Παρουσιάζουμε τὴν πλήρη συνέντευξη του καθηγητὴ Καραγκάνωφ, ποὺ δημοσιεύθη 14 Νοεμβρίου 2025 στὸ ἐναλλακτικὸ γερμανικὸ μέσο «Πολυπολικό (Multipolar)». Εἶναι ἰδιαίτερα σηματοδοτικὴ γιὰ τὶς συνέπειες ποὺ θὰ ἐπιφέρῃ ἡ ἄλογη πορεία τῆς γερμανοκρατούμενης νεοφιλελεύθερης, νεοναζιστικῆς ΕΕ.

---

«Ἂν ξεσπάσει ἕνας μεγάλος πόλεμος, ἡ Εὐρώπη ἁπλὰ θὰ πάψει νὰ ὑπάρχῃ»

Πρέπει νὰ ξεπεράσουμε τὸν στρατηγικὸ παρασιτισμὸ ποὺ ἔχει διαμορφωθεῖ τὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἔχει ἐπηρεάσει, πρῶτα ἀπ' ὅλα, τὸν εὐρωπαϊκὸ πληθυσμό. Ἔχουν χάσει τὸν φόβο τους γιὰ τὸν πόλεμο, ἀκόμα καὶ γιὰ τὸν πυρηνικὸ πόλεμο.

Ὁ Ρῶσσος πολιτικὸς ἐπιστήμονας καὶ ἱστορικὸς Σεργκέι Ἀλεξάντροβιτς Καραγκάνωφ εἶναι ἐδῶ καὶ δεκαετίες σύμβουλος τῆς πολιτικῆς ἐλὶτ τῆς Ρωσσίας καὶ μέλος ἐπιρροῆς ἐξωτερικῶν καὶ οἰκονομικῶν πολιτικῶν συμβουλίων. Τὸ περιοδικὸ «Multipolar» συνομίλησε μαζί του γιὰ τὸν κίνδυνο πυρηνικοῦ πολέμου, τὴν ἄποψή του γιὰ τοὺς Εὐρωπαίους ἡγέτες, καθὼς καὶ γιὰ τὶς προτάσεις του σχετικὰ μὲ τὴν ἀπομάκρυνση τῆς Ρωσσίας ἀπὸ τὴν Δύση καὶ τὴν ἐνίσχυση τοῦ προσανατολισμοῦ της πρὸς τὴν Σιβηρία. Οἱ δηλώσεις τοῦ Καραγκάνωφ εἶναι ἀρκετὰ πολεμικὲς καὶ ριζοσπαστικές, ἀλλά, σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο, τὶς συμμερίζεται ἡ πλειοψηφία τῆς στρατιωτικῆς καὶ πολιτικῆς ἡγεσίας τῆς Ρωσσίας. Τὸ «Multipolar» δημοσίευσε τὴν συνέντευξη γιὰ νὰ γνωστοποιήσῃ στὸ κοινὸ τὴν σκέψη αὐτῆς τῆς σημαντικῆς δημόσιας προσωπικότητας καὶ τῆς ἀντίστοιχης μερίδας τῆς ρωσσικῆς ἡγεσίας, ἡ ὁποία θεωρεῖ τὴν στάση τοῦ Βλαντίμιρ Πούτιν ἀπέναντι στὴν Δύση ὑπερβολικὰ μετριοπαθῆ. Οἱ δηλώσεις τοῦ Καραγκάνωφ καταδεικνύουν ἐπίσης τὴν ἐσωτερικὴ πολιτικὴ πίεση ποὺ δέχεται ὁ Πούτιν καὶ τὸ εἶδος τῶν ὑπευθύνων λήψης ἀποφάσεων ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ τὸν διαδεχθοῦν στὴν Μόσχα. Ἡ συνέντευξη πραγματοποιήθηκε ἀπὸ τὴν Εὕα Πέλι, 30 Ὀκτωβρίου στὴν Μόσχα.

---

Πολυπολικό: Σεργκέι Ἀλεξάντροβιτς, κατὰ τὴν ἐκτίμησή σας, πόσο ὑψηλὸς εἶναι ὁ κίνδυνος πυρηνικοῦ πολέμου καὶ ποιοὶ παράγοντες – στρατιωτικοί, πολιτικοί, ψυχολογικοὶ – θεωρεῖτε ὅτι εἶναι οἱ κύριες αἰτίες του;

Καραγκάνωφ: Ὁ κίνδυνος πυρηνικοῦ πολέμου εἶναι ὑψηλὸς καὶ συνεχίζει νὰ αὐξάνεται. Πιθανῶς εἶναι τόσο ὑψηλὸς ὅσο ἦταν στὴν δεκαετία τοῦ 1950 καὶ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς κρίσης τῆς Καραϊβικῆς, ποὺ ὀνομάζουμε Κρίση τῆς Κοῦβας, ὅταν βρισκόμασταν στὸ χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ. Γιατί; Ὑπάρχουν διάφοροι λόγοι γιὰ αὐτὴ τὴν κλιμάκωση.

— Πρῶτον, ἡ ἀλλαγὴ στὴν ἰσορροπία δυνάμεων: ἡ ταχύτερη ἀλλαγὴ στὴν ἰσορροπία δυνάμεων στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας, ὅταν νέες δυνάμεις ἀναδύονται καὶ οἱ παλιὲς βρίσκονται σὲ μειονεκτικὴ θέση.

— Δεύτερον, ἡ ἀπώλεια τῆς θεμελιώδους κατανόησης: ἡ ἀπώλεια τῆς κατανόησης τοῦ τὶ εἶναι «καλὸ» καὶ τὶ «κακὸ» στὶς διεθνεῖς σχέσεις, καθὼς καὶ ἡ ἀπουσία ἠθικῆς βάσης γιὰ δράση.

— Τρίτον, ἡ ἀπελπισμένη ἀντεπίθεση τῆς Δύσης, ἡ ὁποία χάνει τὴν 500ετῆ κυριαρχία της, ποὺ τῆς ἐπέτρεπε νὰ πλουτίζῃ εἰς βάρος τοῦ ὑπόλοιπου κόσμου.

— Τέταρτον, ἡ τερατώδης πνευματικὴ καὶ ἠθικὴ ὑποβάθμιση τῆς ἐλίτ, εἰδικὰ στὴν Δύση. Γι’ αὐτὸ καὶ εἶμαι πολὺ ἀνήσυχος.

Πολυπολικό: Καλεῖτε νὰ ἀποκατασταθῇ ὁ φόβος γιὰ τὰ πυρηνικὰ ὄπλα. Πῶς ὁρίζετε στὴν πράξη τὸν «περιορισμένο στόχο» στὴν Εὐρώπη, ἡ ἐπίθεση στὸν ὁποῖο, κατὰ τὴν γνώμη σας, θὰ ἦταν δικαιολογημένη, χωρὶς νὰ προκαλέσῃ πυρηνικὴ ἀντίδραση ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ;

Καραγκάνωφ: Πρέπει νὰ ξεπεράσουμε τὸν στρατηγικὸ παρασιτισμὸ ποὺ ἔχει διαμορφωθεῖ τὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἔχει ἐπηρεάσει, πρῶτα ἀπ’ ὅλα, τὸν εὐρωπαϊκὸ πληθυσμό. Ἔχουν χάσει τὸν φόβο γιὰ τὸν πόλεμο, ἀκόμη καὶ γιὰ τὸν πυρηνικὸ πόλεμο. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸς ὁ φόβος ἦταν ὁ σταθεροποιητικὸς παράγοντας γιὰ 70 χρόνια μετὰ τὸ 1945. Ἡ Εὐρώπη, ποὺ ἱστορικὰ ὑπῆρξε πηγὴ ὅλων τῶν μεγάλων συγκρούσεων, τῶν παγκόσμιων πολέμων, τῶν σειριακῶν γενοκτονιῶν, τοῦ ρατσισμοῦ καὶ τῆς ἀποικιοκρατίας, χάρη στὴν διπολικὴ σταθερότητα μεταξὺ τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς ΕΣΣΔ μπόρεσε προσωρινὰ νὰ ξεχάσῃ τὴν εὐθύνη καὶ τὴν ἐνοχή της ἀπέναντι στὸν κόσμο. Τώρα, ποὺ ἡ μεγαλύτερη ἀπειλὴ προέρχεται ἀπὸ τὴν Εὐρώπη, πρέπει νὰ θυμηθοῦμε ὅτι ἱστορικὰ ἡ Εὐρώπη ἦταν ἡ πηγὴ ὅλων τῶν πολέμων.

