Τὸ 2025 ἦταν ἕνα ἔτος-σταθμὸς ἀπὸ πολλὲς ἀπόψεις, μὲ κύριο χαρακτηριστικὸ τὴν γενικευμένη εἴσοδο τῶν ρομπὸτ στὴν ζωή μας. Πολλὰ ἄρθρα καὶ βιβλία γράφθηκαν φέτος μὲ ἐμπειρίες ἀπὸ τὴν χρήση τους, μὲ ἔντονο τὸ στοιχεῖο τῆς ἀποξένωσης, ἐνῶ οἱ κίνδυνοι ὁρισμένων τρόπων χρήσεως ἦρθαν δραματικὰ στὸ προσκήνιο. Στὸ παρὸν ἄρθρο θὰ διηγηθῶ τὴν προσωπική μου ἐμπειρία ἀπὸ αὐτά.

Κατ’ ἀρχὴν νὰ ὁμολογήσω ὅτι διόλου δὲν ἐντυπωσιάστηκα ὅταν τὸ «ChatGTP» τῆς Γκοῦγκλ εἶχε κάνει τὴν ἐμφάνισή του, ἤδη στὰ προηγούμενα ἔτη, συνοδευόμενο ἀπὸ μηντιακὲς ἐξυμνήσεις καὶ τὸν δέοντα πληροφοριακὸ “θόρυβο” (τὸ λὲς καὶ παράσιτα…). Δὲν ἦταν παρὰ ἕνα περιβάλλον γιὰ ἐπιστροφὴ ἀποτελεσμάτων ἀναζήτησης μὲ ἕναν πιὸ εὐχάριστο τρόπο, ἀλλὰ μὲ συσκότιση τῆς προελεύσεώς τους. Ἡ φαινομενικὴ εὐκολία ἀκυρωνόταν στὴν πράξη ἀπὸ τὴν ἀπόκρυψη τῶν ἰστοχώρων καὶ λοιπῶν μέσων, ἀπὸ ὅπου ἀντλοῦσε τὰ ἀποτελέσματα. Ξέροντας καλὰ τὴν ἄθλια Γκοῦγκλ καὶ τὶς ἐπιδόσεις της στὸν ἀποκλεισμὸ τῶν ⁴⁄ ₅ τοῦ διαδικτύου ἤδη ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τῆς προηγούμενης δεκαετίας, δὲν ἀμφέβαλλα ὅτι τὸ νέο της πρόγραμμα θὰ τραβοῦσε τὴν ἴδια πρακτικὴ στὰ ἄκρα. 

Πράγματι, τὸ ἔκανε.

Ὅσο γιὰ τὴν ποιότητα τῶν “ἐπιστροφῶν” ἀρκεῖ νὰ σᾶς πῶ ὅτι ἔκανα κάποια δοκιμαστικὰ σὲ πολὺ ἀπλὰ θέματα ἀστρονομίας, ὅπου δύσκολα θὰ ὐπῆρχε ἀμφισβήτηση – τουλάχιστον σὲ βατὲς ἐρωτήσεις ὅπως ποιοὶ οἱ μεγαλύτεροι κρατῆρες τῆς Σελήνης ἢ τοῦ πλανήτη Ἑρμῆ. Εἶχα ὑποτιμήσει τὴν Γκοῦγκλ· καὶ ἐκεῖ ἀκόμη, κατόρθωσε ἄνετα νὰ παραπληροφορήσῃ. Βοήθειά μας, ἐὰν ληφθοῦν σοβαρὰ ὐπόψιν γιὰ ζητήματα κυβερνητικῶν πολιτικῶν, οἰκονομίας, ἐπιστήμης, ἱστορίας ἢ κοινωνικῶν προβληματισμῶν, προγράμματα ποὺ κάνουν λάθος ἀκόμη καὶ σὲ μιὰ κατάταξη κρατήρων! Ἀλλὰ αὐτὸ ἀκριβῶς συνέβη.

Ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὸ θαυματουργὸ πλαίσιο παρουσίασης τῶν προγραμμάτων ΤΝ ὑπὸ τὰ πάντοτε ἔγκυρα ΜΜΕ – πλαίσιο καθαρὰ διαφημιστικό, καθὼς εἶχαν ἐπενδυθεῖ τεράστια χρηματικὰ ποσὰ σὲ δαῦτα – πολλοὶ ἄνθρωποι τὰ ἐξέλαβαν ὡς κάτι ποὺ δὲν ἦταν: προγράμματα μὲ νοηματικὴ ἱκανότητα συνειρμῶν καὶ συμπερασμάτων. Ἀτυχῶς, πρόκειται γιὰ προγράμματα ἀναζήτησης σὲ μεγάλες βάσεις δεδομένων μὲ χρήση στατιστικῆς γιὰ αὐτόματο σχηματισμὸ προτάσεων, πάλι άπὸ μεγάλες βάσεις γλωσσικῶν δεδομένων. Οἰ ὁποῖες προτάσεις μπορεῖ νὰ εἶναι γραμματικὰ καὶ συντακτικὰ “σωστὲς” ἀλλὰ συχνὰ δὲν βγάζουν κανένα νόημα.

Ὅσο γιὰ τὶς χαμηλοῦ ἐπιπέδου ὐπηρεσίες τοῦ προγράμματος τῆς Γκοῦγκλ (καὶ τῶν κλώνων του στὶς ἄλλες ἑταιρεῖες τῆς παρέας), σύντομα ἔγινε ἀντιληπτὸ ὅτι πρέπει νὰ «ἀσημώσῃς» γιὰ λιγότερα λάθη καὶ πρόσβαση σὲ ἐπιπλέον τυχάρπαστες κατασκευὲς κειμένων, εἰκόνων καὶ ὅ,τι ἄλλο πίστευαν οἱ μεγαλομέτοχοι ὅτι χρειαζόμαστε ἀρκετὰ γιὰ νὰ τοὺς πληρώσουμε.

Ὸδεύαμε πρὸς μία ἀκόμη (ἀχρείαστη, ὡς συνήθως) συμφορά, μέχρι ποὺ οἱ Κινέζοι ἐντελῶς ξαφνικὰ ἀμόλυσαν τὰ δικά τους ρομπὸτ τὸν Ἰανουάριο 2025, μὲ ὅλες τὶς «ἀσημωμένες» δυνατότητες ἐντελῶς δωρεάν, μὲ τὸν κώδικα ἀνοιχτὸ καὶ μὲ μόλις τὸ ¹⁄ ₁₀ τῶν ἀναγκῶν σὲ ὐπολογιστικοὺς πόρους. Σπάζοντας μιὰ κι ἔξω τὸ μονοπώλιο τῶν τεχνονταβατζῆδων τῆς Σίλικον Βάλλεῦ (κι ἀφήνοντας τους στὰ κρύα τοῦ λουτροῦ ὡς πρὸς τὰ προσδοκώμενα: κέρδη καὶ πληροφοριακὸ ἔλεγχο). Γιατὶ ἔτσι…

Σπουδαῖο τὸ τόλμημα καὶ πολὺ μᾶς ἄρεσε ὅλων. 

Εἴπαμε, τὸ 2025 ἦταν ἔτος-σταθμός.

Ἀπὸ περιέργεια, πῆγα νὰ δοκιμάσω τὰ νέα ρομπότ, ἐπιλέγοντας τὰ τρία μεγαλύτερα: Deep Seek, Kimi καὶ Qwen.

