ΠΑΡΟΥΣΑ ΦΑΣΙΣ

05:2012:3119:43
Ἀθῆναι

Ἐπισκεφθεῖτε τὴν σελίδα μας στὸ FB ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΚΟΝ γιὰ νὲα & ἀνακοινώσεις

Ιούνιος 2017 Ιούλιος 2017 Αύγουστος 2017
Ἀπ Ἀρ Ἀρ Ἑρ Ζη Ἀφ Κρ
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31

Ἀπόλλωνος ἀγαλμα, κλασσικόν
Ἀπόλλωνος ἀγαλμα, κλασσικόν

ΗΛΙΟΥ ΕΚΘΕΤΗΡΙΟΝ
Μεγάλη συλλογή εἰκόνων ἀπὸ ἀγγεῖα, ἀγάλματα, ζωγραφικοὺς πίνακας, χαρακτικὰ κ.α.
Εκτύπωση E-mail
sol.gif Ἥλιος
Στοιχεῖα
Sol2.jpg
ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΝ ΜΕΓΕΘΟΣ (ΛΑΜΠΡΟΤΗΣ) -26,74
ΑΠΟΣΤΑΣΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗ 147.100.000 χλμ.
ΜΕΓΙΣΤΗ 152.100.000 χλμ.
ΜΕΣΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΚΙΝΗΣΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΚΛΕΙΠΤΙΚΗΣ 59' 08''
ΓΩΝΙΑ ΚΛΙΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΛΕΙΠΤΙΚΗΝ 7.25°
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ 609.12 ὧραι ἢ 25.4 ἡμέραι
ΑΣΤΡΙΚΟΝ ΕΤΟΣ / ΤΡΟΠΙΚΟΝ ΕΤΟΣ 365,2564 / 365,2422 ἡλ. ἡμερ.
ΗΛΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ / ΑΣΤΡΙΚΗ ΗΜΕΡΑ 24 ὧ / 23 ὧ 56'
ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΝ ΣΧΕΣΕΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΑΣ ΑΣΤΕΡΑΣ 19,4 χλμ/δευτ.

Ὁ Ἥλιος εἶναι τὸ κέντρον τοῦ ἡλιακοῦ μας συστήματος καὶ ἡ πηγή τοῦ φωτὸς καὶ τῆς θερμότητος διὰ τὴν Γῆν. Ἀνήκει εἰς τὸ καλούμενον εἶδος τῶν κίτρινων ἀστέρων. Ἔχει διάμετρον 1.392.000 χλμ. καὶ στρέφεται περὶ τοῦ ἄξονός του (διαφορικὴ περιστροφή). Ἡ ἔκτασις τῆς τροχιᾶς του εἶναι τεράστια· μία πλήρης στροφὴ περὶ τοῦ κέντρου τοῦ Γαλαξίου διαρκεῖ 200.000.000 γήινα ἔτη.

eclip_m.gif

Ἡ νοητὴ προβολή τῆς τροχιᾶς τῆς Γῆς ἐπὶ τῆς οὐράνιας σφαῖρας καλεῖται Ἐκλειπτική. Ὀνομάσθη ἔτσι διότι ὅταν ἡ Σελήνη κατὰ τὴν τροχιὰν της τέμνει τὴν Ἐκλειπτικήν, συμβαίνουν αἱ σεληνιακαὶ ἐκλείψεις. Ἡ Ἐκλειπτικὴ δύναται νὰ ὁρισθῇ ἐναλλακτικῶς ὡς ἡ φαινόμενη διαδρομή τοῦ Ἡλίου εἰς τὸν οὐρανόν, ὄπως φαίνεται δηλαδὴ ἀπὸ τὴν Γῆ. Ἐὰν προεκταθῇ νοητῶς ὁ οὐράνιος ἰσημερινὸς (δηλαδὴ ἡ νοητὴ προβολή τοῦ ἰσημερινοῦ τῆς Γῆς), τέμνει τὴν Ἐκλειπτικὴν εἰς δύο σημεῖα σχηματίζοντας γωνία 23° 27'.

Τὰ σημεῖα τομῆς ὁρίζουν τὰς ἰσημερίας. Ἡ Γῆ κατὰ τὴν τροχιάν της, τὰ διασχίζει περί τὴν 21ην Μαρτίου καὶ περί τὴν 23ην Σεπτεμβρίου. Αἱ ἐποχαὶ δημιουργοῦνται ἐπειδὴ ὁ ἄξων περιστροφῆς τῆς Γῆς δὲν εἶναι κάθετος τῇ τροχιᾷ της (Ἐκλειπτική) ἀλλὰ σχηματίζει γωνία 66° 33' (90° μεῖον 23° 27').

