώματα μὲ ἀρνητικὴν τιμὴν Ἀποκλίσεως εἶναι πλέον ὁρατὰ ἀπὸ τὸ Νότιον Ἡμισφαίριον καὶ σώματα μὲ θετικὴν τιμὴν Ἀποκλίσεως εἶναι πλέον ὁρατὰ ἀπὸ τὸ Βόρειον Ἠμισφαίριον. Ὁ Πολικὸς Ἀστὴρ ἔχει Ἀπόκλισιν σχεδὸν 90°.

vernal point

Πῶς φαίνεται τὸ πλέγμα συντεταγμένων ποὺ ὁρίζουν ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ καὶ ἡ Ἀπόκλισις ἐπὶ τῆς Οὐρανίας Σφαίρας:

right ascension and declination on celestial sphere

Πῶς φαίνεται τὸ πλέγμα που ὁρίζουν ἡ Ὀρθὴ Ἀναφορὰ καὶ ἡ Ἀπόκλισις ἀπὸ τὴν Γῆν:

right ascension and declination as seen from earth

Τὸ σύστημα ποὺ χρησιμοποιεῖ ὡς συντεταγμένας τὴν Ὀρθὴν Ἀναφορὰν καὶ τὴν Ἀπόκλισιν ὀνομάζεται Ἰσημερινὸν σύστημα συντεταγμένων (Equatorial coordinate system). Πρόκειται διὰ ἀστρικὸν σύστημα Οὐρανομετρίας. Παρουσιάζει ὅμως μικρὸν πρόβλημα ἀκριβείας διότι δὲν ἔχει σταθερὸν σημεῖον ἀναφορᾶς ὡς πρὸς τοὺς ἀπλανεῖς ἀστέρας. Τὸ Ἐαρινὸν σημεῖον, ποὺ χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἀρχὴν τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς, μετακινεῖται ὡς πρὸς τοὺς ἀπλανεῖς κατὰ 1° / 71,5 ἔτη περίπου. Αὐτὸ συμβαίνει λόγῳ τῆς μεταπτώσεως τῶν ἰσημεριῶν. Εἴθισται οἱ σημερινοὶ ἀστρονόμοι, ὅταν προσδιορίζουν τὴν θέσιν ἑνὸς σώματος διὰ τοῦ Ἰσημερινοῦ συστήματος, νὰ ἀναγράφουν τὴν ἀντίστοιχην ἡμερομηνίαν μετὰ τῶν συντεταγμένων: π.χ. 2000.0 διὰ τὸ ἔτος 2000 καὶ 0 διὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους.

Τοπικὸν σύστημα συντεταγμένων

Τὸ Τοπικὸν σύστημα συντεταγμένων (Local coordinate system) χρησιμοποιεῖ ὡς συντεταγμένας τὸ Ἀζιμούθιον (Azimuth, Semita) καὶ τὸ Ἔξαρμα (Altitude). Τὸ Ἀζιμούθιον μετρᾷ τὴν κατεύθυνσιν ἑνὸς σώματος ὡς πρὸς τὸν Βορρᾶν, ὅπως περίπου μία πυξίδα. Σῶμα εὑρισκόμενον ἀκριβῶς εἰς τὸν Βορρᾶν ἔχει Ἀζιμούθιον 0°, εἰς τὴν Ἀνατολὴν 90°, εἰς τὸν Νότον 180° καὶ εἰς τὴν Δύσιν 270°. Τὸ Ἔξαρμα μετρᾷ τὸ ὕψος ἑνὸς σώματος ὡς πρὸς τὸν ὁρίζοντα. Ἔξαρμα 0° σημαίνει ὅτι τὸ σῶμα εἶναι ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος ἐνῶ Ἔξαρμα 90° σημαίνει ὅτι τὸ σῶμα εἶναι ἀκριβῶς ἄνω τοῦ παρατηρητοῦ. Ἔξαρμα -90° σημαίνει ὅτι τὸ σῶμα εἶναι ἀκριβῶς ὑπὸ τοῦ παρατηρητοῦ καὶ βεβαίως δὲν εἶναι ὁρατόν.

viewnorthup2.gif
viewzenithup.gif


Ἐκλειπτικὸν σύστημα συντεταγμένων

Τὸ Ἐκλειπτικὸν σύστημα συντεταγμένων (Ecliptic coordinate system), χρησιμοποιεῖ τὸ Ἐκλειπτικὸν Πλάτος καὶ Μῆκος. Τὸ Ἐκλειπτικὸν Πλάτος εἶναι παρόμοιον τῆς Ἀποκλίσεως ἀλλὰ ἡ μέτρησις γίνεται ἐπὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς ἀντὶ τοῦ Ἰσημερινοῦ. Ἄνω καὶ ὑπὸ αὐτῆς μετρᾶται μὲ θετικὰς καὶ ἀρνητικὰς τιμὰς εἰς μοίρας. Τὸ Ἐκλειπτικὸν Μῆκος εἶναι παρόμοιον τῆς Ὀρθῆς Ἀναφορᾶς (ἀρχίζει ἀπὸ τὸ Ἐαρινὸν σημεῖον) ἀλλὰ μετρᾶται εἰς μοίρας ἀντὶ ὡρῶν.

Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἀστρονόμοι χρησιμοποιοῦσαν τὸ σύστημα αὐτὸ ἤδη ἀπὸ τὸν 5ον αἰ. μ.Ὀ. (-400 ὡς -300). Ὁ Ἵππαρχος τὸ χρησιμοποίησε ἐπίσης κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀστρικοῦ του καταλόγου.