Εἶμαι ἀπὸ τοὺς παλιοὺς χρῆστες η/υ καὶ διαδικτύου – μοῦ ἀρέσει πολὺ ἡ κανονικὴ ψηφιακὴ τεχνολογία καὶ ἡ πληροφορικὴ μὲ τὴν εὐρύτερη σημασία, τῆς ἐπεξεργασίας καὶ ἀξιοποίησης τῆς πληροφορίας. Εἶναι ὁ κύριος λόγος ποὺ δὲν ἀπέκτησα ποτὲ βλακόφωνο. Δὲν μπορῶ νὰ τὸ χρησιμοποιήσω. Εἶναι μιὰ συσκευὴ ἐξαιρετικὰ περιορισμένων λειτουργιῶν, μὲ μηδενικὴ ἀσφάλεια, ποὺ μοῦ δίνει τὴν ἐντύπωση ὅτι σχεδιάστηκε ἀκριβῶς γιὰ νὰ σπαταλάῃ τὸν χρόνο μας χωρὶς νὰ κάνουμε τίποτε οὐσιαστικό. Ἕνας η/υ σοῦ προσφέρει πολλὲς δυνατότητες. Μπορεῖς νὰ στήσῃς ἕνα μίνι-στούντιο ἂν εἶσαι μουσικός, νὰ ἔχῃς ὁλόκληρες βιβλιοθῆκες στὴν διάθεσή σου μὲ προηγμένες λειτουργίες ἀναζήτησης ἂν εἶσαι ἀκαδημαϊκός… γενικὰ νὰ κάνῃς πάρα πολλὰ πράγματα, ποὺ στὸ παρελθὸν ἦταν σχεδὸν ἀδύνατα γιὰ ἕναν ἢ λίγους άνθρώπους, χωρὶς σοβαροὺς πόρους καὶ ὑποδομὲς καὶ χωρὶς προηγμένη πρόσβαση σὲ εἰδικευμένους χώρους καὶ ὑποστηρικτικὰ μέσα.

Ὁ η/υ εἶναι ὁ τέλειος ὐπηρέτης, ἢ θὰ ἦταν ἐὰν δὲν εἶχε αὐτὸ τὸ κύριο πρόβλημα: ὅτι πρέπει διαρκῶς νὰ ἀσχολεῖσαι καὶ μὲ κάποια τεχνικὴ διάσταση ὥστε νὰ μπορέσῃς νὰ κάνῃς τὴν δουλειά σου. Κι αὐτὴ τρῶει χρόνο ἀπὸ τὸ δημιουργικὸ μέρος. Ὁμοίως καὶ τὸ διαδίκτυο, κάτι ποὺ ἀντιμετώπισα ἰδιαίτερα στὶς ἰστοσελίδες μου ὅλα αὺτὰ τὰ ἔτη. Πῶς γίνεται αὐτό, ἐκεῖνο ἢ τὸ ἄλλο; Καὶ στὸν χῶρο τῆς πληροφορίας, ὺπάρχει ἡ έπιλέον παράμετρος τῆς γλώσσας. Μεταφράσεις…

Λοιπόν, τὰ κινεζικὰ ρομπὸτ ἦρθαν πάνω στὴν ὥρα καὶ μοῦ ἔλυσαν τὸ θεμελιῶδες πρόβλημα μὲ ὅλες τὶς ἐπιμέρους παραφυάδες, ποὺ εἶχα ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη. Συγκέντρωσαν ἕνα σωρὸ ἐργαλεῖα γιὰ πάμπολλες βαρετὲς τεχνικὲς ἐργασίες καὶ ἐπίλυσή τους σὲ ἐλάχιστο χρόνο. 

Στὰ τέλη τοῦ Ἰανουαρίου χάρη στὰ ρομπὸτ ἔκλεισα ἐπιτέλους τὸν δεύτερο ἰστοχῶρο, τῆς Λύρας, ποὺ διατηροῦσα ξεχωριστὰ καὶ ἔφερα τὰ πάντα στὸν κεντρικό. Δουλειὰ ποὺ πῆρε μόλις 2 ἀπογεύματα. Ἐπιπλέον, ἔστρωσαν διάφορες μικρολεπτομέρειες καὶ τεχνικὰ θεματάκια στὸν κεντρικό, μὲ τὰ ὁποῖα ἁπλῶς δὲν εἶχα τὴν παραμικρὴ ὅρεξη, οὔτε τὸν χρόνο, νὰ ἀσχοληθῶ. Ἀπεγκλωβίστηκα ἀπ’ ὅλα αὐτά. Ἀμέσως. Εὐτυχῶς.