Earth_seasons_m.jpgΚατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους ἡ γῆ στρέφει ἄλλοτε τὸ βόρειον καὶ ἄλλοτε τὸ νότιον ἠμισφαίριον πρὸς τὸν Ἥλιον, δεχόμενη μὲ διαφορετικαὶς γωνίαις τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἕκαστην ἐποχὴν (χειμών, ἔαρ, θέρος, φθινόπωρον). Εἰς τὰς ἰσημερίας τὸ βόρειον καὶ τὸ νότιον ἠμισφαίριον δέχονται τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας μὲ ἰδίᾳ κλίσει. Ὁ λόγος λοιπὸν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐποχῶν εἶναι ἡ κλίσις τοῦ ἄξονος περιστροφῆς τῆς Γῆς ποὺ προκαλεῖ τὴν κλίσιν τῆς τροχιᾶς της (Ἐκλειπτική) ἐν σχέσει μὲ τὴν προέκτασιν τοῦ Ἰσημερινοῦ της (Οὐράνιος Ἰσημερινός). Συχνᾶ ὅμως μερικοὶ ἀναρωτώνται μήπως αἱ ἐποχαὶ ἐπηρεάζονται καὶ ἀπὸ τὴν ἀπόστασιν τῆς Γῆς ἐκ τοῦ Ἡλίου (περιήλιον - ἀφήλιον).

perihelion_m.gif

Ἡ Γῆ φθάνει εἰς περιήλιον περί τὴν 3ην Ἰανουαρίου ἐνῶ εἰς ἀφήλιον περί τὴν 4ην Ἰουλίου. Ἔτσι ἡ Γῆ εἶναι πλησιέστερα τῷ Ἡλίῳ κατὰ τὸ θέρος τοῦ Νοτίου Ἡμισφαιρίου. Μήπως λοιπὸν αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὰ καλοκαίρια τοῦ Νοτίου Ἡμισφαιρίου εἶναι θερμότερα; Πράγματι τὸ Νότιον Ἠμισφαίριον κατὰ τὴν θερινήν αὐτοῦ περίοδον δέχεται ἐλαφρῶς περισσότερην θερμότητα ἐκ τοῦ Ἡλίου ἐν σχέσει μὲ τὴν θερινὴν περίοδον τοῦ Βορείου. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ Νότιον Ἠμισφαίριον ἀποτελεῖται ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ὠκεανοὺς, τὸ ἐπίπλεον ὕδωρ ἀπορροφᾷ τὴν ἐπίπλεον θερμότητα. Οὓτως αἱ διαφοραί θερμοκρασίας μεταξύ τοῦ θέρους τοῦ Νοτίου καὶ τοῦ θέρους τοῦ Βορείου Ἠμισφαιρίου γίνονται ἀμελητέαι.

Ὁ Ἥλιος ἐκτὸς ἀπὸ πηγὴ φωτός, θερμότητος καὶ ζωῆς διὰ τὸν πλανήτην μας, καθορίζει καὶ τὰ μέτρα τοῦ χρόνου ποὺ χρησιμοποιοῦμε. Ἡ Γῆ συμπληρώνει μίαν πλήρην στροφὴν περὶ τοῦ Ἡλίου (360°), ἐν χρόνῳ 365,2564 ἡλιακῶν ἡμερῶν. Αὐτὸ καλεῖται ἀστρικὸν ἔτος καὶ ἐναλλακτικῶς δύναται νὰ ὁρισθῇ ὢς ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἀπλανεῖς ἀστέρες συμπληρώνουν περιστροφήν 360° ἐπὶ τῆς Οὐράνιας Σφαίρας.