---

Πολυπολικό: Ὁ Ἀμερικανὸς φυσικὸς Θέοντορ Πόστολ προειδοποιεῖ, βασιζόμενος σὲ ἱστορικὰ προηγούμενα, ὅπως ἡ ἄσκηση τοῦ ΝΑΤΟ «Able Archer 83», ὅτι ὁποιαδήποτε, ἀκόμη καὶ ἀρχικὰ περιορισμένη, χρήση πυρηνικῶν ὅπλων θὰ ὁδηγήσει ἀναπόφευκτα σὲ ἀνεξέλεγκτη πυρηνικὴ κλιμάκωση. Πῶς ἐκτιμᾶτε τὸν κίνδυνο ὅτι μία περιορισμένη πυρηνικὴ ἐπίθεση, ποὺ σχεδιάζεται ἀπὸ τὴν Ρωσσία, θὰ ξεφύγει τελικὰ ἀπὸ τὸν ἔλεγχο;

Καραγκάνωφ: Ἡ χρήση πυρηνικῶν ὅπλων εἶναι ἕνα βαρὺ ἠθικὸ ἁμάρτημα. Ὡστόσο, ὁ μῦθος τῆς ἀνεξέλεγκτης κλιμάκωσης, στὴν δημιουργία τοῦ ὁποίου συμμετεῖχα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, ἐν μέρει γιὰ τὴν ἀποτροπὴ ὁποιουδήποτε πολέμου, εἶναι ἁπλῶς ἕνας θρῦλος. Ὁ πυρηνικὸς πόλεμος μπορεῖ νὰ κερδηθῇ, ἂν ξεκινήσῃ! Ἂν εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητο, τὸ πυρηνικὸ ὁπλοστάσιο μπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθῇ, ἀλλά, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν κίνδυνο ἀνεξέλεγκτης κλιμάκωσης, ἡ χρήση πυρηνικῶν ὅπλων ἀποτελεῖ ἀπὸ μόνη της σοβαρὸ ἠθικὸ παράπτωμα, καὶ εἰλικρινὰ εὔχομαι νὰ μὴν χρησιμοποιηθοῦν.

Πολυπολικό: Οἱ πρόσφατες δηλώσεις σας στὴν Δύση ἑρμηνεύτηκαν κυρίως ὡς ἄμεση πυρηνικὴ ἀπειλὴ καὶ ὄχι ὡς στρατηγικὸ μήνυμα γιὰ ἀναγκαστικὴ ἀποκλιμάκωση ἢ διάλογο. Λαμβάνοντας ὑπόψιν τὴν ἐπακόλουθη ἄρνηση τῶν σημερινῶν δυτικῶν ἡγετῶν νὰ ἐπικοινωνήσουν: ποιὰ συγκεκριμένα βήματα καὶ μέτρα θεωρεῖτε ἀπαραίτητα γιὰ νὰ γεφυρωθῇ τὸ χάσμα μεταξὺ τῆς ἐπιθυμητῆς «κάθαρσης» τῆς Δύσης καὶ τῆς πραγματικῆς πολιτικῆς ἀντίδρασης τῶν «κλειστῶν θυρῶν»; Τί ἀκριβῶς πρέπει νὰ ἀποδείξῃ τὴν πειστικότητα καὶ τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ στρατηγικοῦ σας σχεδίου;

Καραγκάνωφ: Ἐμεῖς, εἰδικὰ στὴν Εὐρώπη, ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ τρελλοὺς κακούς. Ἡ εὐρωπαϊκὴ ἐλίτ, μέσα στὴν ὁποία μεγάλωσα, ἀλλὰ ποὺ τώρα ἀνήκει στὸ παρελθόν, ἔχει ἐκφυλιστεῖ. Ἀπὸ ὅ,τι καταλαβαίνω, σὲ μία σειρὰ χωρῶν κυβερνοῦν ἄνθρωποι μὲ μυαλὸ ὕαινας, ποὺ δὲν συνειδητοποιοῦν καθόλου τὶς συνέπειες τῶν πράξεών τους. Ἑπομένως, ὁ διάλογος μαζί τους εἶναι ἄσκοπος. Τὸ μόνο ποὺ πρέπει νὰ φοβοῦνται εἶναι ὁ σωματικὸς πόνος. Ὡστόσο, μποροῦμε νὰ διαπραγματευτοῦμε μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διατηρήσει ἕνα σημαντικὸ μέρος τοῦ διανοητικοῦ τους δυναμικοῦ καὶ τῆς κατανόησης τοῦ τί σημαίνει πραγματικὰ ὁ πόλεμος. Ὡστόσο, ἐλπίζω ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμα τέτοιοι λογικοὶ ἄνθρωποι καὶ στὴν Εὐρώπη. Ἁπλὰ δὲν τοὺς βλέπω πιά. Τοὺς ἔχουν ὁδηγήσει στὴν σκιά.

Πολυπολικό: Ποιὲς συγκεκριμένες πολιτικές, ἐπαγγελματικές, στρατιωτικὲς ἢ πολιτικὲς ὁμάδες στὴν Δύση – ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς ἡγέτες – θὰ ξεχωρίζατε ὡς ἐκεῖνες ποὺ θὰ ἐκλάβουν πραγματικὰ τὶς ἀπειλές σας ὡς τὴν τελευταία ὤθηση γιὰ τὸν ἀπαραίτητο διάλογο μὲ στόχο τὴν ἀποτροπὴ μίας παγκόσμιας καταστροφῆς καὶ τὴν ἀναδιάρθρωση τῆς ἀρχιτεκτονικῆς της ἀσφάλειας, καὶ θὰ συμμετάσχουν ἐνεργὰ στὴν διαδικασία;

Καραγκάνωφ: Αὐτὴ ἡ ἐρώτηση δὲν ἀπευθύνεται σὲ μένα, ἀλλὰ σὲ ἐσᾶς. Ἐσεῖς ἤρθατε ἀπὸ τὴν Δύση, ἐγὼ βρίσκομαι ἐδῶ, στὴν Μόσχα. Ἡ Δύση, ἡ Εὐρώπη ἀποκόπηκαν ἀπὸ ἐμᾶς, προκειμένου νὰ προετοιμάσουν τὸν πληθυσμό τους γιὰ πόλεμο. Πρὸς τὸ παρόν, δὲν ἔχουμε κανάλια συνεργασίας μὲ τὴν Δύση, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἐπίσημα στὸ ὑψηλότερο ἐπίπεδο. Ἡ Δύση ἀποκόπηκε ἀπὸ ἐμᾶς. Ἑπομένως, εἴμαστε ἀναγκασμένοι νὰ διαπραγματευόμαστε μαζί της μόνο ἀπὸ θέση ἰσχῦος καὶ μέσῳ τοῦ Τύπου. Ἂν καί, φυσικά, θὰ θέλαμε νὰ ὑπάρχουν ἐκεῖ λογικοὶ ἄνθρωποι, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ ἦταν δυνατὸς ἕνας ἐποικοδομητικὸς διάλογος.

Πολυπολικό: Ἕνα τέτοιο δίλημμα σίγουρα ὑπάρχει. Κριτικάρω τὴν ἡγεσία μας γιὰ τὴν ἀναποφασιστικότητά της, ἀλλὰ ἐλπίζω ὅτι τὰ λόγια μου θὰ ἀκουστοῦν.