Κατόπιν, καταπιάστηκα μὲ τὸ πρόβλημα τῶν λειτουργικῶν. Τὰ Οὐίντοους μετὰ τὴν ἔκδοση 7 πῆραν ἐντελῶς τὴν κάτω βόλτα. Οἱ ἐκδόσεις 10 καὶ 11 εἶναι σαβοῦρες γεμάτες τρῦπες ἀσφαλείας καὶ σκέτες ρουφῆχτρες. Ποῦ ἀκούστηκε νὰ πρέπει νὰ συνδέεσαι στὸ διαδίκτυο γιὰ νὰ μπορῇς νὰ ἀνοίξῃς τὸν η/υ σου; Ναί, ὐπάρχει τὸ Λίνουξ, ἀλλὰ δὲν ξέρω νὰ τὸ λειτουργήσω καί, ὅπως καὶ οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι, δὲν μποροῦμε νὰ διαθέσουμε χρόνο καὶ κόπο νὰ τὸ μάθουμε. Οἱ η/υ εἶναι ὐπέροχοι, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ τεχνικὸ μέρος γιατὶ ἐκεῖ ἀπαιτοῦν πολλά.

Ὄχι πιά. Τὰ ρομπὸτ ἀποδείχθηκαν πράγματι χρήσιμα σὲ αὐτὸν τὸν τομέα. Στὶς περισσότερες περιπτώσεις ἐπέστρεψαν σωστὲς ὀδηγίες γιὰ τὶς ἀνάγκες μου καὶ γρήγορα ἔμαθα νὰ τὰ ἐπιβλέπω. Εἶναι προγράμματα καὶ κάνουν λάθη, διότι δὲν διαθέτουν τὴν παραμικρὴ δυνατότητα νὰ ἀξιολογοῦν τὶ ἐπιστρέφουν. Πρέπει νὰ τὰ καθοδηγῇς, συνεχῶς.

Τὸ 2025 ἦταν καὶ ἀπὸ τὰ προσωπικά μου ἔτη-σταθμούς. Μεταξὺ ἄλλων, ἀπαλλάχτηκα ἀπὸ κάτι ποὺ ἀπεχθανόμουν γιὰ χρόνια: τὸν ἐπιπλέον χρόνο ποὺ ἔπρεπε νὰ χάνω γιὰ νὰ βρίσκω λύσεις σὲ πολὺ κοινὰ τεχνικὰ προβλήματα. Ἐπιτέλους, μποροῦσα νὰ συγκεντρωθῶ στὸ καθαρὰ δημιουργικὸ μέρος σὲ ὁποιαδήποτε ἀσχολία μου. 

Γιὰ νὰ μὴν μακρυγορῶ, τώρα ἔχω στὴν διάθεσή μου ἕναν πολὺ καλοστημένο φορητὸ μὲ Λίνουξ καὶ μὲ ἀρκετὲς ἐπιπλέον δυνατότητες. Μἐχρι καὶ τὰ παλιά μου Οὐίντοους 7 τρέχει, ὅποτε τὰ χρειάζομαι γιὰ κάποια παλιὰ προγράμματα. Ἀπλῶς ἀνοίγω ἕνα παράθυρο ἐνὸς εἰδκοῦ προγράμματος (Virtual Machine λέγονται αὐτά). Ἄλλα εἰδικὰ δωρεὰν προγράμματα (γιὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶχα ἰδέα καὶ ποὺ πέρασα καὶ ρύθμισα μὲ τὰ ρομπότ), δίνουν μετατροπὴ κειμένου σὲ φωνή, φωνῆς σὲ κείμενο καὶ αὐτόματους ὐπότιτλους σὲ ὁποιοδήποτε βίντεο ὁποιασδήποτε γλώσσας. Δὲν εἶναι ἀλάνθαστα, βέβαια. Ἁπλῶς δίνουν ἔτοιμο τὸ μεγαλύτερο μέρος, ποὺ θὰ στρώσω ἔπειτα σὲ πολὺ λίγο χρόνο. Καὶ τὸ ἴδιο εὔκολα ἔγιναν ὅλα, ἡ διαφόρων εἰδῶν ἐπεξεργασία ἀρχείων εἰκόνων, βίντεο, κειμένων, οἱ μετατροπὲς κ.ο.κ. Ἐπιπλέον, ἡ ταχύτητα τοῦ Λίνουξ εἶναι ἐκπληκτική.