Ὅμως ἐὰν λάβωμε ὡς σημεῖον ἀναφορᾷς, ὄχι τοὺς ἀπλανεῖς ἀλλὰ τὸν Ἥλιον καὶ εἰδικότερα τὸν χρόνον ποὺ μεσολαβεῖ μεταξὺ δύο διαδοχικῶν ἐαρινῶν ἰσημεριῶν (τροπῶν), θὰ διαπιστώσουμε πὼς εἶναι κατὰ 20' μικρότερος. Αὐτὸ καλεῖται τροπικὸν ἔτος καὶ διαρκεῖ 365,2422 ἡλιακὰς ἡμέρας. Ἡ διαφορὰ ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλαφρὰν κίνησιν τοῦ γηίνου ἄξονος, ποὺ προκαλεῖ τὸ φαινόμενον τῆς μεταπτώσεως τῶν ἰσημεριῶν. Τὸ ἡμερολόγιόν μας ἀκολουθεῖ τὸ τροπικὸν ἔτος, ὥστε νὰ μένῃ πάντοτε συγχρονισμένο μετὰ τῶν ἐποχῶν. Περί τῆς ἐξελίξεως τοῦ ἐν χρήσει δυτικῷ κόσμῳ ἡμερολογίου, δεῖτε τὸ σχετικὸν ἄρθρον Περί τοῦ ἡμερολογίου.

sidereal-v-solar-day_m.jpg

Ὄχι μόνον τὸ ἔτος ὑπολογίζεται βάσει του Ἡλίου ἀλλὰ καὶ ἡ διάρκεια τῆς ἡμέρας. Ὁ Ἥλιος διατρέχει τὸ δωδεκατημόριον ἑνὸς ζῳδίου (εὔρους 30°) ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνός. Ἡ φαινόμενη κίνησις τοῦ Ἡλίου ἐπὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς εἶναι σχεδὸν 1° τὴν ἡμέρα πρὸς ἀνατολάς, ἐν σχέσει μὲ τους ἀπλανεῖς ἀστέρας. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ ἀπλανεῖς ἀστέρες φαίνονται νὰ ἀνατέλλουν καὶ νὰ δύουν 4' νωρίτερα κάθε ἡμέρα. Συμπληρώνουν δηλαδὴ μίαν πλήρην περιστροφὴν ἡμερησίως σὲ 23ώ 56' ἢ πιὸ σωστὰ ἡ γῆ συμπληρώνει μίαν πλήρην στροφήν περὶ τοῦ ἄξονός της σὲ 23ω 56' μὲ σημεῖον ἀναφορὰς τοὺς ἀπλανεῖς.

Αὐτὸς ὁ χρόνος ὀνομάζεται ἀστρικὴ ἡμέρα καὶ παραμένει πάντοτε σταθερὸς εἰς ὅποιον σημεῖον τῆς τροχιᾶς της κι ἂν εὑρίσκεται ἡ Γῆ. Ἔναν μῆνα μετὰ ὁ ἴδιος ἀπλανὴς ἀστὴρ θὰ ἀνατέλλει δύο ὥρας νωρίτερα (30 ἡμέραι x 4 λεπτὰ / ἡμέρα = 120 λεπτά).

Ὁ χρόνος ποὺ μεσολαβεῖ μεταξὺ δύο διαδοχικῶν διελεύσεων τοῦ Ἡλίου ἀπὸ τὸν ἴδιον μεσημβρινόν, καλεῖται ἡλιακὴ ἡμέρα. Ἐπειδὴ ὁ Ἥλιος εἴπαμε ὃτι κινεῖται ἐπὶ τῆς Ἐκλειπτικῆς σχεδὸν 1° / ἡμέρα, ἡ Γῆ χρειάζεται νὰ περιστραφῇ 360° + 1° διὰ νὰ φανῇ ὁ Ἥλιος ἐπὶ τοῦ ἰδίου μεσημβρινοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ ἡλιακὴ ἡμέρα νὰ διαρκῇ 23ω 56' + 4' = 24ω (1° = 4 λεπτὰ τῆς ὥρας). Πιὸ σωστά, ἡ μέση ἡλιακὴ ἡμέρα, διότι ἡ πραγματικὴ ἡλιακὴ ἡμέρα συμβαίνει ἄλλοτε νὰ εἶναι ὁλίγον μεγαλύτερη καὶ ἄλλοτε ὁλίγον μικρότερη τῶν 24 ὡρῶν. Αὐτὸ συμβαίνει πρῶτον ἐπειδὴ ἡ τροχιὰ τῆς Γῆς γύρω ἀπὸ τὸν Ἥλιον εἶναι ἔλλειψις καὶ ὄχι κύκλος.