Καραγκάνωφ: Πιστεύω ὅτι ἂν διεξάγεται οἰκονομικὸς πόλεμος ἐναντίον μας, πρέπει νὰ ἀπαντήσουμε μὲ στρατιωτικὰ μέσα. Πρόκειται γιὰ πόλεμο καὶ πρέπει νὰ ἀντιδράσουμε στὶς κυρώσεις, μεταξὺ ἄλλων μὲ στρατιωτικὲς ἐπιθέσεις. Ἡ κλίμακα καὶ ἡ φύση αὐτῶν τῶν ἀντίμετρων πρέπει νὰ σταθμίζονται προσεκτικὰ σὲ κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Ἡ κατάσχεση ρωσσικῶν περιουσιακῶν στοιχείων ἀξίας δὶς δολλαρίων δὲν εἶναι παρὰ ληστεία καὶ ἀλητεία.

Γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς πρέπει νὰ θέσουμε ἕνα σκληρὸ τελεσίγραφο στὴν Δύση, ἀπαιτώντας:

• Τὴν ἄμεση παύση κάθε στρατιωτικῆς ὑποστήριξης τῆς σύγκρουσης στὴν Οὐκρανία.
• Πλήρη καὶ ἄνευ ὅρων ἐπιστροφὴ τῶν κυρίαρχων πόρων μας.

Διαφορετικά, ἀργὰ ἢ γρήγορα θὰ ὑποστεῖτε συντριπτικὰ πλήγματα. Γι’ αὐτό, ἕως καὶ 1 ἑκατομμύριο ἄνθρωποι στὴν Εὐρώπη θὰ πρέπει νὰ διακινδυνεύσουν τὴν ζωή τους. Ἀλλὰ ἡ πηγὴ τοῦ πολέμου – ἡ στρατιωτικο-πολιτικὴ ἐπιθετικότητα – εἶναι ἡ ἐπέκταση τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τώρα ὁ ἄμεσος πόλεμος τῆς Εὐρώπης ἐναντίον τῆς Ρωσσίας.

Θεωρῶ ὅτι εἶναι τὸ σωστὸ βῆμα, ἂν καὶ εἰλικρινὰ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ φθάσουμε ὥς ἐκεῖ. Συνειδητοποιῶ πλήρως ὅτι ἕνα τέτοιο σενάριο εἶναι μεγάλη ἁμαρτία, ποὺ συνεπάγεται τὸν θάνατο ἀμέτρητων ἀθώων ἀνθρώπων καὶ εὔχομαι νὰ παραμείνῃ μόνο προειδοποίηση.

Πολυπολικό: Η ΕΕ ἔχει ἤδη ἐγκρίνει τὸ 19ο πακέτο κυρώσεων, ἐνῶ ὁ Πρόεδρος Τρὰμπ ἀνακοίνωσε νέους περιορισμοὺς τῶν ΗΠΑ ἐναντίον ρωσσικῶν ἑταιρειῶν ὅπως ἡ «Ρωσνὲφτ» καὶ ἡ «Λουκόιλ». Σύμφωνα μὲ τὸν Σέϋμουρ Χέρς, Ἀμερικανοὶ ἀξιωματοῦχοι πιστεύουν ὅτι ἡ ρωσσικὴ οἰκονομία ἔχει ἤδη ὑποστεῖ σοβαρὸ πλῆγμα καὶ μπορεῖ νὰ «γίνει τελείως ἀνίκανη νὰ λειτουργήσῃ». Πῶς ἀξιολογεῖτε τὴν ἀποτελεσματικότητα τῶν τελευταίων κυρώσεων στὴν Μόσχα;

Καραγκάνωφ: Ἡ ρωσσικὴ οἰκονομία δὲν μπορεῖ νὰ γονατίσῃ. Φυσικά, ὑποφέρουμε ἐν μέρει ἀπὸ τὶς κυρώσεις, ἀλλὰ ζοῦμε πολὺ καλά. Τὸ γνωρίζετε καὶ ἐσεῖς, ἀφοῦ βρίσκεστε στὴν Μόσχα, μία ἀπὸ τὶς ὀμορφότερες καὶ πλουσιότερες πόλεις τοῦ κόσμου. Μόλις ἐπέστρεψα ἀπὸ τὴν Σιβηρία. Ἐκεῖ εἶναι τόσο ὡραῖα… Ἀλλὰ σὲ τέτοιες προσπάθειες ἐκβιασμοῦ πρέπει ἐπιτέλους νὰ ἀντιδράσουμε μὲ στρατιωτικὰ μέσα. Κλειδὶ τῆς ἀπάντησής μας πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀσυμμετρίας. Ἡ εὐπάθεια τῶν ξένων περιουσιακῶν στοιχείων τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς Εὐρώπης εἶναι πολὺ μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν δική μας. Πρέπει νὰ εἴμαστε ἕτοιμοι γιὰ ἄμεσες, σκληρὲς διαπραγματεύσεις, οἱ ὁποῖες, ἂν δὲν εἶναι ἐπιτυχεῖς, θὰ περάσουν στὴν φάση τῆς καταστροφῆς τοῦ συσσωρευμένου κεφαλαίου τοῦ ἐχθροῦ ὡς ἀπάντηση στὶς κυρώσεις.

Πολυπολικό: Στὴν ρωσσικὴ κοινωνία, προφανῶς, ὑπάρχουν φωνὲς ποὺ ἀναμένουν ἀπὸ τὴν Μόσχα μία πιὸ σκληρὴ ἀντίδραση στὴν πολιτικὴ τοῦ Δυτικοῦ κόσμου. Πῶς ἀξιολογεῖτε κάτι τέτοιο καὶ πῶς θὰ ἔμοιαζε μιὰ τέτοια πιθανὴ ἀντίδραση, ὥστε νὰ μὴν ἐπιτραπῇ ἡ ἐπέκταση τοῦ πολέμου πέρα ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς Οὐκρανίας;

Καραγκάνωφ: Ἔχω γράψει πολλὲς φορὲς γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ τέτοιες διαθέσεις εἶναι σήμερα κυρίαρχες. Πρὶν ἀπὸ μερικὰ χρόνια, ὅταν μιλοῦσα γιὰ τὴν ἀνάγκη καὶ τὴν δυνατότητα προληπτικῶν χτυπημάτων ἀντίποινα, συμπεριλαμβανομένης τῆς χρήσης πυρηνικῶν ὅπλων, πολλοὶ ἄνθρωποι ἔνιωθαν ἄβολα. Τώρα ὅμως, ἐκφράζω τὴν ἄποψη τοῦ 90% τοῦ λαοῦ τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἐλὶτ τῆς χώρας.

Ἡ χρήση πυρηνικῶν ὅπλων, Θεὸς φυλάξοι, θὰ εἶναι τεράστιο ἁμάρτημα ἀπέναντι σὲ ἀθώους. Ἀλλὰ ἔχουμε καθῆκον νὰ λογικέψουμε τοὺς τρελλούς. Ἑπομένως, ἂν προκύψῃ τέτοια ἀκραία ἀνάγκη, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ ρωσσικὴ κοινωνία θὰ ὑποστηρίξει τέτοια ἀποφασιστικὰ μέτρα.

Ἐπιπλέον, ἀντιμετωπίζω τακτικὰ κριτικὴ ἀπὸ ἑκατοντάδες ἀνθρώπους. Μὲ κατηγοροῦν γιὰ ἔλλειψη συνέπειας, ἰσχυριζόμενοι ὅτι, παρόλο ποὺ ἔχω δηλώσει δημοσίως τὴν ἀνάγκη χρήσης τοῦ πυρηνικοῦ ὁπλοστασίου, μέχρι στιγμῆς δὲν ἔχω καταφέρει νὰ πείσω τὴν ἡγεσία μας νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ. Ἐγώ, ἀπὸ τὴν ἄλλη, θέλω νὰ ἀποκαταστήσω τὸν φόβο γιὰ τὰ πυρηνικὰ ὄπλα καὶ νὰ κερδίσω τὸν πόλεμο μὲ τὴν Εὐρώπη στὴν Οὐκρανία. Μὲ ἐπικρίνουν ἀκριβῶς ἐπειδὴ δὲν εἶμαι ἀρκετὰ ἐπίμονος σὲ αὐτὸ τὸ θέμα.