Ἄ, νὰ μὴν παραλείψω καὶ τὴν καταπληκτικὴ σουίτα προγραμμάτων γραφείου Libre Office, μακρὰν καλλίτερη ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχη τῆς Μάικροσοφτ. Διαθέτει ἐκδόσεις καὶ γιὰ Οὐίντοους – μόνον ποὺ τὰ ἴδια τὰ Οὐίντοους εἶναι, ἐδῶ καὶ χρόνια, γιὰ πέταμα. 

Τὸ «Kimi» εἶναι τὸ καλλίτερο γιὰ ὅλα τὰ τεχνικά, συμπεριλαμβανομένων μαθηματικῶν κι ἀστρονομίας. Τὰ «DeepSeek» καὶ «Qwen» εἶναι ἀρκετὰ παρόμοια μεταξύ τους καί, κατὰ τὴν γνώμη μου, προσφέρονται περισσότερο γιὰ γλωσσικὰ θέματα καὶ μεταφράσεις. Ἔχουν καὶ διάκριτα μοντέλα γιὰ ὅσους ἀσχολοῦνται μὲ γράψιμο κώδικα, μαθηματικὰ κ.λπ.

Μὲ παραγωγὴ κειμένων, εἰκόνων καὶ βίντεο ΤΝ δὲν ἀσχολήθηκα. Νομίζω εἶναι ἕνας πολὺ πιὸ εἰδικὸς τομέας. Καὶ νομίζω ὅτι, ἂν καὶ ὁ αὐτοματισμὸς μπορεῖ νὰ βοηθήσῃ οὐσιαστικὰ σὲ διάφορες πλευρὲς κατὰ τὴν ἐπεξεργασία κανονικῶν βίντεο καὶ ταινιῶν, ἡ αὐτόματη παραγωγή τους εἶναι πρὸς ἀποφυγή. Πέραν τοῦ χιουμοριστικοῦ στοιχείου, δὲν ἔχουν καμμία ἀξία. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει σὲ αὐτόματα κείμενα καὶ εἰκόνες. Εἶναι βαρετά, νερόβραστα καὶ ἄνευ νοήματος.

Παραλείπω τὶς ἀναρίθμητες ἐπιμέρους ἐφαρμογὲς ὅπως ἀναλύσεις δεδομένων καὶ συνδυασμένων δεδομένων πινάκων, γραφημάτων κ.λπ., αὐτοματοποίηση ἑπαναλαμβανόμενων διαδικασιῶν σὲ πολλῶν τύπων συστήματα διαχείρισης, ἐρευνητικὴ ὐποστήριξη καὶ βοηθήματα καὶ πάρα πολλὲς ἄλλες χρήσεις, ποὺ παρατηροῦνται σὲ κάθε εἰδικευμένο τομέα. Ἐπίσης, τοὺς κινδύνους χρήσεως γιὰ ἐξυπηρέτηση νοσηρῶν πολιτικῶν σκοπῶν (κάτι ποὺ διαπιστώσαμε στὴν Γάζα). Τὸ ἐπίκεντρο εἶναι ἡ πιὸ «ἀνεπίσημη» ἀλληλεπίδραση στὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων καὶ ἡ τοποθέτηση σὲ ἕνα πιὸ πραγματιστικὸ πλαίσιο, σχετικὰ μὲ τὸ τὶ κάνουν καὶ τὶ δὲν κάνουν τὰ προγράμματα αὐτά. 

ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ

Τὰ ρομπὸτ ΤΝ μποροῦν πράγματι νὰ σᾶς βοηθήσουν καὶ νὰ σᾶς γλιτώσουν πάρα πολὺ χρόνο ἀπὸ τὶς μή-ἀπαραίτητες ἐργασίες.

Μπορεῖτε νὰ γίνετε πολὺ δημιουργικοὶ μὲ αὐτά, ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἀπελευθερώνουν τὸν χρόνο σας ὥστε νὰ ἀφοσιωθεῖτε στὸ δημιουργικὸ μέρος.

Δὲν μποροῦν σὲ καμμία περίπτωση καὶ σὲ κανέναν βαθμὸ νὰ ὐποκαταστήσουν τὴν δημιουργικότητα αὐτή, πόσο μᾶλλον νὰ τὴν ἀντικαταστήσουν.

Καὶ τὸ ἴδιο ἱσχύει γιὰ τὴν ἀνθρώπινη σκέψη, τὴν κριτικὴ ἱκανότητα, τὴν ήθική, τὴν δημιουργικὴ φαντασία καὶ ὅλους τοὺς καρποὺς τῆς ἀνθρώπινης διανόησης στὸ καλλιτεχνικό, ἐπιστημονικό, φιλοσοφικό, θρησκευτικό, νομικό, πολιτικό, κοινωνικό, προσωπικὸ κ.λπ. πεδίο. Τὰ ρομπὸτ θὰ σᾶς ἀφήσουν ἁπλῶς περισσότερο χρόνο γιὰ νὰ ἀσχοληθεῖτε ἀπρόσκοπτα μὲ αὐτὰ καὶ νὰ τὰ ἀναπτύξετε.

Καί, γιὰ ὄνομα! – μὴν πιάνετε συζήτηση μὲ τὰ ρομπότ! :-)))

Δὲν θὰ τὰ τρελλάνετε, προγράμματα εἶναι, ἀλλὰ τρελλαίνετε ὅλους ἑμᾶς ὅταν τὸ κάνετε, χαλώντας τὴν προσωπικότητά σας, τὸ μυαλό σας καὶ ποιὸς ξέρει τὶ ἀκόμη. Δὲν παίρνουν ἀποφάσεις γιὰ τὴν ζωή σας οὔτε μποροῦν νὰ σᾶς συμβουλεύσουν σωστά ἐκεῖ. Τὸ πολύ-πολὺ νὰ σᾶς βοηθήσουν νὰ ἐπιλέξετε μιὰ φωτογραφικὴ μηχανή, ἕνα αὐτοκίνητο κτλ. ἐφόσον τὰ τροφοδοτήσετε μὲ ὅλα τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα. Ἐντάξει… μποροῦν νὰ βελτιώσουν τὴν μαγειρική σας.

Συνεχίστε νὰ πρήζετε τοὺς φίλους σας λοιπόν, συζητῆστε μαζί τους, συνεχίστε νὰ μελετᾶτε ἢ νὰ μαστορεύετε ἢ ὅ,τι ἄλλο ἔχετε γιὰ ἀπασχόληση καὶ εἰδικεύεσθε, κι ἀφῆστε τὰ ρομπὸτ στὴν δουλειὰ ποὺ εἶναι φτιαγμένα νὰ κάνουν. Πάντα μὲ ἐπίβλεψη, πάντα μὲ ἐπίβλεψη… 

Καλὴ χρονιά!

* Τὸ παρὸν κείμενο γράφθηκε μὲ τὴν βοήθεια ρομπὸτ ΤΝ – συγκεκριμένα, τὰ ρομπὸτ βοήθησαν ὥστε νὰ ἔχω χρόνο σήμερα γιὰ νὰ γράψω αὐτὸ τὸ κίμενο.