sunpath2_sm.jpgΔεύτερον ἐπειδὴ ἡ φαινόμενη διαδρομὴ τοῦ Ἡλίου δὲν εἶναι παραλλήλη πρὸς τὸν οὐράνιον ἰσημερινὸν (τὴν προβολὴν τοῦ γήινου ἰσημερινοῦ ἐπὶ τῆς οὐράνιας σφαίρας) μὰ ἄλλοτε κινεῖται βορειοτέρως καὶ ἄλλοτε νοτιοτέρως αὐτοῦ. Κατὰ τὴν θερινὴν τροπήν, ὁ Ἥλιος ἀνατέλλει ἀπὸ τὸ βορειότερον σημεῖον τῆς ἐτησίας διαδρομῆς του καὶ διαγράφει τὸν ὑψηλότερον κύκλον τῆς τροχιᾶς του. Κατὰ τὴν χειμερινὴν τροπήν, ὁ Ἥλιος ἀνατέλλει ἀπὸ τὸ νοτιότερον σημεῖον τῆς ἐτησίας διαδρομῆς του καὶ διαγράφει τὸν χαμηλότερον κύκλον τῆς τροχιᾶς του.

sunpath_sm.jpg
equtime_m.gif

ivory sundial ηλιακό ωρολόγιοΤὸ μέγιστον καὶ τὸ ἐλάχιστον τῶν δύο προαναφερθέντων φαινομένων δὲν συμπίπτουν καὶ ὁ συνδυασμὸς των ἀποτελεῖ τὴν περίπλοκην σχέσιν τῆς ἐξισώσεως τοῦ χρόνου ποὺ ἀπεικονίζεται εἰς τὸ ἀκόλουθον διάγραμμα. Ἔτσι ἐξηγεῖται τὸ ὅτι π.χ. ἡ πιὸ ἀργοπορημένη ἀνατολὴ καὶ τὸ νωρίτερο ἠλιοβασίλεμα δὲν συμβαίνουν κατὰ τὴν χειμερινὴν τροπήν. Ὅμως ἡ συντομότερη ἡμέρα εἶναι ἐκείνη τῆς χειμερινῆς τροπῆς.

Τὰ ὡρολόγιά μας εἶναι ῥυθμισμένα βάσει τῆς μέσης ἡλιακῆς ἡμέρας τῶν 24 ὡρῶν. Δηλαδὴ δὲν ὑπολογίζουν τὴν πραγματικὴν ἡλιακὴν ἡμέρα, ποὺ διακυμαίνεται (ὄπως τὰ ἡλιακὰ ὡρολόγια), ἀλλὰ μίαν μέσην τιμήν προκύπτουσα ἀπὸ ἡλιακὸν σῶμα σταθερῶς κινούμενον ἐπὶ τοῦ οὐρανίου ἰσημερινοῦ μὲ ταχύτητα 360°/365.2564 ἡμ.

Ἐὰν παρατηρήσωμε τὸν Ἥλιον τὴν ἰδίαν ὥραν ἑκάστης ἡμέρας (συνήθως κατά τὴν μεσημβρίαν) δι' ἕνα ἔτος θὰ δοῦμε πὼς ἡ θέσις του μεταβάλλεται σταδιακῶς, λόγῳ τῆς κλίσεως τοῦ γηίνου ἄξονος καὶ τῆς ἐλλειψοειδοῦς τροχιᾶς τῆς Γῆς. Ἔτσι προκύπτει τὸ σχῆμα ποὺ ὁμοιάζει μὲ 8 καὶ ὀνομάζεται ἀνάλημμα. Τὸ ὑψηλότερον σημεῖον τοῦ ἀναλήμματος συμβαίνει τὸ θέρος ἐνῶ τὸ χαμηλότερον τὸν χειμῶνα.

AnalemmaCurve_m.gif

solar-analemma-erextheion_m.jpg
Τὸ ἀνάλημμα, ἀπὸ τὸ Ἐρέχθειον (φωτογραφία Anthony Ayiomamitis)

 

Σχετικαὶ Σελίδαι ἐν Διαδικτύῳ:

The Analemma - Ἀναλυτικὴ παρουσίασις τοῦ φαινομένου τοῦ ἀναλήμματος
Sundials, all about them - Ὅλα ὅσα ἀφοροῦν τὰ ἡλιακὰ ὡρολόγια καὶ τὴν κατασκευήν των
Sundials link collection - Συλλογὴ δικτυακῶν τόπων σχετικῶν μὲ τὰ ἡλιακὰ ὡρολόγια