Πολυπολικό: Πὼς θὰ μποροῦσε νὰ διαμορφωθῇ μία πανευρωπαϊκὴ ἀρχιτεκτονικὴ ἀσφάλειας μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου στὴν Οὐκρανία, ἡ ὁποία θὰ ἐνσωμάτωνε τὰ συμφέροντα ἀσφάλειας τῆς Ρωσσίας καὶ ἔτσι θὰ ἀπέκλειε μελλοντικὲς στρατιωτικὲς συγκρούσεις;

Καραγκάνωφ: Πιστεύω ὅτι ἡ εὐρωπαϊκὴ τάξη καὶ τὸ σύστημα ἀσφάλειας ὡς τέτοια δὲν θὰ ὑπάρχουν πλέον.

Ἂν χρειαστεῖ νὰ δημιουργήσουμε μία νέα δομή, αὐτὴ θὰ ἔχει πανευρωπαϊκὸ χαρακτῆρα. Ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ εἶναι ἀπαραίτητη καὶ ἐφικτὴ σὲ στενὰ εὐρωπαϊκὸ πλαίσιο. Ἀλλὰ μὲ ποιόν;

Ὅσον ἀφορᾶ τὰ ὑπόλοιπα ἐδάφη τῆς Οὐκρανίας, θεωρῶ ἀπολύτως ἀπαραίτητη τὴν δημιουργία μίας ἀποστρατιωτικοποιημένης ζώνης καὶ ἀκόμη καὶ μίας ζώνης ἀπαγόρευσης πτήσεων. Πρέπει νὰ μειώσουμε τὴν στρατιωτικὴ δραστηριότητα στὶς περιοχὲς ποὺ συνορεύουν μὲ τὴν Ρωσσία ἀπὸ τὰ δυτικὰ καί, κατὰ συνέπεια, θὰ εἴμαστε ἕτοιμοι νὰ μειώσουμε τὸ ἐπίπεδό της στρατιωτικῆς δραστηριότητας σὲ ἀνταπόδοση.

Συγκεκριμένα, δὲν θὰ ἤθελα οἱ Φινλανδοὶ γείτονές μας νὰ καταστραφοῦν σὲ περίπτωση πολέμου. Ἑπομένως, θὰ ἦταν καλλίτερο γιὰ αὐτοὺς νὰ μειώσουν σημαντικὰ τὴν στρατιωτικὴ δραστηριότητα στὸ ἔδαφός τους.

Ἴσως κάποια μέρα καταφέρουμε νὰ συμφωνήσουμε, ἀλλὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ σύστημα ἀσφάλειας δὲν ὑπάρχει πιά. Πέθανε μαζὶ μὲ τὴν Εὐρώπη. Ἡ Εὐρώπη βρίσκεται σὲ παρακμὴ καὶ δὲν χρειαζόμαστε πιὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ σύστημα ἀσφάλειας. Σκεφτόμαστε καὶ ἐνεργοῦμε στὸ πλαίσιο τοῦ εὐρασιατικοῦ συστήματος. Σὲ ἕνα τέτοιο πλαίσιο, ἡ Εὐρώπη εἶναι ἁπλῶς ἕνα δυσάρεστο δυτικὸ παρακλάδι τῆς Εὐρασίας.

Πολυπολικό: Πῶς ἀκριβῶς φαντάζεστε τὴν ἔνταξη τῆς Εὐρώπης στὸ σχεδιαζόμενο εὐρασιατικὸ σύστημα ἀσφάλειας καὶ τάξης;

Καραγκάνωφ: Ὁρισμένες εὐρωπαϊκὲς χῶρες πρέπει νὰ ἐνταχθοῦν στὸ νέο εὐρασιατικὸ σύστημα συνεργασίας καὶ ἀσφάλειας. Εἶμαι σχεδὸν βέβαιος ὅτι, μετὰ τὴν ὑπέρβαση τῆς τρέχουσας δύσκολης φάσης, τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν χωρῶν τῆς Κεντρικῆς καὶ Νότιας Εὐρώπης θὰ ἐνταχθεῖ στὴν κοινὴ εὐρασιατικὴ ἀρχιτεκτονικὴ ἀσφάλειας. Δὲν εἶμαι βέβαιος ἂν ἡ Γερμανία καὶ οἱ χῶρες τῆς Βορειοδυτικῆς Εὐρώπης θὰ μπορέσουν ποτὲ νὰ ἐνταχθοῦν. Ἂν καί, γιατί ὄχι; Ἴσως κάποια στιγμὴ ἀλλάξουν γνώμη.

Πολυπολικό: Στὴν Δύση λένε ὅτι ὁ Ρῶσσος πρόεδρος δὲν εἶναι ἕτοιμος γιὰ διαπραγματεύσεις, γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τοῦ ἀσκηθῇ πίεση μὲ τὴν μορφὴ κυρώσεων καὶ προμηθειῶν ὅπλων. Ὡστόσο, ὁ Βλαντίμιρ Πούτιν ἔχει δηλώσει ἐπανειλημμένα ὅτι εἶναι ἕτοιμος γιὰ διαπραγματεύσεις. Πῶς ἀξιολογεῖτε μιὰ τέτοια ἀντίφαση;

Καραγκάνωφ: Οἱ ἐποικοδομητικὲς δυνατότητες συνεργασίας μας μὲ τὴν Δύση ἔχουν ἐξαντληθεῖ πλήρως. Ὁ πρόεδρος Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν ἔκανε ὅ,τι μποροῦσε γιὰ νὰ διατηρήσῃ τὸν διάλογο. Τώρα, ὁ μόνος μας στόχος εἶναι νὰ ξυπνήσουμε ξανὰ στοὺς δυτικοὺς ἑταίρους μας τὸν ζωώδη, ἐνστικτώδη φόβο γιὰ τὸν ἀναπόφευκτο θάνατο. Μόνο αὐτὸ τὸ συναίσθημα μπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάση γιὰ περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

Θυμόμαστε πολὺ καλὰ τί σημαίνει ἡ εὐρωπαϊκὴ ἐπιθετικότητα: θυμόμαστε τὴν εἰσβολὴ τοῦ στρατοῦ τοῦ Ναπολέοντα, ποὺ ἀποτελεῖτο ἀπὸ 20 εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες. Θυμόμαστε τὶς φρικαλεότητες τῶν εὐρωπαίων παρεμβατιστῶν κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Ἐμφυλίου Πολέμου μετὰ τὸν Πρῶτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Θυμόμαστε ὅτι σχεδὸν ὅλη ἡ Εὐρώπη, μὲ ἐξαίρεση τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Γιουγκοσλαυία, πολέμησε ἐναντίον μας ὑπὸ τὴν σημαῖα τοῦ Χίτλερ στὸν Μεγάλο Πατριωτικὸ Πόλεμο. Αὐτὸ τὸ παρελθὸν πρέπει νὰ τελειώσῃ. Ἔχουμε τὴν ὑποχρέωση νὰ ἀπομακρύνουμε τὴν Εὐρώπη ἀπὸ τὴν ἀηδιαστική της συνήθεια νὰ διεξάγῃ πολέμους.

Πολυπολικό: Σεργκέι Ἀλεξάντροβιτς, ἐπιμένετε ὅτι ἡ Ρωσσία πρέπει «νὰ σπείρῃ ξανὰ τὸν φόβο στὴν Εὐρώπη» γιὰ νὰ τὴν ἀναγκάσῃ νὰ κάνῃ εἰρήνη. Ὡστόσο, μία τέτοια ρητορική, ποὺ περιλαμβάνει σκέψεις γιὰ μία πιθανὴ «τελευταία ἐνέργεια» μὲ τὴν χρήση πυρηνικῶν ὅπλων, προκαλεῖ ἐξαιρετικὰ ἀρνητικὴ ἀντίδραση στὴν Δύση. Πῶς ἀξιολογεῖτε τὴν κατάσταση: μήπως ἡ στρατηγική σας, ποὺ στοχεύει στὴν ὑποκίνηση τοῦ φόβου, ὁδηγεῖ σὲ κρίσιμη καὶ ἀνεξέλεγκτη κλιμάκωση, ἀντὶ νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Δύση νὰ «συνέλθῃ»;

Καραγκάνωφ: Ἡ Ρωσσία δὲν χρειάζεται ἀπολύτως τίποτα ἀπὸ τὴν Δύση. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει οὔτε ἕνα τετραγωνικὸς μέτρο τῆς ἐπικρατείας της, οὔτε ὁποιοιδήποτε πόροι. Δὲν χρειαζόμαστε τίποτα ἀπὸ τὴν Δύση, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἥσυχους. Ἡ Δύση, ὅπως πάντα στὴν ἱστορία, ἀποτελεῖ πηγὴ ἠθικῆς, πολιτικῆς, οἰκονομικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἀπειλῆς. Σήμερα, αὐτὴ ἡ ἀπειλὴ ἔχει ἴσως λάβει τὴν πιὸ συγκεντρωμένη καὶ ὀξεῖα μορφή της. Ἐπαναλαμβάνω: τὸ μόνο ποὺ κάνω εἶναι νὰ ἀπομακρύνω ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο τὴν Ρωσσία ἀπὸ ἐκείνη τὴν δυτικὴ μόλυνση – εἴτε σὲ στρατιωτικό, πολιτικὸ ἢ ἠθικὸ ἐπίπεδο.

Πολυπολικό: Πότε καὶ πῶς, κατὰ τὴν γνώμη σας, θὰ τελειώσει ὁ πόλεμος στὴν Οὐκρανία; Ποιὸς εἶναι, κατὰ τὴν γνώμη σας, ὁ τελικὸς στόχος τῆς Ρωσσίας σὲ αὐτὸν τὸν πόλεμο;

Καραγκάνωφ: Μέρος τοῦ ἐδάφους ποὺ παλαιότερα ὀνομαζόταν Οὐκρανία θὰ ἐνταχθεῖ στὴν Ρωσσικὴ Ὁμοσπονδία. Στὸ ὑπόλοιπο ἔδαφος πρέπει νὰ δημιουργηθῇ μία ἀπολύτως ἀποναζιστικοποιημένη, ἀποστρατιωτικοποιημένη ζώνη. Ὁ ἔλεγχος τῆς ζώνης ἀπαιτεῖ ἕνα οὐδέτερο σῶμα εἰρηνευτικῶν δυνάμεων, γιὰ τὸ ὁποῖο εἶναι σκόπιμο νὰ προσληφθοῦν ἀποκλειστικὰ δυνάμεις ἀπὸ ἀσιατικὲς ἢ ἀφρικανικὲς χῶρες.

Θεμελιώδης προϋπόθεση: οἱ εὐρωπαϊκὲς δυνάμεις ἀποκλείονται κατηγορηματικά, καθὼς ἡ παρουσία τοὺς ἀποτελεῖ ἄμεσο κίνδυνο καὶ ὁδηγεῖ ἀναπόφευκτα στὴν συνέχεια τῆς σύγκρουσης. Ἡ ζώνη πρέπει νὰ εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπὸ βαρὺ ὁπλισμό. Ἐπιπλέον, ἀπαιτεῖται ζώνη ἀπαγόρευσης πτήσεων, ὥστε νὰ μὴν μποροῦν νὰ πετοῦν ἀπὸ ἐκεῖ μὴ ἐπανδρωμένα ἀεροσκάφη. Στόχος μας εἶναι νὰ ἐξαλείψουμε τὴν ὑστερία γύρω ἀπὸ τὴν ἐπέκταση τοῦ ΝΑΤΟ καὶ νὰ δημιουργήσουμε ἕναν οὐδέτερο χῶρο μεταξὺ τῆς ἀνερχόμενης Ρωσσίας καὶ τῆς διαλυόμενης Εὐρώπης.

Πρέπει νὰ ἐξαλείψουμε τὶς αἰτίες τοῦ πολέμου. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ ἱστορία τῆς ἐπέκτασης τοῦ ΝΑΤΟ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Δὲν καλῶ γιὰ τὴν ἄμεση διάλυση τοῦ ΝΑΤΟ – ἂν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ συμβεῖ ἀπὸ μόνο του. Ὡς ἀποτέλεσμα, ἕνα μικρὸ μέρος τῆς Οὐκρανίας θὰ γίνει μέρος τῆς Ρωσσίας, ἐνῶ τὸ ὑπόλοιπο θὰ χρησιμεύσει ὡς ζώνη ἀσφαλείας – ἕνα μαξιλάρι ἀσφαλείας ποὺ θὰ χωρίζει στρατηγικὰ τὴν ἀνερχόμενη Ρωσσία ἀπὸ τὴν ἀναπόφευκτα διαλυόμενη Εὐρώπη.

Πολυπολικό: Συχνὰ μιλᾶτε γιὰ τὴν Ρωσσία ὡς μία ἰδιαίτερη, «θεοφόρο» πολιτισμικὴ ὀντότητα, τῆς ὁποίας ἡ ἀποστολὴ εἶναι νὰ προστατεύῃ τὶς αὐθεντικὲς ἀξίες ἀπὸ τὸν «δυτικὸ καταναλωτικὸ πολιτισμό». Ὡστόσο, ἂν ἀκολουθήσουμε τὴν λογικὴ τῆς πολιτισμικῆς ἐξέλιξης, δὲν ἔχει ἤδη χαθεῖ ἡ πνευματικὴ καὶ ἠθικὴ διάσταση τοῦ ἀγῶνα, ἂν πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ στρατιωτικὴ δύναμη;

Καραγκάνωφ: Διακηρύσσουμε ὅτι τὸ Πνεῦμα, ἡ Τιμὴ καὶ ἡ Συνείδηση, ἡ ὑπηρεσία στὴν οἰκογένεια, τὴν κοινωνία, τὴν χώρα, τὸν Θεὸ πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἀνώτερες καὶ ἀμετάβλητες ἀξίες τῆς κοινωνίας μας. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν χρήση βίας, σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις εἶναι ἀναμφίβολα ἀπαραίτητη. Ἂν ἔχῃς νὰ κάνῃς μὲ τὸ τέκνο τοῦ Σατανᾶ, τότε πρέπει νὰ πολεμήσῃς τὸν Σατανᾶ. Καὶ ἡ Εὐρώπη τώρα μοιάζει νὰ εἶναι τέκνο του Σατανᾶ κι αὐτὸς εἶναι ἕνας ἱερὸς πόλεμος.

Πολυπολικό: Καλεῖτε στὴν ἐνίσχυση τοῦ εὐρασιατικοῦ προσανατολισμοῦ τῆς Ρωσσίας καὶ ἀποκαλεῖτε τὸν εὐρωκεντρισμὸ πολλῶν Ρώσσων «ὀπισθοδρομικό». Τί σημαίνει αὐτὸ συγκεκριμένα γιὰ τὴν πολιτιστική, οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ ταυτότητα τῆς Ρωσσίας στὸ μέλλον;

Καραγκάνωφ: Εἴμαστε στραμμένοι πρὸς τὸ μέλλον μὲ βάση τὴν ἀληθινή μας φύση: ἡ Ρωσσία εἶναι μιὰ εὐρασιατικὴ χώρα. Τὸ «εὐρωπαϊκό μας ταξίδι», ποὺ διήρκεσε τρεῖς αἰῶνες, ἦταν ὑπερβολικὰ μακρύ. Ἔπρεπε νὰ εἶχε τελειώσει ἤδη στὰ τέλη τοῦ 19^ου καὶ στὶς ἀρχὲς τοῦ 20^οῦ αἰῶνα. Ἡ πνευματική μας κληρονομιὰ προῆλθε ἀπὸ τὸ νότο: ἀπὸ ἐκεῖ ἦρθαν ὁ χριστιανισμός, ὁ ἰσλαμισμός, ὁ ἰουδαϊσμὸς καὶ ὁ βουδδισμός.

Ἡ πολιτική μας κουλτούρα ἦταν σὲ μεγάλο βαθμὸ δανεισμένη ἀπὸ τὴν Μεγάλη Μογγολικὴ Αὐτοκρατορία – τὴν Ὀρδή. Ὁ Πέτρος Α′, ἐπιθυμώντας νὰ ξεπεράσῃ τὴν τεχνολογικὴ καθυστέρηση μετὰ τὴν περίοδο τῆς Μογγολικῆς Αὐτοκρατορίας, ἔφερε ἀπὸ τὴν Εὐρώπη στρατιωτικὴ τεχνολογία, ἐπιστήμη καὶ τέχνη. Διατηροῦμε αὐτὰ τὰ εὐρωπαϊκὰ ἐπιτεύγματα καὶ σὲ καμμία περίπτωση δὲν θὰ γίνουμε ἀντιευρωπαϊκοί. Ἀντίθετα, γινόμαστε πραγματικοὶ Εὐρωπαῖοι, καθὼς ἡ σημερινὴ Εὐρώπη ἀπορρίπτει ὅλες τὶς βασικὲς ἀξίες ποὺ κάποτε τὴν ἔκαναν νὰ πρωτοστατῇ στὴν ἀνθρώπινη πολιτιστικὴ ἐξέλιξη. Ἔτσι, διατηροῦμε αὐτὸ ποὺ ἐκεῖνοι ἀπορρίπτουν.

Πολυπολικό: Προτείνετε τὴν μαζικὴ ἀνάπτυξη τῆς Σιβηρίας καὶ τονίζετε τὴν ἀνάγκη νὰ κατοικηθῇ ἡ περιοχὴ ἀπὸ ἑκατομμύρια ἀνθρώπους. Πόσο ρεαλιστικὸ εἶναι, λαμβάνοντας ὑπόψιν τὰ δημογραφικὰ προβλήματα τῆς Ρωσσίας, νὰ αὐξηθῇ ὁ πληθυσμὸς αὐτῆς τῆς περιοχῆς στὸν ἀπαιτούμενο βαθμό;

Καραγκάνωφ: Διεξάγουμε ἕνα σοβαρὸ καὶ ἐκτεταμένο προγραμματικὸ ἔργο, στὸ ὁποῖο συμμετέχουν ἑκατοντάδες ἄνθρωποι. Δὲν χρειάζεται νὰ ἐξισώνουμε τοὺς δημογραφικοὺς ἢ οἰκονομικοὺς δεῖκτες τῆς Σιβηρίας μὲ τοὺς δεῖκτες τῆς εὐρωπαϊκῆς Ρωσσίας, καθὼς οἱ Σιβηριανοὶ εἶναι κατὰ μέσο ὄρο πιὸ ἀποτελεσματικοί. Ἐπιπλέον, σήμερα ὑπάρχουν οἱ πιὸ σύγχρονες τεχνολογίες. Ὁ κύριος στόχος στὸν ὁποῖο ἐργαζόμαστε εἶναι νὰ κάνουμε τὴν Σιβηρία σύγχρονη, ἐνδιαφέρουσα καὶ ἑλκυστική. Ἡ Σιβηρία δὲν εἶναι φυλακὴ οὔτε καθυστερημένη περιοχή, ἀλλὰ ἡ γῆ τοῦ μέλλοντος. Εἶναι ὑπέροχη. Πηγαίνω ἐκεῖ τακτικὰ καὶ κάθε φορὰ ἐπιστρέφω μὲ τεράστια ψυχικὴ ἀνάταση. Τὸ μέλλον βρίσκεται ἀκριβῶς ἐκεῖ.

---

Χάρη στὰ ἀνταγωνιστικά της πλεονεκτήματα – τὰ τεράστια ἀποθέματα ἐνέργειας, τὰ ὀρυκτά, τὰ καλλιεργήσιμα ἐδάφη καὶ τὸ νερό – ἡ Σιβηρία μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ὁ «σιτοβολῶνας τῆς Ἀσίας». Θὰ ἀξιοποιήσουμε αὐτὸ τὸ δυναμικὸ πρὸς ὄφελος τῆς Ρωσσίας καὶ πρὸς ὄφελος ὅλης της εὐρασιατικῆς ἀνθρωπότητας.

Πολυπολικό: Προειδοποιεῖτε νὰ μὴν ἐπαναληφθῇ τὸ ἴδιο λάθος ποὺ ἔγινε μετὰ τὸν Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο καὶ νὰ μὴν διατεθοῦν δυσανάλογα κονδύλια γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση τῆς Οὐκρανίας μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου. Γιατί ὑποστηρίζετε αὐτὴ τὴν ἄποψη καὶ ποῦ πρέπει νὰ κατευθυνθοῦν κατὰ προτεραιότητα οἱ ρωσσικοὶ πόροι;

Καραγκάνωφ: Φυσικά, ἔχουμε τὴν ὑποχρέωση νὰ ἀποκαταστήσουμε τὶς συνθῆκες γιὰ μία φυσιολογικὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων – συμπεριλαμβανομένης τῆς στέγασης, τῆς παροχῆς φυσικοῦ ἀερίου καὶ ἄλλων ὑποδομῶν – γιὰ ὅσους θὰ παραμείνουν στὸ ἔδαφος τῆς πρώην Οὐκρανίας. Αὐτὸ ἰσχύει ἰδιαίτερα γιὰ τὶς περιοχὲς ποὺ ἀνήκουν καὶ θὰ ἐνταχθοῦν στὴν Ρωσσικὴ Ὁμοσπονδία. Οἱ νέες περιοχὲς πρέπει νὰ γίνουν σημαντικὰ ἀγροτικὰ κέντρα ποὺ θὰ συμβάλλουν στὴν ἀνάπτυξη ὁλόκληρης τῆς χώρας. Ὡστόσο, λαμβάνοντας ὑπόψιν τὸ πολὺ ζοφερὸ μέλλον τῆς Εὐρώπης, ἡ Οὐκρανία στὸ σύνολό της δὲν ἀποτελεῖ γιὰ ἐμᾶς μία μεγάλη χώρα μὲ μέλλον. Πρέπει νὰ ἐπικεντρώσουμε τὶς στρατηγικὲς ἐπενδύσεις καὶ τὰ σχέδιά μας σὲ πιὸ ὑποσχόμενες περιοχὲς – πρῶτα ἀπ’ ὅλα στὴν Σιβηρία καὶ τὰ Οὐράλια.

Πολυπολικό: Ὅταν ἤμουν στὴν Μόσχα, ἄκουσα ἀπὸ κάποιους ὅτι οἱ ἄνθρωποι στὴν Ρωσσία, λόγω τῆς ἱστορικῆς καὶ πολιτιστικῆς τους ἐμπειρίας, ἐξακολουθοῦν νὰ τείνουν περισσότερο πρὸς τὴν Δύση παρὰ πρὸς τὴν Ἀνατολή. Πῶς σκοπεύετε νὰ ξεπεράσετε τὸν σκεπτικισμὸ καὶ νὰ πείσετε τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς κοινωνίας – εἰδικὰ στὴν εὐρωπαϊκὴ Ρωσσία – ὅτι ἡ στρατηγικὴ προσανατολισμοῦ πρὸς τὴν Ἀνατολή, συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐπενδύσεων στὴν Σιβηρία, εἶναι στὴν πραγματικότητα ἡ πιὸ σημαντικὴ καὶ μοναδικὴ ἐναλλακτικὴ λύση γιὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας;

Καραγκάνωφ: Δὲν πηγαίνουμε στὴν Κίνα, ἐπιστρέφουμε στὸν ἑαυτό μας – στὴν καλλίτερη, πιὸ συγκεντρωμένη οὐσία μας στὴν Σιβηρία. Ἕνας συνάδελφός μου παρατήρησε σωστὰ ὅτι ἡ Σιβηρία εἶναι τὸ μεῖγμα τοῦ ρωσσικοῦ χαρακτῆρα, ποὺ ἐνσωματώνει ὅλα τὰ καλλίτερα στοιχεῖα: τὴν ἀνοιχτωσιά, τὴν ἐνέργεια, τὴν ἐπιχειρηματικότητα καὶ τὸν ὑγιῆ κολλεκτιβισμό. Γι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὅτι «ἀναπροσανατολιζόμαστε» τόσο, ὅσο ὅτι ἐπιστρέφουμε στὸν ἑαυτό μας.

Ὅσον ἀφορᾶ τὴν Κίνα: εἶναι μιὰ μεγάλη καὶ πολὺ ἐνδιαφέρουσα κουλτούρα. Δὲν μᾶς εἶναι οἰκεία, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἐπικίνδυνη. Ἡ ἀλληλεπίδραση μὲ τὴν Κίνα, ἡ φιλία καὶ ἡ μελέτη τῆς κουλτούρας της θὰ εἶναι ἐνεργές. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ γίνουμε Κινέζοι, οὔτε καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Κινέζοι τὸ ἀπαιτοῦν.

Ἀντίθετα, ἡ δυτικὴ κουλτούρα, στὴν τρέχουσα ὑποβαθμισμένη μορφή της, διαποτισμένη ἀπὸ μετανθρώπινες ἀξίες, ἀποδείχθηκε ἐπικίνδυνη. Οἱ Δυτικοευρωπαῖοι πάντα ἤθελαν νὰ γίνουμε «Δυτικοευρωπαῖοι», ἀλλὰ αὐτὸ ἀντιβαίνει στὴν ἴδια τὴν οὐσία τῆς Ρωσσίας καὶ μᾶς ἐξευτελίζει. Δὲν μποροῦμε καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνουμε Δυτικοευρωπαῖοι. Ὁ δρόμος μας εἶναι νὰ εἴμαστε ὁ ἐαυτός μας.

Πολυπολικό: Σύμφωνα μὲ τὴν θέση σας, ἡ Ρωσσία στὸ μέλλον πρέπει νὰ εἶναι πιὸ δημοκρατικὴ ἀπὸ πολλὲς σύγχρονες δυτικὲς χῶρες. Τί ἀκριβῶς ἐννοεῖτε; Πῶς περιγράφετε τὸ συγκεκριμένο ρωσσικὸ μοντέλο τῆς μελλοντικῆς κοινωνίας, τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ διαφέρῃ ἀπὸ τὸ δυτικό, φιλελεύθερο μοντέλο;

Καραγκάνωφ: Ἑρμηνεύσατε ἐσφαλμένα τὰ λόγια μου. Δὲν εἶχα σκοπὸ νὰ κάνω τὴν Ρωσσία πιὸ δημοκρατική. Στὰ ἔργα μου ἔχω ἐπανειλημμένα ὑποστηρίξει ὅτι ἡ δημοκρατία εἶναι ὁ χειρότερος τρόπος διακυβέρνησης σύνθετων κοινωνιῶν, ὑποδεέστερος μόνον τῆς αἱματηρῆς δικτατορίας. Ἡ δημοκρατία δι’ ἀντιπροσώπων εἶναι ἡ ἐξουσία τῆς πλουτοκρατίας. Οἱ δημοκρατίες πάντα καταστρέφονταν καὶ συνεχίζουν νὰ καταστρέφονται.

Δὲν χρειαζόμαστε τὴν δημοκρατία στὴν τρέχουσα εὐρωπαϊκή της μορφή, καθὼς εἶναι καταδικασμένη. Ἡ ἱστορία εἶναι γεμάτη παραδείγματα: θυμηθεῖτε τὴν πτώση τῶν ἑλληνικῶν δημοκρατιῶν, τὴν μετατροπὴ τῆς Ρωμαϊκῆς Δημοκρατίας σὲ Αὐτοκρατορία, τὸ πῶς οἱ ἰταλικὲς δημοκρατίες ἔγιναν μοναρχίες καὶ οἱ δημοκρατίες τοῦ Πσκὸφ καὶ τοῦ Νόβγκοροντ ἔπεσαν. Σχεδὸν ὅλη ἡ λεγόμενη «δημοκρατικὴ» Εὐρώπη παραδόθηκε ἀμαχητὶ στὸν Χίτλερ καὶ υἱοθέτησε τὶς ἰδέες του.

---

Ἀλλὰ σὲ καμμία περίπτωση δὲν εἶναι ἡ εὐρωπαϊκὴ δημοκρατία. Ἐπαναλαμβάνω: ἡ δημοκρατία εἶναι ὁ χειρότερος τρόπος διακυβέρνησης, μὲ ἐξαίρεση τὴν αἱματηρὴ δικτατορία. Δὲν θέλω τέτοια δημοκρατία γιὰ τὴν Ρωσσία.

Πολυπολικό: Σεργκέι Ἀλεξάντροβιτς, οἱ δηλώσεις σας γιὰ τὸ τέλος τῆς εὐρωπαϊκῆς τάξης καὶ τὴν ἀνάγκη γιὰ «ζωώδη φόβο» εἶναι ἐξαιρετικὰ ριζοσπαστικές. Πῶς ἀντιδρᾶτε στὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὲς οἱ ἰδέες συχνὰ ἀγνοοῦνται ἐντελῶς ἢ ἀπορρίπτονται ὡς ἀπαράδεκτη ρητορικὴ στὴν Γερμανία; Πιστεύετε ὅτι τὸ μήνυμά σας φθάνει καθόλου στὸ δυτικὸ κοινό;

Καραγκάνωφ: Τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ δυτικοὶ γείτονές μας, συμπεριλαμβανομένης τῆς Γερμανίας, κλείνουν τὰ μάτια τους στὴν ἀλήθεια εἶναι ἕνα τρομερὸ σημάδι: προετοιμάζονται γιὰ πόλεμο. Οἱ ἐνέργειές τους δὲν εἶναι μόνον ἔνδειξη ἀδυναμίας ἀλλὰ καὶ ἄμεση προετοιμασία γιὰ πόλεμο. Γι’ αὐτὸ καλῶ τὴν ἡγεσία μας νὰ προετοιμασθῇ πλήρως γιὰ πόλεμο καὶ ἀκόμη καὶ γιὰ τὴν καταστροφὴ τῆς Εὐρώπης, ἂν ξαναμπῇ σὲ αὐτὸν τὸν δρόμο. Ἂν τὰ γερμανικὰ ΜΜΕ καὶ τὸ κατεστημένο θέλουν ξανὰ νὰ πολεμήσουν, σᾶς ἐγγυῶμαι: ἡ Γερμανία δὲν θὰ ὑπάρχει πιά, ποτέ. Ὡς χώρα θὰ πάψει νὰ ὑπάρχῃ. Ἡ Γερμανία ἔχει ἤδη προκαλέσει τεράστια ζημιὰ στὴν Εὐρώπη, στὴν ἀνθρωπότητα καὶ στὸν ἑαυτό της. Ἄν, ὅπως φαίνεται τώρα, ἐπιθυμεῖ ξανὰ ἐκδίκηση, θὰ συνεχίσω νὰ δηλώνω δημοσίως: μία τέτοια Γερμανία πρέπει νὰ καταστραφῇ.

Πολυπολικό: Πῶς θὰ ἀξιολογούσατε συνοπτικὰ τὶς ἀμερικανό-ρωσσικὲς σχέσεις;

Καραγκάνωφ: Θὰ κάνουμε ἑλιγμοὺς καὶ θὰ παίζουμε, καὶ οἱ προσπάθειες τῶν Ἀμερικανῶν νὰ ὑπονομεύσουν τὴν Ρωσσία θὰ ἀποτύχουν. Αὐτὸ ὀφείλεται στὸν τεράστιο ἀριθμὸ στρατηγικῶν λαθῶν ποὺ ἔχουν διαπράξει. Ξεχωρίζω τρία ἀποφασιστικὰ λάθη. Τὸ πρῶτο καὶ πιὸ σημαντικό: ἡ ἀπόρριψη τῆς ἐπιθυμίας τῆς ρωσσικῆς ἐλὶτ νὰ ἐνταχθῇ στὴν Δύση στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ ‘90. Τότε μὲ ἐξέπληξε αὐτὴ ἡ τεράστια ἀνοησία. Τὸ δεύτερο: ἡ ὑποστήριξη τῆς ἀνάπτυξης τῆς Κίνας – ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς, καθὼς οἱ Εὐρωπαῖοι «φίλοι» δὲν εἶχαν πλέον στρατηγικὴ σκέψη – μὲ τὴν ἀφελὴ ἐλπίδα ὅτι θὰ γίνει δημοκρατική, ἀδύναμη καὶ θὰ προσαρμοστεῖ στὴν ἀμερικανικὴ πολιτική. Ἦταν καθαρὴ ἠλιθιότητα. Τρίτο φανταστικὸ λάθος: μὲ τὴν κοντόφθαλμη πολιτική τους, ἔκαναν τὴν Ρωσσία καὶ τὴν Κίνα ἕνα ἀνίκητο δίδυμο. Μαζὶ εἴμαστε πολὺ πιὸ δυνατοὶ ἀπὸ ὁλόκληρο τὸ Δυτικὸ κόσμο. Δὲν θέλουμε πόλεμο, ἀλλά, ἄν, Θεὸς φυλάξοι, ὁ Δυτικὸς κόσμος ἀποφασίσει νὰ τὸν ξεκινήσῃ, θὰ νικήσουμε.

Πολυπολικό: Κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Ψυχροῦ Πολέμου μεταξὺ τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης καὶ τῆς Δύσης, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς ἐπίσημες διαπραγματεύσεις, συχνὰ χρησιμοποιοῦνταν ἀνεπίσημοι ἢ «μυστικοί» δίαυλοι ἐπικοινωνίας γιὰ τὴν ἀποτροπὴ κρίσεων. Πιστεύετε ὅτι στὴν τρέχουσα ἀντιπαράθεση ὑπάρχει ἕνας τέτοιος ἀνεπίσημος, ἐμπιστευτικὸς δίαυλος ἐπικοινωνίας μεταξὺ τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Δύσης, ἢ ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἐπειγόντως γιὰ νὰ ἐλέγχεται ὁ κίνδυνος κλιμάκωσης;

Καραγκάνωφ: Πράγματι, ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπάρχουν πολὺ λίγα τέτοια ἀνεπίσημα κανάλια. Προσπαθοῦμε νὰ δημιουργήσουμε τέτοιους διαύλους μὲ τοὺς Εὐρωπαίους, ἀλλὰ εἶναι, οὐσιαστικά, ἄσκοπο. Παλαιότερα, στὴν Εὐρώπη εἴχαμε ἐνδιαφέροντες καὶ ἔξυπνους συνομιλητές. Ὡστόσο, ἡ σημερινὴ εὐρωπαϊκὴ ἐλὶτ ἔχει ἐκφυλιστεῖ σὲ τέτοιο βαθμὸ ποὺ δὲν ὑπάρχει κανεὶς μὲ τὸν ὁποῖο νὰ μπορεῖς νὰ συνομιλήσῃς. Πρέπει νὰ ἀλλάξῃ. Μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς διατηρεῖται διάλογος σὲ διάφορα ἐπίπεδα, ἂν καὶ εἶναι ἀρκετὰ δύσκολο.

Πολυπολικό: Μὲ φόντο τὴν αὐξανόμενη διαφωνία μὲ τὴν κυρίαρχη πολιτικὴ τῶν Βρυξελλῶν στὴν Κεντρικὴ Εὐρώπη – ἰδίως στὴν Οὐγγαρία, τὴν Σλοβακία καὶ τὴν Τσεχία – παρατηροῦνται τάσεις γιὰ τὴν διαμόρφωση μιᾶς ἐναλλακτικῆς ἀτζέντας. Πῶς ἐκτιμᾶτε τὴν πιθανότητα καὶ τὶς προοπτικὲς τῶν χωρῶν αὐτῶν νὰ ὀργανώσουν καὶ νὰ ἡγηθοῦν ἑνὸς ἰσχυροῦ μπλὸκ στὸ πλαίσιο τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, τὸ ὁποῖο θὰ μπορεῖ νὰ ἀντιταχθῇ στὸ «κυρίαρχο ρεῦμα» τῆς πολιτικῆς τῆς ΕΕ;

Καραγκάνωφ: Πιστεύω ὅτι, ἂν καταφέρουμε νὰ ἀποφύγουμε τὸν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο, πρὸς τὸν ὁποῖο ἡ Εὐρώπη ὠθεῖ ἐνεργὰ σήμερα, οἱ περισσότερες χῶρες τῆς Κεντρικῆς, Ἀνατολικῆς καὶ Νότιας Εὐρώπης θὰ ἐνταχθοῦν ὡς εὐρωπαϊκὸ τμῆμα στὴν Μεγάλη Εὐρασία. Ἐμεῖς, φυσικά, θὰ στηρίξουμε μιὰ τέτοια ἐξέλιξη. Ἐπιπλέον, δὲν πρέπει νὰ ξεχνᾶμε ὅτι οἱ Οὔγγροι εἶναι ἀπὸ τοὺς κύριους Εὐρασιάτες. Οἱ ἱστορικὲς ρίζες καὶ ἡ νομαδικὴ κληρονομια τους, τοὺς καθιστοῦν φυσικοὺς συνιδρυτὲς τῆς Μεγάλης Εὐρασίας, μαζὶ μὲ τοὺς ἀπογόνους τῆς Μογγολικῆς Αὐτοκρατορίας.

Πολυπολικό: Ἀλλὰ ἡ Οὐγγαρία καὶ ἡ Τσεχία, κατὰ πάσα πιθανότητα, θὰ παραμείνουν μέλη τοῦ ΝΑΤΟ…

Καραγκάνωφ: Ἂς περιμένουμε νὰ δοῦμε τί θὰ συμβεῖ σὲ πέντε-δέκα χρόνια. Στὸ σύντομο αὐτὸ διάστημα, ἡ κατάσταση θὰ ἀλλάξει ριζικά: ἡ Εὐρώπη εἴτε θὰ διαλυθεῖ εἴτε θὰ ἐμπλακεῖ σὲ ἕναν μεγάλο πόλεμο. Εἰλικρινὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ καταφέρουμε νὰ ἀποφύγουμε ἕναν μεγάλο πόλεμο. Ὡστόσο, ἂν ξεσπάσῃ ἕνας μεγάλος πόλεμος, ἡ Εὐρώπη ἁπλὰ θὰ πάψει νὰ ὑπάρχῃ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Εὐρώπη θὰ ἀκολουθήσει τὸν δρόμο τῆς διάλυσης, ἀλλὰ ὄχι τοῦ πολέμου. Ἡ Εὐρώπη ἦταν πάντα καὶ ἔγινε καὶ πάλι ἡ κύρια ἀπειλὴ γιὰ τὴν εἰρήνη.

Πολυπολικό: Ἕνας μεγάλος πόλεμος εἶναι ἕνας πυρηνικὸς πόλεμος…

Καραγκάνωφ: Ναί. Ἕνας μεγάλος πόλεμος δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μὴ πυρηνικός. Ἡ ἰδέα ὅτι μία πλήρους κλίμακας σύγκρουση στὴν Εὐρώπη μπορεῖ νὰ παραμείνῃ συμβατικὴ εἶναι, συγγνώμη, ἠλίθια. Τί σημαίνει πυρηνικὸς πόλεμος στὴν Εὐρώπη; Σημαίνει ὅτι οἱ περισσότερες εὐρωπαϊκὲς χῶρες θὰ μετατραποῦν σὲ ἔρημο. Ἁπλὰ θὰ πάψουν νὰ ὑπάρχουν. Αὐτὸ ποὺ κάνουν ὅσοι μιλοῦν γιὰ πόλεμο ἐναντίον μίας πυρηνικῆς δύναμης, τῆς Ρωσσίας, δὲν ὑπόκειται στὸ πιὸ στοιχειῶδες κοινὸ αἴσθημα. Καταδικάζουν τοὺς δικούς τους λαοὺς σὲ θάνατο.

Δυστυχῶς, ἡ εὐρωπαϊκὴ ἡγεσία ἔχει χάσει ὄχι μόνο τὴν ἱστορικὴ μνήμη, ἀλλὰ καὶ τὸ στοιχειῶδες, φυσικὸ αἴσθημα τοῦ φόβου. Ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ κακοὺς ἠλίθιους. Ἀλλὰ ἐλπίζω ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμα κανονικοὶ ἄνθρωποι στὴν Εὐρώπη καὶ ὅτι θὰ ἀνατρέψουν τὴν τρέχουσα ἐλίτ.